ЛІЯФІ́ЛЬНАСЦЬ І ЛІЯФО́БНАСЦЬ (ад грэч. lyō раствараю + phileō люблю, phobos страх),
характарыстыкі міжмалекулярнага ўзаемадзеяння рэчыва і вадкага асяроддзя, у якім яно знаходзіцца. У выпадку ўзаемадзеяння рэчыва з вадой Л. і л. наз.гідрафільнасцю і гідрафобнасцю, у выпадку непалярных вадкасцей (алей, тлушч) — алеяфільнасцю (ліпафільнасцю) і алеяфобнасцю (ліпафобнасцю).
Ліяфільнасць паказвае наяўнасць значнага ўзаемадзеяння рэчыва, а таксама паверхні цвёрдага цела, асобных часцінак (гл.Дысперсныя сістэмы) з малекуламі асяроддзя, якое магчыма з-за блізкасці іх хім. прыроды ці абумоўлена ўтварэннем паміж імі трывалых вадародных, электрастатычных ці каардынацыйных сувязей. Ліяфобнасць — паняцце супрацьлеглае ліяфільнасці і паказвае на слабое ўзаемадзеянне паміж рэчывам і вадкім асяроддзем. Ліяфільнасцю абумоўлены змочванне вадкасцямі цвёрдых паверхняў, растварэнне рэчываў у вадкасцях, экстракцыя рэчываў вадкасцямі з цвёрдых цел і раствораў. Паняцці Л. і л. могуць быць аднесены таксама да малекул і асобных частак (груп) адной малекулы, напр., малекулы паверхнева-актыўных рэчываў утвораны гідрафільнымі палярнымі групамі і алеяфільнымі вуглевадароднымі ланцугамі. Л. і л. можна змяняць хім. мадыфікаваннем паверхні (напр., «прышчэпкай» да паверхні цвёрдага цела ліяфільных ці ліяфобных функцыян. груп, увядзеннем у сістэму паверхнева-актыўных рэчываў), што дазваляе кіраваць уласцівасцямі паверхняў і дысперсных сістэм. Рэгуляванне Л. і л. выкарыстоўваецца ў многіх галінах тэхнікі і хім. тэхналогіі.
2) хі́тра падыхо́дзіць да каго́-чаго́, хі́тра заваёўваць чый-н. даве́р
3) падтасо́ўваць, наўмы́сна зьмяня́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
rein
[reɪn]1.
n.
1) ле́йчына f.
2) reins, pl. ле́йцы pl.
2.
v.t.
кірава́ць ле́йцамі
•
- give rein to
- keep a tight rein on
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
нерв
(лац. nervus = жыла, сухажылле)
1) кожны з тонкіх адросткаў-валокнаў, якія адыходзяць ад галаўнога і спіннога мозгу і ўтвараюць разгалінаваную сістэму, здольную кіраваць дзейнасцю арганізма;
2) перан. асноўная дзейная сіла чаго-н.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Абру́д ’ніжняя частка драўлянага посуду (цэбра)’ (Шат.). Відаць, да *ob‑rǫdъ (Трубачоў, Слав. языкозн., V, 176), прасл.ręditi ’правіць, кіраваць, распараджацца, раіць, упарадкоўваць і г. д.’ (ст.-бел.обрѧжоный зроблены, упарадкаваны’). Ад абстрактных значэнняў гэтага дзеяслова немагчыма перайсці да значэння абруд. Аднак у беларускай мове існуе назва цэбра, утвораная ад кораня ręd — ражка (гл.). Апрача гэтага, адзначана рад ’пласт у кубельчыку’ (Янк. II). Тады *rędja (> *ража, ражка), ’драўляны сасуд з радамі, ’кубел, цэбар’, а *obrǫdъ ’яго апошні перад дном рад’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
рэдагава́ць
(польск. redagować, ад лац. redigere = парадкаваць)
1) выпраўляць, апрацоўваць змест і форму якога-н. тэксту пры падрыхтоўцы да друку, для перадачы па радыё і інш.;
2) кіраваць выданнем чаго-н. (напр. р. часопіс).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
finance
1.[ˈfaɪnæns]
n.
грашо́выя спра́вы, фіна́нсы pl.only
public finance — дзяржа́ўная фіна́нсавая гаспада́рка
2.[fəˈnæns]
v.t.
1) фінансава́ць
2) кірава́ць фіна́нсамі
3.
v.i.
ве́сьці фіна́нсавыя апэра́цыі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
tyrannize
[ˈtɪrənaɪz]1.
v.i.
1) зьдзе́кавацца
2) выяўля́ць дэспаты́зм, жо́рсткасьць
2.
v.t.
1) тыра́ніць, уціска́ць
to tyrannize one's family — уціска́ць сваю́ сям’ю́
2) дэспаты́чна кірава́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
przewodniczyć
незак.
1. узначальваць што; кіравацькім/чым;
2.komu/czemu старшынстваваць на чым;
przewodniczyć zebraniu — старшынстваваць на сходзе
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
referat, ~u
м.
1. рэферат, даклад;
2. аддзяленне, сектар (установы);
referat finansowy — фінансавы сектар (аддзел);
prowadzić referat — кіраваць аддзелам
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)