głos, ~u
1. голас;
голас (покліч) роду;
2.
3. голас; права гаварыць; слова;
мець права голасу;
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Verbum
анлайнавы слоўнікum
1.
1) вако́л;
éine Réise ~ die Welt падаро́жжа вако́л све́ту;
~ den Tisch (herúm) вако́л стала́
2) у, каля́;
~ zwei Uhr у дзве гадзі́ны
3) на (пры абазначэнні колькасці, часта пры параўнанні);
~ drei Jáhre jünger на тры гады́ маладзе́йшы
4) за, праз (аб паслядоўнасці);
Wóche ~ Wóche ты́дзень за ты́днем
5) за, на (у абмен);
~ zwei Éuro káufen купі́ць за два е́ўра;
~ Geld spíelen гуля́ць на гро́шы;
~ nichts und wíeder nichts ні за што, ні пра што
6) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:
wie steht es ~ ihn? як яго́ здаро́ўе?
7):
~ déinetwillen дзе́ля цябе́
2.
rechts um! напра́ва! (
~ und ~ з усі́х бако́ў;
~ sein канча́цца, міна́ць (пра час)
3.
um… (zu +
er kommt, ~ es mítzuteilen ён ідзе́ сюды́, каб гэ́та паве́даміць;
~ so bésser тым лепш;
~ so mehr тым больш [бо́лей]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
хало́дны, ‑ая, ‑ае.
1. З нізкай або адносна нізкай тэмпературай.
2. Які страціў цеплыню, астыў.
3. Які дрэнна ахоўвае ад холаду, не трымае цяпла.
4. Які не ацяпляецца, не абаграваецца.
5.
6.
7. Які ажыццяўляецца пры нізкіх тэмпературах, без награвання.
8.
9.
10.
11.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
führen
1.
1) ве́сці, вадзі́ць;
2) (з указаннем напрамку руху) выво́дзіць, прыво́дзіць, уво́дзіць;
3) ве́сці; кірава́ць;
die Trúppen ~ кама́ндаваць во́йскамі;
das Rúder ~ стая́ць ля руля́, кірава́ць (
ein Geschäft ~ мець [трыма́ць] кра́му;
den Háushalt ~ ве́сці дама́шнюю гаспада́рку;
den Vórsitz ~ быць старшынёй, ве́сці сход
4) вадзі́ць, ру́хаць па чым
den Bógen ~ вадзі́ць смычко́м
5) вазі́ць, пераво́зіць
6) мець [насі́ць] пры сабе́;
den Pass bei sich (
éinen Títel ~ мець ты́тул
7) трыма́ць, мець у про́дажы (
8):
den Beféhl ~ распараджа́цца;
éinen Prozéss ~ ве́сці судо́вую спра́ву;
hínters Licht ~ уво́дзіць у зман
2.
1) прыво́дзіць, ве́сці;
wohín soll das ~? да чаго́ гэ́та прывядзе́?
2)
die Mánnschaft führt mit zwei Púnkten
3. ~, sich трыма́ць [паво́дзіць] сябе́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ход, ‑а і ‑у,
1. ‑у,
2. ‑у,
3. ‑у,
4. ‑у,
5. ‑у,
6. ‑у,
7. ‑у;
8. ‑у,
9. ‑у;
10. ‑а;
11. ‑а;
12. ‑у;
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
über
1.
1) (А – на пытанне «куды?»,
die Hände ~ dem Kopf zusámmenschlagen
éinen Hándschuh ~ die Hand zíehen
2) (
~ den Hof géhen
~ den Kopf stréichen
~ Berlín nach Léipzig fáhren
3) (
héute ~ zwei Wóchen ро́ўна праз два ты́дні;
ein Buch ~ Sónntag lésen
~ kurz óder lang ра́на ці по́зна
4) (
er ist ~ zwánzig яму́ больш як два́ццаць (гадо́ў);
das geht ~ séine Kräfte гэ́та звыш яго́ сіл
5) (
~ éinen Vórfall erzählen раска́зваць [апавяда́ць] пра здарэ́нне
6) (
sie sitzt ~ den Büchern яна́ сядзі́ць над кні́гамі
7) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:
~ den Feind síegen перамагчы́ во́рага;
~
2.
1) на праця́гу;
die Nacht ~ на праця́гу усёй но́чы;
den Wínter ~ усю́ зіму́
2):
das Gewéhr ~!
3):
das ist mir ~ гэ́та мне надаку́чыла [абры́дла];
er ist mir ~ ён ве́дае больш за мяне́, ён мяне́ перасягну́ў [перагна́ў]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
сказа́ць, скажу́, ска́жаш, ска́жа;
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
стая́ць, стаю́, стаі́ш, стаі́ць; стаі́м, стаіце́;
1. Знаходзіцца на нагах у вертыкальным становішчы, не рухаючыся з месца (пра чалавека, жывёлу).
