Verbum

ПО́ЛІНА (Наталля Іванаўна) (н. 1.9.1951, Мінск),

бел. вучоны ў галіне антрапалогіі. Канд. мед. н. (1989). Скончыла Мінскі мед. ін-т (1975). З 1978 у Ін-це мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нац. АН Беларусі. Навук. працы па морфафункцыян. асаблівасцях арганізма дзяцей і падлеткаў, асн. тэндэнцыях у фіз. развіцці падрастаючага пакалення ў сувязі з сучаснай экалагічнай сітуацыяй. Дзярж. прэмія Беларусі 1998.

Тв.:

Детский организм и среда: Формирование физ. типа в разных геохим. регионах БССР. Мн., 1989 (разам з І.​І.​Салівон, В.​У.​Марфінай);

Экологические изменения и биокультурная адаптация человека. Мн., 1996 (у сааўт.).

т. 12, с. 475

ПРАКАПЦО́ВА (Вера Паўлаўна) (н. 29.1.1947, Мінск),

бел. музыказнавец, педагог. Д-р мастацтвазнаўства (2000), праф. (1997). Дачка П.Б.Масленікава. Скончыла Бел. кансерваторыю (1970; да 1972 там канцэртмайстар). З 1975 у Ін-це мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі. З 1979 заг. кафедры Бел. ун-та культуры. Навук. працы па гісторыі і тэорыі маст. адукацыі ў Беларусі, бел. масавай песні, ролі музыкі ў эстэт. выхаванні Аўтар мастацтвазнаўчых прац, у т. л. вучэбных дапаможнікаў.

Тв.:

Музычная адукацыя ў Беларусі. Мн., 1980;

Фартэпіянныя мініяцюры беларускіх кампазітараў. Ч. 1—2. Мн., 1994—96 (у сааўт.);

Мастацкая адукацыя ў Беларусі. Мн., 1999.

А.​А.​Саламаха.

т. 12, с. 544

ПРАТАСЕ́НЯ (Ціт Пятровіч) (7.9.1902, в. Пагост Салігорскага р-на Мінскай вобл. — 13.11.1965),

расійскі вучоны ў галіне паталаг. фізіялогіі. Д-р вет. н., праф. (1940). Засл. дз. нав. РСФСР (1965). Скончыў Ленінградскі вет. ін-т (1928). З 1939 у Данскім с.-г. ін-це (да 1948 дырэктар, да 1965 заг. кафедры). Навук. працы па страваванні, абмене рэчываў, водным рэжыме, мерах барацьбы з лейкозамі буйн. раг. жывёлы. Стваральнік і кіраўнік праблемнай лабараторыі па вывучэнні лейкозаў.

Тв.:

Патологическая физиология и патологическая анатомия. 5 изд. М., 1956 (разам з П В.​Мараевым);

Патологическая физиология и патологическая анатомия животных. М., 1961.

Ф.​І.​Ігнатовіч.

т. 13, с. 24

ПРАХАРЭ́НКА (Уладзімір Аляксандравіч) (16.7.1938, с. Шадрына Казульскага р-на Краснаярскага краю, Расія — 5.2.1992),

бел. вучоны ў галіне радыёэлектронікі. Д-р тэхн. н. (1979), праф. (1980). Скончыў Артыл. радыётэхн. акадэмію ў Харкаве (1960). З 1963 у Мінскім вышэйшым ваенным інж. вучылішчы (з 1976 нач. кафедры). Навук. працы па тэарэт. асновах кіравання надзейнасцю і якасцю складаных радыётэхн. сістэм, распрацоўцы фізіка-стат. мадэлей парушэння ў работаздольнасці элементаў электроннай тэхнікі.

Тв.:

Учет априорной информации при оценке надежности. Мн., 1979 (разам з У.​Ф.​Голікавым);

Обеспечение безотказности микроэлектронной радиоаппаратуры на этапе производства. Мн., 1989 (разам з І.​Я.​Ліцвінскім, А.​М.​Смірновым).

т. 13, с. 30

ПРО́ТАС (Іосіф Ісакавіч) (н. 27.10.1925, Мінск),

бел. вучоны ў галіне нейраінфекцыйных хвароб. Д-р мед. н. (1979), праф. (1993). Скончыў Мінскі мед. ін-т (1953). З 1965 у Бел. НДІ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі (кіраўнік аддзялення). Навук. працы па інфекц. захворваннях нерв. сістэмы: кляшчовым энцэфаліце, поліяміэліце, герпесвірусных інфекцыях ц. н. с., хранічных дэміэлінізуючых захворваннях, прыённых (павольных) інфекцыях, хваробе Лайма.

Тв.:

Запалный клещевой энцефалит. Мн., 1978 (разам з В.​І.​Вацяковым, В.​М.​Жданавым);

Амиотрофический лейкоспонгиоз. Мн., 1990 (у сааўт.);

Клинические проявления и течение генерализованной герпетической инфекции // Генерализованная герпетическая инфекция: Факты и концепция. Мн, 1992.

