схілі́цца, схілюся, схілішся, схіліцца;
1. Нахіліцца, нагнуцца.
2. Узяць кірунак, павярнуць да якіх‑н. межаў (часавых або прасторавых).
3.
4.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
схілі́цца, схілюся, схілішся, схіліцца;
1. Нахіліцца, нагнуцца.
2. Узяць кірунак, павярнуць да якіх‑н. межаў (часавых або прасторавых).
3.
4.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
копе́йка капе́йка, -кі
◊
копе́йка в копе́йку капе́йка ў капе́йку;
без копе́йки без капе́йкі, без гро́ша;
в копе́йку стать (обойти́сь, вскочи́ть, влете́ть
до после́дней копе́йки израсхо́довать да апо́шняй капе́йкі зрасхо́даваць;
дрожа́ть (трясти́сь) над ка́ждой копе́йкой дрыжа́ць (калаці́цца, трэ́сціся) над ко́жнай капе́йкай;
за копе́йку уступи́ть (отда́ть) за капе́йку
как одну́ копе́йку (заплати́ть, вы́ложить
ни копе́йки ні (ані́) капе́йкі;
ни на копе́йку (нет) ні на капе́йку (ні на грош) (няма́);
поги́бнуть (пропа́сть
с копе́йками з капе́йкамі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вярну́ць 1, вярну, вернеш, верне;
1.
2. Атрымаць назад што‑н. затрачанае, зрасходаванае.
3. Прымусіць або ўгаварыць вярнуцца назад.
•••
вярну́ць 2, вярну, вернеш, верне;
1. Мяняць напрамак руху, паварочваць.
2. Нахіляць, валіць на бок, пераварочваць.
3.
4.
5.
6. Рухацца, падаць, узнімацца суцэльнай плынню.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
залажы́ць, ‑лажу, ‑ложыш, ‑ложыць;
1. Пакласці, змясціць куды‑н., за што‑н.
2. Адзначыць патрэбнае месца ў кнізе, паклаўшы што‑н. паміж старонкамі.
3. Закрыць, загарадзіць чым‑н. адтуліну, дзірку, праём і пад.
4. Пакласці аснову чаго‑н., пачаць будаўніцтва.
5.
6. Заплаціць за каго‑н. пэўную суму грошай пры пакупцы.
7.
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
даць, дам, дасі́, дасць; дадзі́м, дасце́, даду́ць; даў, дала́, дало́; дай; да́дзены;
1. каго-што каму. Уручыць, перадаць з рук у рукі непасрэдна.
2. Паведаміць, перадаць.
3. Заплаціць якую
4. што або з
5. што каму. Прынесці як вынік чаго
6. што каму і без
7. што каму-чаму. Вызначыць узрост.
8. што. З назоўнікам утварае спалучэнне са
9. што. Асудзіць, прыгаварыць да зняволення (
10. Нанесці ўдар (
11. у
Даць аб сабе знаць — прыслаць аб сабе вестку; абазвацца.
Дай бог ногі (
Дай бог чутае бачыць (
Даць волю рукам — біць каго
Даць галаву на адсячэнне — паручыцца сваім жыццём.
Даць дразда (
Даць драла (дзёру, драпака, лататы) (
Даць дуба (
Даць дулю (
Даць дыхту (
Даць зразумець — намякнуўшы, даць магчымасць здагадацца.
Даць кругу (
Даць па руках — пакараць; рашуча папярэдзіць.
Даць пачатак — з’явіцца крыніцай чаго
Даць пытлю (
Даць слова —
1) дазволіць выступіць на сходзе;
2) цвёрда паабяцаць.
Даць у лапу (
Даць цягу (
Не даць (сябе) у крыўду — заступіцца, абараніць.
Не даць ходу — затрымаць што
||
||
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чорт, -а,
1. Па рэлігійных уяўленнях: злы дух як увасабленне адмоўнага пачатку ў чалавеку; мае выгляд істоты, пакрытай чорнай шэрсцю, з рагамі, капытамі і хвастом; д’ябал.
2.
Адзін чорт (
Баяцца як чорт крыжа (ладану) (
Да чорта (
Куды яго чорт панёс, куды яго чэрці ўхапілі (
К чорту на рогі (
К чорту ў зубы (
На чорта (
Ні к чорту (не варты) (
(Сам) чорт галаву (нагу) зломіць (
Сам чорт не брат каму (
Чорта лысага (
Чортам падшыты (
Чорт ведае што! (
Чорт з ім (з табой, з ёй, з вамі, з імі) (
Чорт лазаты (
Чорт не бярэ (не возьме) (
Чорт падаткнуў (
Чорт пацягнуў каго за язык (
Чорт прынёс (паднёс, прыгнаў) каго (
Чорту лысаму (
Чорт яго бяры (
Чэрці носяць дзе, каго (
Што за чорт! (
Якога чорта! (
Як чорт пад крыжам (
||
||
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
подве́ргнуть
подве́ргнуть обстре́лу абстраля́ць, падве́ргнуць абстрэ́лу;
подве́ргнуть обсужде́нию абмеркава́ць, паста́віць на абмеркава́нне;
подве́ргнуть наказа́нию пакара́ць, накла́сці ка́ру;
подве́ргнуть испыта́нию узя́ць на выпрабава́нне;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
го́лас, -су
○
пазба́віць ~су — лиши́ть го́лоса;
стра́та галасо́ў — (в результате выборов) потеря́ голосо́в;
◊ пада́ць г. — пода́ть го́лос;
не падава́ць ~су — не подава́ть го́лоса;
г. у г. — го́лос в го́лос;
на ўвесь г. — во весь го́лос;
у адзі́н г. — в оди́н го́лос;
не сваі́м ~сам (крыча́ць) — не свои́м го́лосом (крича́ть);
крыча́ць не́мым (дурны́м) ~сам — крича́ть благи́м ма́том; реве́ть белу́гой;
павыша́ць г. — (на каго) повыша́ть го́лос (на кого);
падня́ць (узня́ць) г. — подня́ть го́лос;
пада́ць г. — пода́ть го́лос;
пада́ць г. — (за каго, што) пода́ть го́лос (за кого, что);
сарва́ць г. — сорва́ть го́лос;
магі́льны г. — моги́льный го́лос
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пад, пада
1. с
2. с
3. с
4. с
5. с
6. с
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адабра́ць 1, адбяру, адбярэш, адбярэ, адбяром, адбераце;
1. Прымусіць каго‑н.
2. Пазбавіць каго‑н. якіх‑н. пачуццяў, якасцей, права на што‑н.
3. Выдаткаваць, патраціць нейкую колькасць часу (сілы, сродкаў, здароўя) на выкананне чаго‑н.
4.
5. Выбраць з аднастайных прадметаў асобныя з іх, якія вылучаюцца пэўнай якасцю або прыкметай.
6.
адабра́ць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)