Гале́та ’галета’ (БРС). Рус.гале́та, укр.гале́та. У бел. і ўкр. мовах гэта, відавочна, запазычанне з рус. мовы. Першакрыніцай з’яўляецца франц.galette, якое трапіла ў рус. мову ў сярэдзіне XIX ст. Гл. Фасмер, 1, 386; Шанскі, 1, Г, 15.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ге́вер ’частка восені паміж слупамі, якія падтрымліваюць бэлькі, страху’ (Касп.). Відавочна, таго ж паходжання, што і ст.-бел.геваръ ’дамкрат’, г. зн. запазычанне з польск.hewer (а гэта з ням.Heber < heben ’паднімаць’). Гл. Булыка, Запазыч., 81; Брукнер, 171.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Нага́й ’заезд (пры лоўлі рыбы невадам)’: у два нагая ловілі (ТС). Няясна, магчыма, звязана з назвай цюркскага племені поуаі ў Крыме; можна выказаць здагадку, што гэта перанос нейкага вайсковага тэрміна (атака коннікаў асобнымі падраздзяленнямі, эскадронамі?) на спосаб рыбнай лоўлі.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Напаве́р ’у доўг, у крэдыт’ (Грыг., Гарэц.), ’у пазыку’ (Вайск. сл.), напове́р ’без грошай, у крэдыт’ (ТС). З *на‑повер, гл. вера, верыць, гістарычна — гэта спалучэнне назоўніка ў він. скл. адз. л. з прыназоўнікам на (Карскі 2–3, 73).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Дрызі́на ’дрызіна’ (БРС). Рус.дрези́на, укр.дрези́на. Бел. лексема, магчыма, запазычанне з рус. У рус. мове гэта слова запазычана ў сярэдзіне XIX ст. з ням.Draisine, Dräsine (ад імя вынаходніка дрызіны). Гл. Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 188–189.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пула́нка ’мышалоўка, пастка’ (Сл. Брэс.). Калі гэта не сапсаванае пры перадрукоўцы пул ап к а < польск.pułapka ’тс’ (ад łapać ’лавіць’ гл. Банькоўскі, 2, 965), то, магчыма, утворана ад літ.pulti ’падаць’, што адлюстроўвае канструкцыю прылады з падаючай часткай.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
дляпрыназ.
1. für (A);
гэ́та для яго́ das ist für ihn;
2. (з мэтай чаго-н.) zu (D);
для тваёй кары́сці zu déinem Nútzen;
для таго́, каб um… zu (+ inf), damít;
для чаго? wozú?;
для таго dazú
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
разуме́ннен.
1. Verständnis n -es (чаго-н. für A); Éinsicht f - (in A);
гэ́та вышэ́й майго́ разуме́ння das geht über méinen Verstánd;
2. (канцэпцыя) Áuffassung f -, -en;
3. (паняцце) Begríff m -(e)s, -e; Idée f -, -n
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
dumm
1.a
1) дурны́;
~es Zeug лухта́;
sich ~ stéllen прыкі́нуцца дурачко́м;
die Sáche wird mir zu ~разм.гэ́та мне надаку́чыла;
das kónnte ~ áusgehen*разм.гэ́та магло́ дрэ́нна ско́нчыцца;
◊
die dümmsten Báuern háben die größten Karfóffeln≅ ду́рням шанцу́е
2) разм. заняме́лы
2.adv па-дурно́му, недарэ́чна
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
gehören
1.vi
1) нале́жаць
2) (zu D) даты́чыцца (да чаго-н.);
das gehört nicht zur Sácheгэ́та спра́вы не даты́чыцца
3) быць патрэ́бным;
dazú gehört Geld на гэ́та патрэ́бны гро́шы
2.vimp:
wie es sich gehört як нале́жыць;
es gehört sich nicht не прыня́та, непрысто́йна
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)