т. 13, с. 42

ПРО́ХАРАВА (Святлана Міхайлаўна) (н. 3.4.1939, Мінск),

бел. мовазнавец. Д-р філал. н. (1991), праф. (1994). Скончыла БДУ (1961). У 1961—67 працавала ў СМ Беларусі. З 1970 выкладае ў БДУ. Навук. працы па лінгвістыцы, лінгвакультуралогіі, этналінгвістыцы, русістыцы: «Славяна-балтыйскія сінтаксічныя ізаглосы» (1993), «Нацыянальна-культурны кампанент тэксту» (1994), «Вертыкальнае сінтаксічнае поле як разнавіднасць карэляцыі» (1999) і інш.

Тв.:

Синтаксис переходной русско-белорусской зоны: Ареально-типол. исслед. Мн., 1991;

О переходном характере белорусского синтаксиса. Мн., 1998;

Еще раз о языковой непрерывности. Мн., 1999;

Глагол и динамический аспект русской языковой и концептуальной картины мира. Мн., 1999.

т. 13, с. 43

ПРУ́ДНІКАЎ (Віктар Сяргеевіч) (н. 29.12.1949, в. Куляшова Буда Рослаўскага р-на Смаленскай вобл., Расія),

бел. вучоны ў галіне ветэрынарыі. Д-р вет. н. (1991), праф. (1992). Скончыў Віцебскі вет. ін-т (1972). З 1976 у Віцебскай акадэміі вет. медыцыны (з 1997 заг. кафедры). Навук. працы на імунаморфагенезе ў жывёл пры захворваннях і вакцынацыях, уплыве на яго імунастымулятараў.

Тв.:

Иммуноморфологические изменения у поросят при пероральной вакцинации против сальмонеллеза // Ветеринария. 1990. №10;

Вскрытие животных и дифференциальная патаморфологическая диагностика болезней. Мн., 1998 (у сааўт.);

Болезни кожи собак и кошек. Мн., 2000 (разам з М.​Ф.​Карасёвым).

т. 13, с. 48

ПРУСТ ((Proust) Жазеф Луі) (26.9.1754, г. Анжэ, Францыя — 5.7.1826),

французскі хімік. Чл. Парыжскай АН (1816). Вучыўся ў Парыжскім ун-це (да 1777). У 1777—1808 выкладаў хімію ў розных навуч. установах Іспаніі (у 1791—1808 праф. Мадрыдскага ун-та). Навук. працы пераважна па прэцызійным хім. аналізе неарган. злучэнняў. У выніку даследавання саставаў аксідаў, хларыдаў і сульфідаў розных металаў устанавіў пастаянства саставу закон (1799—1806) і ў навук. дыскусіі (1801—08) з К.Л.Бертале дамогся яго замацавання ў хіміі. Даказаў існаванне гідраксідаў металаў. Вылучыў глюкозу з вінаграднага соку (1802).

Літ.:

Биографии великих химиков: Пер. с нем. М., 1981. С. 85.

т. 13, с. 52

ПРЫСТРО́М (Мар’ян Станіслававіч) (н. 15.3.1944, в. Янкоўцы Дзяржынскага р-на Мінскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне кардыялогіі і геранталогіі. Д-р мед. н. (1990), праф. (1992). Скончыў Мінскі мед. ін-т (1966). З 1977 у Бел. ін-це ўдасканалення ўрачоў (з 1999 заг. кафедры). Навук. працы па метабалічных і гемадынамічных парушэннях у хворых ішэмічнай хваробай сэрца, клініцы і асаблівасцях лячэння хворых ішэмічнай хваробай сэрца і гіпертанічнай хваробай у герыятрычнай практыцы, прафілактыцы старэння.

Тв.:

Неотложные состояния: Диагностика, тактика, лечение: Справ. для врачей. Мн., 1995 (у сааўт.);

Практическая кардиология. Т. 1—2. Мн., 1997 (у сааўт.).

т. 13, с. 83

ПУЗАНКО́Ў (Алег Пятровіч) (н. 16.4.1932, в. Сазаны Касцюковіцкага р-на Магілёўскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне земляробства. Канд. с.-г. н. (1967). Скончыў Гродзенскі с.-г. ін-т (1956). У 1956—94 у Бел. НДІ бульбаводства (з 1974 заг. аддзела). Навук. працы па метадах паляпшэння насеннай якасці бульбы, выкарыстанні культуры мерыстэмнай тканкі для атрымання бязвірусных клонаў раслін. Сааўтар 21 сорта бульбы, ў т. л. Тэмп, Лошыцкі, Агеньчык, Ласунак, Явар, Альтаір і інш. Дзярж. прэмія СССР 1974.

Тв.:

Выращивание картофеля на оздоровленной основе. Мн., 1990 (разам з А.​А.​Грышановічам);

Всё о картофеле. Брест, 1999 (з ім жа).

т. 13, с. 118