Лесавік, лесові́к ’лясун’ (Нік., Няч., Грыг., Яруш., Мат. Гом., ТСБМ) у выніку універбізацыі з лесавы дух. Параўн. і лесавы ’лясны дух, лясун’ (Маш.; петр., Мат. Гом.). У выніку пераносу значэння — любан.лесаві́к ’жыхар лясістых мясцовасцей’ (Нар. словатв.). Дадатковае значэнне прыметніка лесавы ’дзікі’ (Янк. II, Шат., Бяльк.) з’явілася падставай для лесавікі́ ’дзікія лясныя яблыкі’ (Касп.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
абыва́цель, ‑я, м.
1.Уст. Сталы жыхар якой‑н. мясцовасці. Так Сяргей Пятровіч зрабіўся абывацелем горада Сярдзечанска.Сяргейчык.
2. Чалавек, які жыве дробнымі, вузкаасабістымі інтарэсамі. Ёсць ціхае шчасце абывацеля і эгаіста, калі ён плюе на ўсё на свеце, абы яму добра было.Хадкевіч.Пакутных думак чарвякі Мазгі расточваюць парой: Ды хто ж, урэшце, я такі? Ці абывацель, ці герой?Крапіва.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Arcadian
[ɑ:rˈkeɪdiən]1.
adj.
1) аркады́йскі
2) ідылі́чны
2.
n.
1) жыха́р Арка́дыі
2) чалаве́к з про́стымі гу́стамі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Scotch
[skɑ:tʃ]1.
adj.
шатля́ндзкі
2.
n.
1) жыха́р Шатля́ндыі; шатля́ндзец -ца m., шатля́ндка f.
2) шатля́ндзкае ві́скі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Asylántm -en, -en жыха́р начно́га прыту́лку
2) асо́ба, яка́я атрыма́ла паліты́чны прыту́лак
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
БЕРАСЦЯ́НЫЯ ГРА́МАТЫ,
пісьмы, запіскі, дакументы 11—15 ст. на бяросце, выяўленыя пры раскопках стараж.усх.-слав. гарадоў. На тым баку бяросты, што прылягаў да дрэва, літары надрапвалі завостранай касцяной ці жал. палачкай — пісалам. Вядома больш за 750 Берасцяныя граматы, у т. л. Ноўгарада, Старой Русы (23 граматы), Смаленска (10), Пскова (8), Звянігарада (Украіна; 3) і інш. На Беларусі выяўлены ў Віцебску (13—14 ст.) і Мсціславе (пач. 13 ст.). Асн. тэма грамат 11—12 ст. — крэдыторства, пазыка грошай; 13—15 ст. — валоданне зямлёй, клопаты пра сяўбу і ўборку збожжавых, пра даходы, феад. павіннасці, абавязацельствы, завяшчанні. У наўгародскіх граматах упамінаюцца жыхар Полацка і палонны, выкуплены з Полацка; берасцяная грамата 11 ст. напісана Жыравітам, жыхаром Полацка, Смаленска ці Віцебска.
Літ.:
Арциховский А.В. Новгородские грамоты на бересте: (Из раскопок 1958—1961 гг.). М., 1963;
Янин В.Л. Я послал тебе бересту... 2 изд. М., 1975;
Тарасаў С.В. З гісторыі полацкай эпіграфікі X—XV ст. // Кніжная культура Беларусі. Мн., 1991.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Сяля́к ’жыхар сяла’ (Ласт.). Параўн. ст.-польск.siodłak ’селянін’, рэдкае sedłak ’тс’, в.-луж., н.-луж.sedłak ’тс’, чэш.sedlák ’тс’, славац.sedliak ’тс’. Вытворныя ад прасл.*sedlo (гл. сяло), якія ў асобных славянскіх мовах выцеснілі першасныя формы, што ўзыходзяць да *sedlʼaninъ (гл. селянін), параўн. Трубачоў, Этимология–1980, 14. З іншай суфіксацыяй экспр. селю́к ’мужык, вясковец’ (Растарг.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
obywatel
м.
1. грамадзянін; жыхар;
obywatel Kowalski — грамадзянін Кавальскі;
obywatel honorowy — ганаровы грамадзянін;
2.уст. памешчык
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
German
[ˈdʒɜ:rmən]1.
adj.
няме́цкі, герма́нскі
2.
n.
1) не́мец -ца m., не́мка f., жыха́р Няме́ччыны
2) няме́цкая мо́ва
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Prussian
[ˈprʌʃən]1.
adj.
пру́скі
2.
n.
1) пруса́к -а́m., жыха́р Пру́сіі
2) дыяле́кт, які́м гаво́раць у Пру́сіі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
