Та́бель ’паслядоўны спіс, пералік; лісток паспяховасці вучняў’, ’дошка (або кніга) для ўліку прысутнасці на працы’ (ТСБМ), та́бэль ’тс’ (Некр. і Байк.). Укр., рус.та́бель ’табель’, польск., в.-луж.tabela ’табель; табліца’, чэш.tabela ’табліца’, славац.tabela ’табель; табліца’, славен.tabéla ’тс’, серб.-харв.табѐла ’тс’, макед.табела ’тс’, балг.табе́ла ’таблічка, дошчачка з надпісам’. У старабеларускай мове з 1710 г. фіксуецца памяншальнае табелька ’рэестр лічбавых дадзеных’ са ст.-польск.tabela (Булыка, Лекс. запазыч., 57), сучаснае табэ́лка ’табліца множання’ (Сцяшк. Сл.) з польск.tabelka ’таблічка’. Паўторнае запазычанне праз рус.та́бель, якое ад часоў Пятра I (табель о рангах) з нідэрл.tabel ’табліца; табель’ < лац.tabella ’дошчачка, таблічка’ < tabula ’дошка, табліца’, звязанага з умбр.tafle ’на дошцы’; (Фасмер, 4, 6; ЕСУМ, 5, 499). Аб далейшых сувязях гл. Брукнер, 562–563; Махэк₂, 633.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
скарачэ́ннеср.
1.в разн. знач. сокраще́ние;
с. шта́таў — сокраще́ние шта́тов;
с. рабо́чага дня — сокраще́ние рабо́чего дня;
с. дро́баў — мат. сокраще́ние дробе́й;
с. мы́шцы — сокраще́ние мы́шцы;
спіс умо́ўных ~нняў — спи́сок усло́вных сокраще́ний;
п’е́са ідзе́ са ~ннямі — пье́са идёт с сокраще́ниями;
2. свёртывание; см. скараці́ць 2
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
цэнз
(лац. census)
1) перыядычны перапіс маёмасці грамадзян у Стараж. Рыме для падзелу іх на падатковыя разрады;
2) умовы, якія абмяжоўваюць карыстанне тымі ці іншымі палітычнымі правамі (узрост, аселасць, узровень адукацыі, пэўны кошт маёмасці і інш.);
3) умова, неабходная для ўнясення прадпрыемства ў пэўны спіс, рэестр;
4) экан. статыстычны перапіс.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
мы́льня Лазня (Маг.). Тое ж мы́йня (Маг.), мывалька (Ваўк.Сцяшк.), мы́лня (Кап.), мыўніца (Віц., Маг., Мін.Шпіл. 1853, л. 11), мовніца (Троіцкі спіс Нестаравага летапісу).
□ ур. Мы́льнішча (сухадольны луг) каля пас. Калінаўка Краснап., ур. Мыльніца (Макс., 357), ур. Мы́льнішча (лясная прыстань; плятнёвыя збудаванні ў рацэ) Бых. (Макс. Пр. 41).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
рэпертуа́р
(фр. répertoire, ад п.-лац. repertorium = спіс)
1) сукупнасць п’ес, музычных твораў, якія ідуць у тэатры, у кіно, выконваюцца ў канцэртных залах, на эстрадзе;
2) сукупнасць ролей, музычных ці літаратурных твораў, якія выконваюцца артыстам, музыкантам, дэкламатарам.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
book2[bʊk]v.
1. зака́зваць біле́т (у тэатр, на самалёт і да т.п.); брані́раваць ме́сца (у гатэлі, рэстаране і да т.п.)
2. запраша́ць, ангажава́ць (спевака, лектара на пэўную дату)
3.infml уно́сіць каго́-н. у спіс за парушэ́нне пра́вілаў, зако́наў
book in[ˌbʊkˈɪn]phr. v.BrE зарэгістрава́цца (у гатэлі)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
наменклату́ра
(лац. nomenclatura = пералік, спіс імён)
1) сукупнасць або пералік назваў, тэрмінаў, якія ўжываюцца ў якой-н. галіне навукі, тэхнікі, вытворчасці (напр. н. лекавых сродкаў, н. вырабаў);
2) сукупнасць работнікаў, якія персанальна прызначаюцца вышэйшай інстанцыяй (напр. н. урада).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
3. (унесці, упісаць у спіс) éinschreiben*vt, éintragen*vt;
запіса́ць на прыём (án)mél den vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
zapisać
зак.
1. запісаць; унесці ў спіс;
zapisać adres — запісаць адрас;
zapisać syna do szkoły — запісаць сына ў школу;
2. спісаць; запісаць;
zapisać całą stronę — спісаць усю старонку
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
зна́чыцца1, ‑чуся, ‑чышся, ‑чыцца; незак.
1. Быць запісаным дзе‑н., занесеным у які‑н. спіс. У запісцы значылася такая вуліца, якой хлопец ніколі і не чуў.Кулакоўскі.У спіску лепшых работнікаў падполля на адным з першых месц значыцца сям’я.. Яркіна.Брыль.// Лічыцца, называцца. Палеская, або Мазырская група Чырвонай Арміі, як значылася яна афіцы[й]на, абрала ўчастак контрудару на лініі Крыўцы — Высокае.Колас.
2. Быць бачным; вылучацца, віднецца. У цемры постаць .. [Ганны] ледзь значыцца, а твару і зусім не відаць.Мележ.Дарогу замяло. Ледзь значыўся свежы след.Гроднеў.
зна́чыцца2, пабочн.
Разм. Такім чынам, выходзіць. — Значыцца, вы толькі ўступілі ў Чырвоную Армію?Машара.Носік дэманстратыўна пакінуў сход. За жывое ўзяло, значыцца.Ермаловіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)