Лаг1 ’жэрдка, якую прыстаўляюць да воза і коцяць па ёй дрэвы’ (Жд. 2) < прасл.lagъ < lagati ’класці’, якое з’яўляецца ітэратыўным дзеясловам да łožiti ’класці’ (Бернекер, 683).
Лаг2 ’прыбор для вымярэння хуткасці руху судна або пройдзенай ім адлегласці’ (ТСБМ) < з гал.log ’тс’ праз рускую мову (гл. Фасмер, 2, 445).
Лаг3 ’борт судна’ (ТСБМ) < рус.лаг ’рад гармат на адным борце карабля’ < гал.laag ’тс’ (Матцэнаўэр, Cizí sl., 235) ці з ням.Lage ’сукупнасць гармат на адным борце судна’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
крэн, ‑у, м.
1. Нахіл судна або самалёта набок. Раптам рэзкі ўдар страсянуў корпус судна. Траўлер даў крэп.Матрунёнак.
2.перан. Змяненне напрамку дзейнасці, паварот да іншых мэт, задач і пад. Зрабіць крэн у бок паляпшэння работы культурна-асветных устаноў.
[Ад лац. carina — кіль, днішча.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ватэрлі́нія, ‑і, ж.
Лінія на бартах судна, якая абазначае ўзровень асадкі яго пры поўнай загрузцы.
[Гал. water-lijn.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
круі́зны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да круіза, прызначаны для яго. Круізнае судна. Круізны рэйс.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ка́перскі, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да капера (у 2 знач.), належыць яму. Каперскае судна.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
браняка́тэр, ‑а, м.
Браніраванае судна невялікага водазмяшчэння, прызначанае для баявых дзеянняў галоўным чынам на рэках.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зашвартава́ць, ‑тую, ‑туеш, ‑туе; зак., што.
Замацаваць у гавані на якарах або на прывязі (судна).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
швартава́ць, ‑тую, ‑туеш, ‑туе; незак., што.
Прымацоўваць, прывязваць судна швартовамі да прычальных прыстасаванняў. Швартаваць параход.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ЛАДДЗЯ́,
старажытнае рачное і марское суднаўсх. славян. Шырока бытавала на тэр. Беларусі. Вядома з 7 ст., калі на іх перавозілі грузы па шляху «з варагаў у грэкі». Аднадрэвы човен, найчасцей з дашчанымі набоямі па баках для павелічэння памераў. З 12 ст. мела палубу. Кіравалася рулявымі вёсламі на карме і носе, рухалася з дапамогай грабных вёслаў і ветразя. Вял.Л. змяшчала 40—60 і нават 100 чал. Тэрмін «Л.» выйшаў з ужытку ў 14 ст. ў сувязі са з’яўленнем тэрміна «судна».