ЗЕРНЯЦЁРКА ,
старажытнае прыстасаванне для расцірання зерня на муку або атрымання круп. Складалася з масіўнага ніжняга плоскага каменя-валуна, на рабочай паверхні якога рабілася паглыбленне, куды насыпалі зерне для апрацоўкі, і меншага верхняга каменя-цёрачніка. На тэр. Беларусі З. з’явілася ў эпоху неаліту. Найб. пашырэнне мелі ў жал. веку (7—6 ст. да н.э. — 8 ст. н.э. ).
т. 7, с. 63
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
гля́ нуць гл. глядзeць;
куды́ ні глянь wohí n [so weit] auch das Á uge blickt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
прыбыццё н. Á nkunft f -, É intreffen n -s (куды -н. in D )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
◎ Ніве́ сць ’невядома’ (Шат. ), нівісь ’тс’ (Нас. ), нівісь ’тс’ (Бяльк. ), нівясь ’тс’ (Мат. Гом. ), нівесь як ’невядома як’ (Яруш. ), нівісь куды ’невядома куды ’ (Грыг. ), нівісь адкуль ’раптам’ (Грыг. ), нівець дзе ’невядома дзе’ (слон., Жыв. сл. ). Паводле Карскага (2–3, 254, 260), у аснове — скарочаная форма 3‑й ас. дзеяслова вѣмь (гл. ведаць ), параўн. рус. невесть ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
звалачы́ ся , ‑лакуся, ‑лачэшся, ‑лачацца; ‑лачомся, ‑лачацеся; зак.
Разм.
1. Сысці куды ‑н. Карова невядома куды звалаклася.
2. ( 1 і 2 ас. не ўжыв. ) . Сысціся, сабрацца адусюль у адно месца (пра ўсіх, многіх).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прыгало́ ўе , ‑я, н.
Месца на пасцелі, ложку, куды кладуцца галавой; узгалоўе.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прымацава́ льны , ‑ая, ‑ае.
Які служыць для прымацавання куды ‑н. Прымацавальны талон.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
падыхо́ дны , ‑ая, ‑ае.
Такі, па якому падыходзяць куды ‑н. Падыходная траншэя.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прагры́ зціся , ‑грызецца; пр. прагрызся, ‑грызлася; зак.
Зрабіўшы дзірку, пранікнуць куды ‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
падве́ зці , -вязу́ , -вязе́ ш, -вязе́ ; -вязём, -везяце́ , -вязу́ ць; падвёз, -ве́ зла; -вязі́ ; -ве́ зены; зак.
1. каго-што . Везучы, наблізіць.
П. дровы к дому.
2. каго-што . Узяўшы з сабой па дарозе, давезці куды -н.
П. спадарожніка.
3. што і чаго . Прывёзшы, даставіць куды -н.
П. будаўнічыя матэрыялы.
|| незак. падво́ зіць , -во́ жу, -во́ зіш, -во́ зіць.
|| наз. падво́ з , -у, м. і (разм. ) падво́ зка , -і, Д М -зцы, ж.
|| прым. падвазны́ , -а́ я, -о́ е (да 3 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)