падлама́ць, ‑ламлю, ‑ломіш, ‑ломіць; зак.
Зламаць, надламаць знізу. Падламаць сук. // перан. Пазбавіць сілы. Так няўмольна падламала .. [хлопца] хвароба. Клышка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
проція́ддзе, ‑я, н.
Рэчыва, якое спыняе або аслабляе дзеянне яду. // перан. Сродак супраць чаго‑н. непажаданага або шкоднага.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
перапява́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; незак.
1. Незак. да перапець.
2. перан. Паўтараць вядомае, раней сказанае. Перапяваць старыя тэмы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
патало́к, ‑лка, м.
Спец. Найбольшая вышыня пад’ёму лятальнага апарата. Паталок самалёта. // перан. Найбольшая магчымая норма, мяжа чаго‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
трубаду́р, ‑а, м.
1. Гіст. Сярэдневяковы правансальскі паэт-спявак.
2. перан. Той, хто ўслаўляе што‑н. Трубадур капіталізму.
[Фр. troubadour.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
цвердаску́ры, ‑ая, ‑ае.
Разм.
1. З цвёрдай скурай. Цвердаскуры яблык. Цвердаскуры агурок.
2. перан. Неспагадлівы, нячулы (пра чалавека).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шу́лерскі, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да шулера, уласцівы шулеру. Шулерскія прыёмы. Шулерская гульня. // перан. Махлярскі, ашуканскі, несумленны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Прычында́лы, прычанда́лэ, прычында́лле ’жартаўлівая (іншы раз зневажальная) назва розных прылад, рэчаў аднаго якога-небудзь прызначэння’ (ТСБМ, Янк. 1; мсцісл., З нар. сл.; ТС; драг., Нар. лекс.), ’начынне, прылады’ (Янк. 3.), прычында́льля, прыцанда́лле ’ўсякія дробныя рэчы ў гаспадарцы; прылады, начынне’ (Бяльк., Мат. Маг.), прычында́лле ’інструменты’ (Мат. Гом.), прычында́лы перан. ’фокусы’ (Сл. Брэс.), прычы́нды экспр. ’дурыкі’ (ТС). Укр. причанда́ли, причанда́л ’прылады, начынне, рэчы’, рус. причанда́лы, приченда́лы ’прадметы; дэталі прылад працы, розныя прылады, інструменты’, ’непатрэбныя рэчы, барахло’. Да прычына (гл.) з устаўным ‑д‑ (Трубачоў у Фасмера, 3, 369).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
каштава́ць
(польск. kosztować, ад с.-в.-ням. kosten)
l) мець тую або іншую грашовую вартасць, цану; абыходзіцца ў якую-н. суму;
2) перан. патрабаваць вялікіх намаганняў;
3) спрабаваць на смак;
4) перан. зведваць, зазнаваць (напр. к. гора).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ірва́цца і (пасля галосных) рва́цца, (і)рву́ся, (і)рве́шся, (і)рве́цца; (і)рвёмся, (і)рвяце́ся, (і)рву́цца; (і)рві́ся; незак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Раздзяляцца на часткі, станавіцца рваным.
Ніткі рвуцца.
2. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Прыходзіць у непрыгоднасць, станавіцца рваным (у 2 знач.).
Абутак ірвецца.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Узрывацца, разрывацца з выбухам.
Бомбы рвуцца.
4. Старацца вызваліцца.
І. на волю.
5. перан. Прагна імкнуцца зрабіць што-н., дасягнуць чаго-н.
І. на фронт.
6. перан. Перапаўняцца моцнымі пачуццямі.
Сэрца рвецца.
7. перан. Спыняцца, парушацца (пра сувязі, адносіны і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)