1. Фінансавая аперацыя, якая заключаецца ў скупцы і перапродажы каштоўнасцей з мэтай узбагачэння; біржавая ігра на павышэнне або паніжэнне курсу каштоўных папер. Спекуляцыя акцыямі. Спекуляцыя валютнымі каштоўнасцямі.// Незаконная скупка і перапродаж тавараў і іншых прадметаў па павышаных цэнах з мэтай нажывы. Спекуляцыя прадметамі мастацтва. Спекуляцыя рэдкімі кнігамі.// Выкарыстанне чаго‑н. з мэтай нажывы. Спекуляцыя на павышэнні попыту.// Асобная здзелка падобнага характару. Называлі велізарнейшыя сумы, якія .. [Пачулія] нажываў на сваіх загадкавых спекуляцыях.Самуйлёнак.
2.перан. Разлік, намер, дзеянне, заснаваныя па выкарыстанні чаго‑н. з карыслівымі мэтамі. Спекуляцыя па сяброўскіх пачуццях. □ [Віктар:] — Я глядзеў гэту карціну. Самая бессаромная спекуляцыя на таленце артысткі.Паўлаў.
[Ад лац. speculatio — сузіранне, пазіранне.]
спекуля́цыя2, ‑і, ж.
У філасофіі — абстрактныя разважанні, адарваныя ад вопыту і практыкі. Ідэалістычныя спекуляцыі.
[Ад лац. speculatio — сузіранне, назіранне.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
цэ́ліць, ‑лю, ‑ліш, ‑ліць; зак. і незак.
1.незак. Тое, што і цэліцца; цаляць. Мы за мір! А цэліць бомбай Не дазволім мы ў наш дом.Панчанка.Драпежнік цэліць бомбамі ў насціл, І леглі на вадзе крыві салдацкай меткі, Мо суджана і мне не перайсці, Але грымяць імклівыя танкеткі.Вітка.[Рымша:] — Ён [Анішчук], мусіць, толькі з ёю [Лучынінай] падражніваецца, а сам цэліць да Загароўскай падабрацца...Гурскі.А кайданы ўсё мацней звінелі. І што ні крок — царкоўны перазвон. І кат ужо ў звон у гэты цэліў...Сіпакоў.// Мець намер. Машын вунь колькі калгас накупіў. У мільянеры цэліць.Даніленка.Не было як зразумець, куды цэліць афіцэр. Што ведае пра яго? Страшныя здагадкі перашкаджалі ўважліва слухаць.Асіпенка.
2.зак.Разм. Трапіць, папасці. Юркевіча запытанне цэліла ў .. самыя патайныя думкі [Юзіка].Мурашка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ме́титьIIнесов.
1.(целить) цэ́ліць, ме́ціць, ме́рыцца;
2.(на кого, что, в кого, что — иметь в виду, намекать) разг. мець на ўва́зе (каго, што); намяка́ць (на каго, што);
3.(во что — стремиться стать кем-л.) разг. ме́рыцца, цаля́ць, нацэ́львацца;
4.(намереваться) уст. мець наме́р, збіра́цца; (рассчитывать) разлі́чваць; спадзява́цца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ábsichtf -, -en наме́р, заду́ма;
mit ~ наўмы́сна;
séine ~en auf etw. (A) ríchten дамага́цца (чаго-н.), імкну́цца (да чаго-н.);
in der ~… з мэ́тай;
auf j-n [etw] ~ háben мець меркава́нні [пла́ны, наме́ры] нако́нт каго́-н. [чаго́-н.]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
wcielić
зак.
1. уключыць;
wcielić do swego państwa — уключыць у склад сваёй дзяржавы;
2. увасобіць, ажыццявіць; здзейсніць;
wcielić w życie — ажыццявіць;
wcielić zamiar w czyn — ажыццявіць намер;
wcielić do wojska — а) уключыць у склад войска б) прызваць у войска
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Kátzef -, -n ко́шка, ко́т;
geschméidig [flink] wie éine ~ зваро́тлівы як вуж [спры́тны як кот];
da war kéine ~ там не было́ ні душы́;
◊
die ~ aus dem Sack lássen* вы́даць наме́р [сакрэ́т];
wie die ~ um den héißen Brei herúmgehen*≅ хадзі́ць круго́м ды навако́л
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
hat[hæt]n. капялю́ш
♦
go hat in hand (to smb.) прасі́ць (каго́-н.) ліслі́ва/уго́дліва;
keep smth. under your hatinfml трыма́ць што-н. у сакрэ́це;
my hat!BrE, dated трэ́ба ж!; невераго́дна!;
out of a/the hat наўздага́д;
take one’s hat off to smb./hats off to smb.infml захапля́цца кім-н., пакланя́цца каму́-н., ста́віцца з вялі́кай паша́най да каго́-н.;
throw one’s hat into the ring прыня́ць вы́клік на спабо́рніцтва, абвясці́ць пра наме́р удзе́льнічаць у спабо́рніцтве
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
set2[set]adj.
1. нерухо́мы, засты́лы;
a set stare нерухо́мы по́гляд;
with a set face з каме́нным тва́рам
2. пастая́нны, цвёрда вы́значаны; нязме́нны;
set wages цвёрды акла́д;
a set pattern штамп;
a set phrase клішэ́
3. насто́йлівы, упа́рты;
a man of set opinions чалаве́к цвёрдых по́глядаў;
We’ve come here for a set purpose. Мы прыйшлі сюды з цвёрдым намерам.
♦
be set on doing smth. мець наме́р рабі́ць што-н.;
be (dead) set against smth. быць су́праць чаго́-н.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
схі́льны, ‑ая, ‑ае; дачаго, зінф.
1. Які мае схільнасць да чаго‑н. Схільны да навукі. □ Горш за ўсё .. [Васіль Паўлавіч] ненавідзіць людзей, схільных да якіх-небудзь махінацый, ашуканства.Кулакоўскі.Большасць вучоных схільна думаць, што кашалот даваў нырца ў пошуках харчу і выпадкова натрапіў на кабель.Матрунёнак.// Які мае задаткі да чаго‑н. Схільны да меланхоліі. Схільны прастуджвацца.
2. Які выказвае прыхільнасць, слабасць да чаго‑н. Адны — рыбалку паважаюць — Ля пелькі з блешняй могуць векаваць. Другія — ў даміно казла ганяюць. А трэцім падабаецца спяваць. Трапляюцца і схільныя да пляшкі.«Вожык».[Ванда Адамаўна:] — Яны, маладыя, схільны да ўсяго новага.Грамовіч.
3. Які мае які‑н. намер, жаданне; гатовы да чаго‑н. [Камсорг] бачыў, што сход не схільны асуджаць учынак Былінскага.Шахавец.Ён, як кадравы ваенны, камандзір, быў схільны не толькі весці разведку, але і распачынаць партызанскую вайну тут, у стэпах.Няхай.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
намервацца, мерыцца, думаць, меркаваць, мецца, меціцца, меціць, цэліцца, нацэльвацца, парывацца, памыкацца, збірацца, рашаць, планаваць, праектаваць; замахвацца (перан.) □ мець намер, строіць планы, мець на мэце, ставіць мэту, ставіць за мэту
Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)