АМФІКТЫЯНІ́ Я (грэч. Amphiktionia),
рэлігійна-паліт. саюз плямёнаў і гарадоў у Стараж. Грэцыі, які меў агульныя свяцілішчы, казну, правілы вядзення вайны і інш. Ёсць звесткі пра амфіктыянію пры свяцілішчах Апалона: у Дэльфах, на в-ве Дэлас; пры свяцілішчах Пасейдона: на в-ве Калаўрыя, у Беотыі і інш. Найб. звестак захавалася пра дэльфійска-пілейскую амфіктыянію, куды ўваходзіла 12 абшчын. Амфіктыяніі страцілі значэнне пасля заваявання Грэцыі рымлянамі (146 да н.э. ).
т. 1, с. 328
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
зату́ паць , -аю, -аеш, -ае; зак.
1. Пачаць тупаць.
З. нагамі.
2. Захадзіць.
Хутка затупаў па хаце.
3. Зайсці, дабрацца куды -н. (разм. ).
За дзень не спяшаючыся затупаеш у горад.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пазатыка́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е; -а́ ны; зак. , што.
1. Заткнуць усё, многія адтуліны.
П. шчыліны пакуллем.
2. Засунуць за што-н. , уткнуць куды -н. усё, многае.
П. сякеры за пояс.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
папуска́ ць ², -а́ ю, -а́ еш, -а́ е; зак.
1. каго . Пусціць куды -н. усіх, многіх.
П. коней у авёс.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ), што . Даць парасткі.
Таполя папускала парасткі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дапе́ рці , ‑пру, ‑прэш, ‑прэ; ‑пром, ‑праце; зак.
Разм.
1. Хутка даехаць, дабегчы куды ‑н. Пан Адам ледзьве ўнёс ногі. Дапёр да самай Варшавы. Новікаў .
2. каго-што . Хутка даставіць куды ‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
задзе́ ць , ‑дзену, ‑дзенеш, ‑дзене; заг. задзень; зак. , каго-што .
Разм. Палажыць, засунуць куды ‑н. так, што цяжка знайсці; дзець, падзець. А бацька сек, пытаў скрозь гнеў: — Куды «начаткі», гад, задзеў? Колас .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гля́ нуць гл. глядзeць;
куды́ ні глянь wohí n [so weit] auch das Á uge blickt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
прыбыццё н. Á nkunft f -, É intreffen n -s (куды -н. in D )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Ніве́ сць ’невядома’ (Шат. ), нівісь ’тс’ (Нас. ), нівісь ’тс’ (Бяльк. ), нівясь ’тс’ (Мат. Гом. ), нівесь як ’невядома як’ (Яруш. ), нівісь куды ’невядома куды ’ (Грыг. ), нівісь адкуль ’раптам’ (Грыг. ), нівець дзе ’невядома дзе’ (слон., Жыв. сл. ). Паводле Карскага (2–3, 254, 260), у аснове — скарочаная форма 3‑й ас. дзеяслова вѣмь (гл. ведаць ), параўн. рус. невесть ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
звалачы́ ся , ‑лакуся, ‑лачэшся, ‑лачацца; ‑лачомся, ‑лачацеся; зак.
Разм.
1. Сысці куды ‑н. Карова невядома куды звалаклася.
2. ( 1 і 2 ас. не ўжыв. ) . Сысціся, сабрацца адусюль у адно месца (пра ўсіх, многіх).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)