Пу́сла ’унутраны паветраны пузыр у рыбы’: оконь мая пусла, у карпа пусла моцная (воран., Сцяшк.). Паводле Цыхуна (Лекс. балт., 52; гл. таксама Лаўчутэ, Балтизмы, 71), з літ.pūslė ’тс’ (< pūsti ’дуць’), што зусім верагодна па лінгвагеаграфічных прычынах; аднак параўн. балг.дыял.пу́ска ’мачавы пузыр у парасяці і мяса, якое складваюць у яго’ (< *пус(т)ка!, інакш гл. БЕР 5, 860), што дае падставы для рэканструкцыі дыялектызма *pustь‑lo (ад *pustь, гл. пусты), параўн. рус.дыял.пуслословье (< пустословье). Ст.-бел.пусилиско ’рэмень ад сядла’, пуслиско ’тс’ не звязаны з папярэднім словам і, паводле Булыкі (Лекс. запазыч., 121), запазычаны з польск.puślisko ’рэмень, што злучае стрэмя з сядлом’. Сучаснае польск.дыял.pusią ’тс’, ст.-польск.puślisko ’тс’. Калашнікаў (Этимология–1994–1996, 71) у сваю чаргу лічыць запазычаннямі з усходнеславянскіх моў, што выводзяцца з прасл.*pptslo (ад *potati ’путаць’); гэта дапускае і Банькоўскі (2, 966). Да сказанага можна дадаць, што выкарыстанне путаў у блізкай да названай функцыі назіраецца сярод вяскоўцаў і зараз.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
налётIм.
1.вайск. Überfall m -s, -fälle, (überráschender) Ángriff m -s, -e, Attácke f -, -n;
паве́траны налёт Lúftangriff m, Lúftüberfall m; Ánflug m -(e)s, -flüge;
2. (грабеж) Überfall m; Éinbruch m -(e)s, -brüche (узлом);
банды́цкі налёт Ráubüberfall m
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
праці́ўнікм. Gégner m -s, -, Feind m -(e)s, -e;
2.зборн.тк.адз. Gégner m -s, Feind m -(e)s;
паве́траны праці́ўнік Féindflieger m -s;
марскі́ праці́ўнік Gégner auf See [zu Wásser];
назе́мны праці́ўнік Gégner zu Lánde;
наступа́ць на праці́ўніка den Gégner ángreifen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
флотм. Flótte f -, -n;
рачны́ флот Bínnenflotte f;
марскі́ флот Maríne f -, -n;
вае́нна-марскі́ флот Kríegsmarine f, Maríne f, Séekriegsflotte f;
паве́траны флот Lúftflotte f;
гандлёвы флот Hándelsflotte f;
рыбало́ўны флот Físchfangflotte f;
рэфрыжэра́тарны флот Kühlflotte f;
акія́нскі флот Hóchseeflotte f
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
тра́нспарт
(ад лац. transportare = перамяшчаць)
1) галіна народнай гаспадаркі, якая ажыццяўляе перавозку пасажыраў і грузаў, а таксама сродкі для перавозкі (напр. чыгуначны т., аўтамабільны т., паветраны т.);
2) партыя грузаў, што прыбылі разам;
3) сукупнасць сродкаў перавозкі спецыяльнага прызначэння (напр. санітарны т.);
4) ваеннае судна для перавозкі грузаў, людзей (напр. мінны т., дэсантны т.).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
налёт, -ту м., в разн. знач. налёт;
паве́траны н. — возду́шный налёт;
банды́цкі н. — банди́тский налёт;
на яго́ раху́нку 500 ты́сяч кіламе́траў ~ту — на его́ счету́ 500 ты́сяч киломе́тров налёта;
н. пы́лу — налёт пы́ли;
н. у го́рле — налёт в го́рле;
ве́ршы з ~там сентымента́льнасці — стихи́ с налётом сентимента́льности
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шлях
(ст.-польск. szlach, ням. Schlag)
1) шырокая дарога, гасцінец, тракт;
2) прастора, па якой адбываецца рух, перамяшчэнне каго-н., чаго-н. (напр.паветраны ш., водны ш., чыгуначны ш.);
3) перан. вялікі перыяд развіцця чаго-н. (ш., пройдзены чалавецтвам);
4) перан. напрамак дзейнасці, развіцця чаго-н.;
5) орган у выглядзе каналаў, якія забяспечваюць жыццядзейнасць арганізма (дыхальныя шляхі).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
хоть шаро́м покати́погов. ні ўзяць ні ўцяць; як вы́мецена.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
transport, ~u
м. транспарт;
transport samochodowy — аўтатранспарт;
transport publiczny — грамадскі транспарт;
transport kolejowy — чыгуначны транспарт;
transport lądowy — сухапутны (наземны) транспарт;
transport morski — марскі транспарт;
transport powietrzny — паветраны транспарт;
transport rzeczny — рачны транспарт
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
мяшо́к, ‑шка, м.
1. Тое, што і мех 1 (у 1 знач.). Мяшкоў не хапіла, каб сабраць, звезці з поля тыя жоўтыя, сакавітыя пачаткі, якія вырасціла дружнае звяно.Бялевіч.// Невялікі мех. Рэчавы мяшок. Парашутны мяшок.
2. Тое, што і мех 1 (у 2 знач.). Прывезлі [парабкі] з млына воз мліва пудоў з дваццаць — чатыры мяшкі.Бядуля.
3.перан.Разм. Аб непаваротлівым, нязграбным або някемлівым чалавеку.
4.Спец. Поўнае акружэнне войска праціўніка. Праз некалькі дзён немцы блакіравалі ўвесь раён. У мяшку апынулася ўся брыгада Стронгіна.Гурскі.
5.Спец. Прыстасаванне ў жывёл і раслін для змяшчэння чаго‑н. Паветраны мяшок. Зародкавы мяшок.
•••
Залаты мяшок — пра вельмі багатага чалавека.
Каменны мяшок — цесная нізкая турэмная камера, у якой цяжка выцягнуцца на ўвесь рост, а таксама турма наогул.
Купіць ката ў мяшкугл. купіць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)