адкла́ сціся , 1 і 2 ас. звычайна не ўжыв. , -кладзе́ цца; зак.
1. Асесці, назбірацца.
Іл адклаўся за гады на дне возера.
2. Адтэрмінавацца, перанесціся на больш позні час.
Паездка за горад адклалася.
3. перан. і пад. , адлюстравацца, захавацца.
Уражанні дзяцінства адклаліся ў сэрцы надоўга.
|| незак. адклада́ цца , -а́ ецца і адкла́ двацца , -аецца.
|| наз. адклада́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спля́ жыць , -жу, -жыш, -жыць; -жаны; зак.
1. Сапсаваць што-н. ; разбурыць, зруйнаваць.
Горад спляжылі ўшчэнт.
С. добрую касу.
2. што . Пра лес: вынішчыць, ссячы (разм. ).
Будавалі дарогу і спляжылі ўвесь бярэзнік.
3. што . Вытаптаць, стаптаць; затаптаць, забрудзіць (разм. ).
Каровы спляжылі жыта.
Усю пасцель спляжылі.
4. каго і без дап. Ударыць, пабіць (разм. , груб. ).
С. кіем па спіне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
упара́ дкавацца , -куюся, -куешся, -куецца; -куйся; зак.
1. Навесці ў сябе парадак, справіцца з чым-н.
У. ў хаце.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Пайсці налад, наладзіцца.
Жыццё горада паступова ўпарадкавалася.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Стаць добраўпарадкаваным.
Горад упарадкаваўся.
|| незак. упарадко́ ўвацца , -аюся, -аешся, -аецца; наз. упарадко́ ўванне , -я, н.
|| наз. упара́ дкаванне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
буржуазі́ я
(фр. bourgeoisie, ад лац. burgus = умацаваны горад )
1) саслоўе гараджан у феадальным грамадстве;
2) пануючы клас капіталістычнага грамадства, які валодае сродкамі вытворчасці.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
кангламера́ цыя
(лац. conglomeratio = збіранне)
1) працэс утварэння кангламерату 2;
2) буйны горад разам з прыгарадамі са шматмільённым насельніцтвам, напр. Токіо, Нью-Йорк, Масква.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
метані́ мія
(гр. metonymia)
від тропа , замена аднаго слова другім на аснове сувязі іх значэнняў па сумежнасці (напр. «горад прачнуўся» замест «жыхары горада прачнуліся»).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
verführen II vt о́ зіць, выво́ зіць (тавары ў другую краіну, у другі горад )
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
МЕТРАПО́ ЛІЯ (грэч. mētropolis ад mētēr маці + polis горад ),
1) у Стараж. Грэцыі горад -дзяржава (поліс) у адносінах да заснаваных ім паселішчаў (калоній) у інш. землях.
2) Ва урбаністыцы — гал. горад , цэнтр паліт. , духоўнага і эканам. жыцця краіны; буйная гарадская агламерацыя .
3) Дзяржава, якая мае ўладанні (калоніі, пратэктараты і інш. ).
т. 10, с. 314
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
сцямна́ , прысл.
Вельмі рана, зацемна. У страшэнным смутку .. [Тоня] перабыў дзень, а назаўтра, яшчэ сцямна, паклікаў перакупшчыка, прадаў шмат што з гаспадаркі і паехаў за дваццаць вёрст у горад . Чорны .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Ме́ сца 1 ТСБМ , Касп. , Кліх , Янк. I), месцейка ’тс’ (Др.-Падб. ), месцечка ’мясцінка’ (Янк. 3.), ст.-бел. мѣстце , мѣстцо ’месца’, ст.-рус. мѣстьце (XV ст.). Да ме́ ста 1
Ме́ сца 2 месцо ’рыначная плошча’ (Кліх ), ’мястэчка’ (валож. , іўеў. , навагр. , беласт. , Сл. ПЗБ ). Да месца 1 бел. месца ’месца’ і места ’горад ’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)