ПАЗІЦЫ́ ЙНЫЯ ЗМЯНЕ́ ННІ ГУ́ КАЎ ,
фанетычныя змяненні гукаў , якія залежаць ад месца гука адносна пачатку ці канца слова або націску ў слове. Супрацьстаяць камбінаторным змяненням гукаў . Вызначаюць наступныя П.з.г.: узнікненне пратэз (прыстаўных гукаў) на пачатку слова («леў — ільва», «вуліца»), аглушэнне звонкіх зычных на канцы слова («род» [рот]), рэдукцыю ненаціскных галосных («малако » [мълʌко]). У бел. мове пашырана ўзнікненне пратэтычных гукаў, змена звонкіх зычных на канцы слова, колькасная рэдукцыя ненаціскных галосных. Пазіцыйныя змяненні зычных з’яўляюцца асновай амафонаў .
Літ. :
Крывіцкі А.А., Падлужны А.І. Фанетыка беларускай мовы. Мн. , 1984.
А.В.Зінкевіч .
т. 11, с. 518
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Мле́ ка , мле́ чка ’малако , малачко’ (Сл. ПЗБ , Яруш. , мін. , Шн. ). З польск. mleko , mleczko (Мацкевіч, Сл. ПЗБ , 3, 72; Арашонкава, Бел.-польск. ізал. , 10).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Міжыт ’малако ў каровы перад цяленнем’ (ТС ). З *нежыт . Параўн. рус. пери, нежить ’сукравіца’, якое з ne‑žitь . Да не і жыць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
галалі́ т
(ад гр. gala = малако + -літ )
пластмаса з сумесі казеіну , мачавіны і пластыфікатару , апрацаванай фармалінам; выкарыстоўваецца для вырабу гузікаў, грабянёў і інш.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
малачко́ , ‑а, н.
1. Ласк. да малако (у 1 знач.).
2. Спец. Пажыўнае рэчыва, якое ўтвараецца ў валляку некаторых птушак або ў асобных залозах насякомых для кармлення птушанят, лічынак. Пчалінае малачко.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мле́ чны , ‑ая, ‑ае.
Падобны на малако ; малочны (у 7 знач.). Мы плылі па азёрах у млечным тумане цёплай ночы і абое маўчалі. Ваданосаў .
•••
Млечны сок гл. сок.
Млечны Шлях гл. шлях.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пракіпяці́ ць , ‑пячу, ‑пяціш, ‑пяціць; зак. , што .
1. Даць пракіпець; кіпячэннем давесці да гатоўнасці. Пракіпяціць малако . // Пракіпяціць шпрыц.
2. і без дап. Кіпяціць некаторы час.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разліўны́ , ‑ая, ‑ое.
1. Які служыць, прызначаны для разліву (у 1 знач.). Разліўная машына.
2. Які прадаецца на разліў (у 1 знач.); які наліваецца ў пасуду пакупнікоў. Разліўное малако . Разліўное піва.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Milch I f малако́ ;
dí cke [sá ure] ~ а́ ша, кі́ слае малако́ ;
die ~ á brahmen а́ ць [зніма́ ць] вяршкі́ ;
wie ~ und Bú tter á ussehen* е́ ючы вы́ гляд;
das Korn steht in der ~ ы́ та каласу́ е
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
парашо́ к , -шку́ і -шка́ , мн. і́ , -шко́ ў, м.
1. -шку́ . Дробна расцёртыя частачкі цвёрдага рэчыва.
Зубны п. (для чысткі зубоў).
2. -шка́ . Лекавае рэчыва пэўнай дазіроўкі ў раздробненым выглядзе.
Лякарства ў парашках.
◊
Сцерці ў парашок каго (разм. ). — жорстка расправіцца; звычайна як выраз пагрозы.
|| прым. парашко́ вы , -ая, -ае.
Парашковае малако (з малочнага парашку).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)