2. Выконваць якую‑н. работу, займацца якой‑н. справай, звязанай са знаходжаннем на нагах.
3. Быць нерухомым, не рухацца з месца (пра чалавека, жывёлу).
4. Не працаваць (пра завод, фабрыку або механізмы і пад.).
5. Быць устаноўленым, умацаваным на чым‑н., на якой‑н. апоры; трымацца, знаходзіцца на чым‑н.
6. Мець часовае месцазнаходжанне, размяшчацца дзе‑н. (на адпачынку, пастоі, стаянцы).
7. Займаць баявую пазіцыю, размяшчацца на якім‑н. участку мясцовасці для вядзення баявых аперацый.
8. Мужна і стойка трымацца ў баі, не адступаць, вытрымліваць націск.
9.
10. Знаходзіцца, размяшчацца дзе‑н.
11. Існаваць, быць на свеце.
12. Мець патрэбу ў разглядзе, вырашэнні, пераадоленні.
13. Трымацца, панаваць, быць (пра стан чаго‑н.).
14. Пастаянна быць у памяці, перад вачамі (пра якія‑н. думкі, уяўленні і пад.).
15. Трымацца на якім‑н. узроўні, займаць якое‑н. становішча.
16. У прыназоўнікавых спалучэннях з некаторымі назоўнікамі ўжываецца ў значэнні: займаць тое або іншае становішча ў грамадстве, мець грамадскую значнасць (сярод каго‑, чаго‑н. або ў адносінах да каго‑, чаго‑н.).
17.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
трыма́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1. Узяўшы ў рукі (зубы, рот і пад.), не даваць выпасці.
2.
3. Прымушаць знаходзіцца, пакідаць дзе‑н. супраць волі, не выпускаць.
4. Мець у сябе, у сваёй уладзе; кіраваць кім‑, чым.
5.
6. Надаўшы чаму‑н. якое‑н. становішча, захоўваць яго на некаторы час.
7. Быць, служыць апорай чаму‑н.; падтрымліваць.
8. Аддаваць куды‑н. на які‑н. час; захоўваць дзе‑н.
9. Забяспечваць сродкамі на жыццё.
10.
11.
12. Мець кантакты з кім‑, чым‑н.
13.
14.
15. Утрымліваць, трымацца (пра мароз і пад.).
16. У спалучэнні з некаторымі назоўнікамі азначае: ажыццяўляць, выконваць, здзяйсняць тое, аб чым гаворыць назоўнік.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
як 1, ‑а,
Буйная жвачная рагатая жывёліна, якая водзіцца ў высакагорных раёнах Цэнтральнай Азіі (свойская выкарыстоўваецца як уючная, верхавая, іншы раз як малочна-мясная).
[Тыбецкае.]
як 2,
I.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
а) падпарадкоўвае даданыя азначальныя сказы.
б) падпарадкоўвае даданыя сказы меры і ступені.
в) падпарадкоўвае даданыя сказы характару і спосабу дзеяння.
г) падпарадкоўвае даданыя дапаўняльныя сказы, захоўваючы значэнне прыслоўя спосабу дзеяння.
д) падпарадкоўвае даданыя дзейнікавыя сказы.
7.
II.
1.
а) Ужываецца для падпарадкавання даданых параўнальных сказаў.
б) ужываецца для далучэння параўнальных зваротаў.
2.
а) Далучае звароты са значэннем: у якасці або тоеснасці.
б) далучае пабочныя словы, словазлучэнні і сказы.
3.
а) Падпарадкоўвае даданыя сказы, якія абмяжоўваюць пачатак падзей галоўнага сказа.
б) ужываецца ў складаназалежных сказах з хуткай зменай падзей.
в) ужываецца ў сказах, у якіх падзеі даданага сказа адбываюцца пасля падзей галоўнага сказа.
г)
д) падпарадкоўвае сказы, у якіх падзеі даданага сказа адбываюцца раней падзей галоўнага сказа.
4.
5.
6.
а) Падпарадкоўвае даданыя дапаўняльныя сказы, якія тлумачаць члены галоўнага сказа, выражаныя дзеясловамі ўспрыняцця.
б) падпарадкоўвае даданыя дзейнікавыя сказы.
в) падпарадкоўвае даданыя выказнікавыя сказы.
III.
1.
2.
3. Ужываецца пры выказванні здзіўлення, збянтэжанасці ў сувязі з якім‑н. пытаннем, выказваннем (звычайна ў спалучэнні са словамі «так», «гэта» і часціцамі «жа», «то» і пад.).
4. Абазначае нечаканасць дзеяння пры дзеясловах зак. трывання.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)