Не́йдзе ’дзесьці; мусіць, мабыць’ (Янк. 1), ’няма дзе’ (Грыг., Растарг., Бяльк.), ’дзесьці; мусіць, мабыць; няма дзе’ (Нас.), нёйдзі ’тс’ (Мат. Маг.), нёйдзя ’кудысьці’ (Сл. ПЗБ), нёйдзе, нёйдзі ’дзесьці; кудысьці; няма дзе’, нёйдзека ’тс’ (ТС). Паводле Карскага, ‑ū‑(‑i̯‑) устаўлена паміж адмоўем і прыслоўем, каб надаць «плаўнасць» маўленню, параўн. веліж.нёйгдзе ’тс’, горац, чэрык.дайжа (< рус.даже ’нават’) і пад. (Карскі, 1, 305). Гл. нёгдзе, недзе.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
selbst
1.pron dem сам, сама́, само́, са́мі;
zu sich ~ kómmen* прыйсці́ ў сябе́, апрыто́мнець;
er war (stets) ~ ён заўсёды быў самі́м сабо́ю;
jéder ist sich ~ der Nächste≅ сваю́ кашу́ля бліжэ́й да це́ла;
das verstéht sich von ~ гэ́та само́ сабо́й зразуме́ла
2.prtcна́ват;
~ er hat sich geírrtна́ват ён памылі́ўся
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ду́матьнесов., в разн. знач. ду́маць;
◊
и ду́мать не смейна́ват і не ду́май;
и ду́мать не́чего і ду́маць няма́ чаго́;
не до́лго ду́мая не до́ўга ду́маючы;
мно́го о себе́ ду́мать шмат аб сабе́ (пра сябе́) ду́маць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адлюбі́ць, ‑люблю, ‑любіш, ‑любіць; зак.
Перастаць любіць. А я яшчэ не адлюбіла, А я яшчэ не пражыла І долі нават не згубіла Свайго юнацкага цяпла.Вярба.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зару́біна, ‑ы, ж.
Разм. Засечка, зарубка 2 (у 2 знач.). Нават і сёння Яшчэ на адным з вушакоў Зарубіны ёсць, Што калісьці мой рост адзначалі.Танк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
даражэ́ць, ‑эе; незак.
Разм. Рабіцца даражэйшым, павышацца ў цане. — Вайна... — уздыхае пан Жамбінскі. — І дровы, і вугаль.. і нават няшчасная якая італьянская кісліца — усё даражэе.Лынькоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
багамо́лец, ‑льца, ДМ ‑льцу, м.
Тое, што і багамол (у 1 знач.). Пасля пачалі нават прыходзіць здалёк невялічкія групкі багамольцаў для пакланення «цудадзейнаму» каменю.Пестрак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сарамя́жны, ‑ая, ‑ае.
Разм. Тое, што і сарамяжлівы. Мікалай быў.. ціхім і нават сарамяжным мог здавацца.Чорны.Буйная сарамяжная радасць жыцця ахоплівала.. [Барыса] ля палотнаў Рубенса.Быкаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жаўцізна́, ‑ы, ж.
Жоўты колер, жоўтай адценне чаго‑н. Нават першыя ледзь кранутыя жаўцізною лісты на малых бярозках не засмучалі, а як бы асвятлялі дарогу.Броўка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жытцо́, ‑а, н.
Памянш.-ласк.да жыта. Нават дзе і не было пустазелля, жытцо стаяла дробненькае.Кулакоўскі.Распроствае постаць і стан свой паволі Жытцо, ярына...Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)