па-няме́цку deutsch; auf Deutsch; in Deutsch (нанямецкаймове); auf déutsche Art (нанямецкіманер);
гавары́ць [размаўля́ць] па-няме́цку deutsch spréchen*; das Déutsche behérrschen (валодацьнямецкаймовай);
як гэ́та бу́дзе [называ́ецца] па-няме́цку? wie heiβt das auf Deutsch?
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Бружме́ль ’расліна Lonicera L.’ (Кіс.). Назва няяснага паходжання. Бружме́ль — гэта таксама ’брызгліна’. Відавочна, назва была перанесена з брызгліны на бружмель. Этымалогія слова бружме́ль няясная, ёсць шмат варыянтаў (гл. пад брызглі́на). Вопыт этымалагізавання (няпэўны!), Махэк₂, 69 (пад brslen ’брызгліна’).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Брыні́ты ’свярбець (аб ране)’ (палес., Клім.). Таго ж паходжання, што і брыня́ць ’набухаць’ (гл.). Па сваёй форме брыні́ты дакладна адлюстроўвае *brьněti, а па значэнню вельмі блізкае да брыня́ць. Гэта даказвае, што і брыня́ць таксама можа паходзіць ад *brьněti.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ва́сан ’тытул-зваротак у дробнай польскай шляхты, а таксама сярод беларусаў’ (Мядзв.); ’пан’ (Др.-Падб.), васа́н ’тс’ (Гарэц., Касп.). Запазычанне з польск.wasan ’тс’ (а гэта, як і waspan, скарачэнне з waszmość pan; гл. Брукнер, 603). Параўн. васп́ан.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ва́спан ’зваротак ваша міласць, пан’ (БРС, Нас., Шат., Мядзв., Бір. Дзярж.), васпа́н ’тс’ (Гарэц., Касп.). Запазычанне з польск.waspan ’тс’ (а гэта скарачэнне з waszmość pan; гл. Брукнер, 603). Рус.дыял. (смал.) ва́спан ’тс’. Параўн. ва́сан ’тс’, васпа́ні.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вашэ́ць ’вашэць, ягомасць, ваша мосць’ (Бяльк.), ва́шэць ’тс’ (Нас., Бесар., Шпіл.), вашаць (Шат., Гарэц.), вашаць, вашэць (Яруш.). Укр.ва́шець ’тс’, рус.дыял. (зах.) ва́шец. Запазычанне з польск.waszeć ’тс’ (а гэта скарачэнне з wasza miłość; гл. Брукнер, 603).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ветачок, ветак ’маладзік’ (гродз., вілен., Нас.). Дэмінутыў ад ве́тах (гл.), які прыводзіць да семантычных зрухаў: ’месяц на зыходзе’ → ’маладзік’. Народная этымалогія памылкова звязвае гэта слова з ветка ’галінка’; тое ж і ў Нас., які ўзводзіць яго да вѣтвъ.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вэтава́ць ’помсціць’ (Нас.), павэтава́ць, адвэтава́ць. Запазычанне з польск.odwetować, powetować ’кампенсаваць’ (а гэта з ням. крыніцы; гл. Брукнер, 607). Іншага Паходжання ст.-бел.ветовати ’заяўляць вета, пратэставаць’ (Булыка, Запазыч., 61): < польск.wetować < лац.vetō, ‑are (Брукнер, 607–608).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вімба ’рыба cyprinus’ (Герд, Дыял. Прыб. канф.), рус.вимба, вымба ’тс’. Запазычана з балтыйскіх моў; параўн. лат.vimba < літ.vim̃ba, у якія гэта лексема прыйшла з ліўск.vīmpa < эст.vimb, фін.vimpa (Фасмер, 1, 368; Лаўманэ, Zivju, 248).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гаптава́ць ’вышываць’ (Шат.), гафтаваць. Ст.-бел.гафтовати (гл. Булыка, Запазыч., 80: пад гафтъ). Укр.гафтува́ти, гаптува́ти (з XVI ст.). Запазычанне з польск.haftować ’тс’, а гэта з с.-в.-ням.heften, ням.heften. Гл. Слаўскі, 1, 390–391.