кісяя́
(рус. кісея, ад тур. käsi = раскроеная матэрыя)
тонкая празрыстая баваўняная тканіна.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ліма́н
(тур., кр.-тат. liman)
мелкаводны марскі заліў, звычайна ў вусцях рэк.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
магамета́нін
(ад тур. Muhämmed < ар. Muhammad = Магамет, імя прарока)
устарэлая назва мусульманіна.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
башта́н
(укр. баштан, ад тур.перс. bostān = агарод)
тое, што і бахча.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гяу́р
(тур. gāur, gāvur, ад ар. kāfir)
пагардлівая назва іншаверца ў мусульман.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
алкара́н
(тур. Al-Koran, ад ар. al-Qur’ān)
тое, што і каран.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
пашалы́к
(тур. pašalik)
правінцыя або вобласць у султанскай Турцыі, якою кіраваў паша.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
тафта́
(тур. tafta, ад перс. täftā)
тонкая і шчыльная глянцавітая шаўковая тканіна.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
трэгало́за
(англ. trehalose, фр. trehalose, з тур.)
дыцукрыд, утвораны дзвюма рэшткамі глюкозы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ПАЦЁМКІН (Рыгор Аляксандравіч) (24.9.1739, б. в. Чыжова Духаўшчынскага р-на Смаленскай вобл., Расія — 16.10.1791),
расійскі дзярж. і ваен. дзеяч. Граф (1774), святлейшы князь Таўрычаскі (1783), ген.-фельдмаршал (1784). Вучыўся ў гімназіі Маскоўскага ун-та (1756—60). Служыў у коннай гвардыі (1760—68). Удзельнік дварцовага перавароту, у выніку якога прастол заняла Кацярына II (1762). З 1769 удзельнік рас.-тур. вайны 1768—74 (валанцёр, ген.-маёр, ген.-паручнік), вызначыўся ў многіх бітвах. З 1774 фаварыт Кацярыны П. У тым жа годзе атрымаў тытул графа, званне ген.-аншэфа, пасады чл. Дзярж. савета і віцэ-прэзідэнта (з 1784 прэзідэнт) Ваен. калегіі. З 1776 ген.-губернатар Новарасійскай, Азоўскай і Астраханскай губ. У 1783 далучыў да Расіі Крым. Аддаваў вял. ўвагу каланізацыі стэпаў Паўн. Прычарнамор’я і буд-ву на Чорным м. рас. ваен. і гандл. флатоў, ініцыіраваў заснаванне гарадоў Екацярынаслаў, Херсон, Мікалаеў, Севастопаль. У рас.-тур. вайну 1787—91 камандаваў Екацярынаслаўскай арміяй, якая ў снеж. 1788 ўзяла тур. крэпасць Ачакаў, з 1789 — аб’яднанай Паўд. арміяй. У 1791 вёў у г. Ясы (сталіца Малдаўскага княства) мірныя перагаворы з туркамі (перапынены ў выніку смерці П.). Адзін з найбуйнейшых памешчыкаў Расіі. На Беларусі валодаў у 1774—83 мяст. Дуброўна, з 1776 — Крычаўскай воласцю, дзе былі заснаваны Крычаўская суднаверф і Крычаўскія мануфактуры. Па запрашэнні П. каля Крычава ў с. Задобра ў 1785—87 жыў англ. філосаф І.Бентам. У 1904—05 і 1917 імем П. наз. эскадраны браняносец (з 1907 лінейны карабель) рас. Чарнаморскага флоту, вядомы ўдзелам у рэвалюцыі 1905—07.
Літ.:
О приватной жизни князя Потемкина: Потемкинский праздник. М., 1991;
Лопатин В.С. Потемкин и Суворов. М., 1992;
Иоанн Грозный. Петр Великий. Меншиков. Потемкин. Демидовы: Биогр. очерки. Челябинск, 1994.
М.Г.Нікіцін.
т. 12, с. 242
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)