ПАПУЛЕ́ЦЫЯ (ад лац. populus народ, насельніцтва),

сукупнасць жывых арганізмаў аднаго віду, якія маюць агульны генафонд, свабодна скрыжоўваюцца ці патэнцыяльна здольны скрыжоўвацца паміж сабой (панміксія), займаюць агульную тэр. і маюць пэўныя прасторава-часавыя ўзаемаадносіны. Тэрмін «П.» ўвёў В.Іагансен (1903).

Мае складаную структуру, якая падтрымліваецца механізмамі самарэгуляцыі і характарызуецца колькасцю асобін, шчыльнасцю засялення, характарам прасторавага размеркавання, палавым, узроставым і генет. складам. Унутры П. вылучаюць больш дробныя групы (сем’і, дэмы, парцэлы, мікрапапуляцыі і інш.). П. розных відаў, якія пражываюць у адным месцы, ствараюць біяцэноз. У прыродзе налічваецца шмат тыпаў П. (напр., насельніцтва Беларусі можна разглядаць як П. людзей; статак зуброў у Белавежскай пушчы — прыродная П. і інш.). Аддзяляецца ад суседніх П. рознымі формамі ізаляцыі, аднак межы паміж імі дакладна не акрэслены. П. разглядаецца як элементарная адзінка эвалюц. працэсу, здольная рэагаваць на змену асяроддзя перабудовай генет. структуры, з’яўляецца формай існавання віду, якая забяспечвае яго эвалюц. ўстойлівасць у сувязі з генет. разнастайнасцю асобных П. Вывучэнне П. мае важнае значэнне для распрацоўкі навук. асноў рацыянальнага выкарыстання і захавання біял. рэсурсаў. Гл. таксама Папуляцыйная генетыка, Экалогія папуляцыйная.

т. 12, с. 74

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПУ́ХАВІЦКІ КРАЯЗНА́ЎЧЫ МУЗЕ́Й Засн. ў 1964, адкрыты ў 1968 як школьны ў в. Дукора Пухавіцкага р-на Мінскай вобл., з 1969 народны, з 1974 сучасная назва; з 1993 размешчаны ў в. Блонь у сядзібным доме рэвалюцыянера-народніка А.В.Бонч-Асмалоўскага. Пл. экспазіцыі 297 м², 6,5 тыс. адзінак асн. фонду (2001). Мае аддзелы: жыццё і дзейнасць асветнікаў Бонч-Асмалоўскіх, мастака-партызана Г.Ф.Бржазоўскага, нас. пункты Пухавіцкага раёна, Вял. Айч. вайна, нар. побыт, знакамітыя людзі краю, прырода і экалогія. Сярод экспанатаў археал. і нумізмат. калекцыі з раскопак гарадзішчаў, матэрыялы пра землякоў-удзельнікаў грамадз. вайны 1918—20, стварэнне і дзейнасць падполля і партыз. руху ў Вял. Айч. вайну на тэр. раёна, асабістыя рэчы землякоў — Герояў Сав. Саюза, дзярж. дзеячаў, кампазітараў, літаратараў і інш. У экспазіцыі музея інтэр’ер сял. хаты, прылады ручной апрацоўкі лёну і вырабы з яго 19 — пач. 20 ст., калекцыі карцін Бржазоўскага, прылад працы і хатняга ўжытку, вырабы ткацтва, саломапляцення, разьбы па дрэве, вышыванкі. Мае філіялы ў вёсках Блужа, Гарэлец і г. Мар’іна Горка.

А.​А.​Прановіч.

т. 13, с. 131

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

навуча́льны (які мае дачыненне да вучобы) Lhr-, nterrichts-, Schul-; Stdi¦en-, Bldungs-;

навуча́льная ўстано́ва Bldungseinrichtung f -, -en;

навуча́льны год Lhrjahr n -(e)s, -e (на прадпрыемстве), Schljahr n (у школе), Stdi¦enjahr n (у ВНУ);

прарэ́ктар па навуча́льнай рабо́це Prorktor für Stdi¦enangelegenheiten

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

азо́н

(гр. ozon = які пахне)

відазмяненне кіслароду, газ прыемнага паху, які ўтвараецца ў атмасферы пры электрычных разрадах у час навальніцы або пад дзеяннем ультрафіялетавых прамянёў (мае моцныя ачышчальныя ўласцівасці).

Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)

hopeless [ˈhəʊpləs] adj.

1. безнадзе́йны, безвыхо́дны, бесперспекты́ўны;

hopeless illness невыле́чная хваро́ба

2. (about, of, for) які́ страціў надзе́ю, у адча́і;

He is hopeless for the future. Ён не мае надзеі на будучае.

3. infml ніку́ды не ва́рты, безнадзе́йна ке́пскі;

You are hopeless! Цябе ўжо не выправіш!

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

hose2 [həʊz] v. паліва́ць са шла́нга;

Firemen hosed the burning house. Пажарныя затушылі дом вадой са шланга.

hose down [ˌhəʊzˈdaʊn] phr. v. вы́мыць (што-н.) струме́нем вады́;

My children hose down the car every week for me. Мае дзеці кожны тыдзень мыюць маю машыну са шланга.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

meaning [ˈmi:nɪŋ] n. (of)

1. значэ́нне, сэнс;

This word has several meanings in English. У англійскай мове гэтае слова мае некалькі значэнняў;

get/catch/understand smb.’s meaning зразуме́ць каго́-н.

2. ідэ́я, сэнс (кнігі, фільма і да т.п.)

3. infml мэ́та, сэнс (жыцця, працы)

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

corporate [ˈkɔ:pərət] adj.

1. уласці́вы, які́ належыць усі́м чле́нам яко́й-н. гру́пы, калекты́ўны, супо́льны, агу́льны;

corporate respon sibility калекты́ўная адка́знасць;

a corporate bo dy юрыды́чная асо́ба;

a corporate effort агу́льнае намага́нне;

a corporate town го́рад, які́ мае самакірава́нне/з сістэ́май самакірава́ння

2. карпараты́ўны/які́ належыць карпара́цыі

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

possession [pəˈzeʃn] n.

1. fml вало́данне;

be in possession of smth. быць улада́льнікам чаго́-н.;

take/get possession of smth. набы́ць што-н.

2. pl. possessions маёмасць, ула́снасць

possession is nine tenths of the law маёмасць дыкту́е зако́ны; улада́льнік на дзе́вяць дзяся́тых ма́е ра́цыю

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

ба́тюшка

1. (отец) уст. ба́цька, -кі м., та́та, -ты м.;

2. (в обращении) уст. ба́цька, -кі м., ба́цюхна, -ны м., та́та, -ты м., та́тка, -кі м.;

3. (священник) разг. ба́цюшка, -кі м.;

ба́тюшки мои! в знач. межд. ба́цюхны мае́!, (а) ма́мачкі!;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)