Герц ’знаўца, махляр’ (Нас.), ге́рцык ’тс’, ге́рцаць ’мантачыць, махляваць’ (Нас.). Няясна. Насовіч мяркуе, што гэта запазычанне ад яўрэяў, якія гавораць па-нямецку.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Балта ’сякера’ (Нас.). Відавочна, запазычанне з польск.bałta ’тс’ (а гэта з венг.balta < цюрк.; Брукнер, 12). Параўн. яшчэ Фасмер, 1, 118.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Банкоцэтлі ’папяровыя грошы’ (Бесар.). З польск.bankocetel ’тс’ (а гэта з устарэлага ням.Bancozettel ’банкавае пасведчанне, чэк’, гл. Варш. сл., 1, 95).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Кру́глік ’ялец’ (Крыв.). Вытлумачыць гэту назву цяжка. Магчыма, гэта звязана з формай галавы. Параўн. назвы для яльца головень‑елец (Каламіец, Рыбы, 21).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
браха́ць, брашу, брэшаш, брэша; незак.
1. Падаваць адрывістыя гукі (пра сабаку, ліса і некаторых іншых звяроў); гаўкаць. Дзесьці далёка брахаў сабака, піснула палявая мыш.Чорны.Яшчэ нават не вельмі позна — у хатах, мусіць, гараць яшчэ агні, на вуліцах сярдзіта брэшуць і выюць сабакі.Якімовіч.
2.перан.Разм. Ілгаць, хлусіць, маніць; паклёпнічаць, нагаворваць, абгаворваць. У Алёнкі пратэст з душы выбіваецца. Хочацца голасна сказаць усім гэтым плеткарам, што яны лгуць, брэшуць!Колас.— Чаго гэта мне брахаць? — націскае плячамі Пеця і падае Вольцы парожнія вёдры. — Я, канешне, мог памыліцца — гэта іншая справа, а брахаць... Вось што: гэта можам праверыць.Ракітны.
3.перан.Груб. Балбатаць, малоць языком, пустасловіць. А так Марцін спявае, брэша з хлопцамі.. — «вясёлы, жыццёвы дзядзька».Брыль.// Гаварыць непрыстойнае. Дня няма, Каб зранку.. [Кузьма] не наліваўся. ..Ідзе па вуліцы, шуміць, Бушуе, брэша і хаміць.Корбан.
•••
На ваду брахаць — прагна, многа, бясконца піць.
На пень брахаць — гаварыць непрыстойнасці, неразумнае.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пры́від, ‑у, М ‑дзе, м.
1. Вобраз памёршай асобы, які ўяўляецца людзям забабонным або з хваравітай псіхікай; здань. Прывід Пятра Пятровіча не даваў Валі спакою.Шахавец.Не, гэта не прывід і не сон — гэта той Сцяпан, якога Талаўня даўно лічыў нябожчыкам.Гроднеў.// Вобраз каго‑, чаго‑н., які здаецца ва ўяўленні або ў сне. Прывід далёкага мінулага стаіць перада мной.Асіпенка.Пад раніцу Веньямін заснуў. Але і засынаючы баяўся, каб зноў не ўзнік страшны прывід белага горада пад чорным небам...Навуменка.
2. Тое, што ўявілася, здалося. Перад вачыма [Таццяны] з’явіўся жудасны прывід: гітлеравец трымае высока над галавой яе маленькага Віцю.Шамякін.Прывід гэта ці сапраўднасць? Канешне, сапраўднасць! Еў жа пасля таго чырвонаармеец Чыжык той хлеб і тыя каўбасы.Лупсякоў.
3. Няясныя, ледзь акрэсленыя рысы чаго‑н.; контуры. І потым, седзячы ў аўто.., Юткевіч глядзеў на аддаленыя прывіды вялікага грознага зарыва, і целам ішла дробная пякучая дрыготка.Мікуліч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
czyli
ці; альбо; або; гэта значыць;
geografia, czyli opisanie ziemi — геаграфія, або (ці) землеапісанне;
metro, czyli kolej podziemna, jest najlepszym środkiem lokomocji w wielkich miastach — метро, гэта значыць падземная чыгунка, з’яўляецца самым лепшым сродкам зносін у вялікіх гарадах
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
dać się
зак.разм. дацца; паддацца;
nie dać się — не паддавацца
to się da zrobić — гэта можна зрабіць;
tego się nie da zrobić — гэта нельга зрабіць;
ile się da — наколькі магчыма;
dać się we znaki — дацца ў знакі
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
твойзайм.
1. dein (f déine, n dein, pl déine); der (die, das) déine, der (die, das) déinige (безназ.);
гэ́та тваё das gehört dir; das ist dein (высок.);
2.у знач.наз.н.:
тваё (уласнасць) das Déine, das Déinige;
3.у знач.наз.мн.:
твае (радня, сваякі) die Déinen;
твае́ прые́халі ўжо? sind die Déinigen schon gekómmen?;
◊
гэ́та твая́ спра́ва das ist déine Sáche
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
до́рагапрысл. téuer;
до́рага каштава́ць téuer sein, viel kósten; téuer zu stéhen kómmen*;
гэ́та бу́дзе яму́ до́рага каштава́ць (перан.) das soll er mir büßen!, das wird ihn téuer zu stehen kómmen!;
я до́рага заплаці́ў [даў] бы ich würde viel [alles, álles Mögliche; sonst was (разм.)] dafür geben;
гэ́та кашту́е даражэ́й за зо́лата das ist únbezahlbar, das ist nicht mit Gold zu bezáhlen [áufzuwiegen*]; das ist Góld(es) wert
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)