Кальсо́ны ’споднія мужчынскія штаны’ (БРС, ТСБМ; клец., іўеў., КЭС; Сцяц., Сцяшк.). Як паказвае геаграфія, слова ў гаворкі магло трапіць з польск. мовы; польск.kalesony (фіксуецца і ў Віленскім слоўніку) узыходзіць да франц.caleçon ’споднікі’ і ў сваю чаргу перадае італ.calzoni ’споднія штаны’ (ад calza ’панчоха’, лац.calceus, якое да calx ’пятка’). У франц. мове зафіксавана і calçon (з 1680 г.), аднак, відаць, кальсоны да яе не ўзыходзіць. Бел. фармальна ідэнтычнае з рус.кальсоны, ва ўсякім выпадку ў слоўніку літаратурнай мовы, можа быць і русізмам, для якога мяркуюць польскае пасрэдніцтва, параўн. Шанскі, 2, К, 33.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Карце́ць ’карцець, хацецца’ (Нас., Касп., Бяльк., Шат.), ’трывожыць, непакоіць’ (Сцяшк., Сцяшк. МГ, Юрч., Янк. 1), ’згараць ад нецярплівасці штосьці зрабіць’ (Гарэц.), укр.кортить кого ’карціць зрабіць што-небудзь, падмывае зрабіць што-небудзь’, рус.кортеть ’карцець, адчуваць боль’. Апошняе значэнне можа быць крытэрыем для рэканструкцыі семантыкі праславянскага слова. Да яго добра пасуе серб.-харв.кр̀тити ’мучыць’, параўн. семантыку ў выразе тыпу «пакутлівае жаданне» або «знемагаць, чакаючы што-небудзь». Балтыйскія паралелі да прасл.kъrtiti (параўн. яшчэ балг.къртя ’ламаць, біць’, рус.-ц.-слав.чрьсти ’рубіць’): літ.kir̃sti ’рубіць’, лат.cirst (Слаўскі, 2, 71–72). Гл. таксама кароткі.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Beschéidm -(e)s, -
1) адка́з; тлумачэ́нне, указа́нне
2) рашэ́нне; заключэ́нне;
~ wíssen* (über A)быць у ку́рсе (пра што-н.);
~ ságen паве́даміць, перада́ць, даць адка́з
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Briefm -(e)s, -e
1) пісьмо́, ліст, пасла́нне, до́піс
2) дакуме́нт, акт; пасве́дчанне;
◊
ich gébe dir ~ und Síegel ты мо́жаш быць ва мне ўпэўнены
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
féiern
1.vt
1) святкава́ць; спраўля́ць;
die Hóchzeit ~ спраўля́ць вясе́лле;
Silvéster ~ сустрака́ць Но́вы год
2) ушано́ўваць
2.vi адпачыва́ць, не працава́ць, быць без пра́цы; бяздзе́йнічаць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Gewínnm -(e)s, -e
1) вы́йгрыш, прыбы́так;
~ ábwerfen* [ábführen] дава́ць прыбы́так, быць рэнта́бельным
2) тэх. здабы́ча;
~ aus etw. (D) zíehen* атры́мліваць кары́сць (з чаго-н.)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Hóffnungf -, -en надзе́я, спадзява́нне;
gúter ~ seinбыць цяжа́рнай, чака́ць дзіця́;
in der ~, dass… спадзеючы́ся, што…;
◊
j-m ~ máchen абнадзе́йваць каго́-н.;
~ hégen пе́сціць надзе́ю
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
káufenvt купля́ць;
auf Ábzahlung [auf Ráten] ~ купля́ць у растэрміно́ўку;
im Éinzelhandel ~ купля́ць у ро́зніцу;
im Gróßhandel ~ купля́ць о́птам;
◊
sich (D) éinen Áffen ~разм. напі́цца, быць вы́піўшым
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Kochm -(e)s, Köche ку́хар, по́вар; марск. кок;
den ~ máchenбыць ку́харам [по́варам], куха́рыць;
◊
víele Köche verdérben* [versálzen] den Brei [die Súppe]≅ у сямі́ ня́нек дзіця́ без но́са
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Kontáktm -(e)s, -e канта́кт;
mit j-m in ~ sein [stéhen*]быць у канта́кце з кім-н.;
Áufnahme von Kontákten нала́джванне канта́ктаў; эл. канта́кт
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)