◎ Перахрасні́ ’скрыжаванне дарог’ (ЛА, 2). Да пера- (гл.) і храсні ’тс’, утворанага ад хрэст (гл.) пры дапамозе суф. месца -//я, параўн. бярэз.хряспі, гарал, хресні, кас цюк. хресці ’тс’ (там жа). а таксама піряхрёсньш ’перакрыжаваны’ (Юрч. СНЛ), перэхрос‑ ныя (дарогі) ’крыжавыя дарогі’ (лельч., Нар. лекс.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Мацяроз, мацеру͡оз ’гай (зараснік) каля хаты’ (Федар., 7). Няясна. Паводле тлумачэння аўтараў лінгвістычнага каментарыя (там жа, 582), выраз, у якім сустрэлася гэта слова, у густуом мацеруо̑зі з’яўляецца аналагічным да іншага: у густом ачаруо̑дзі, што азначае ’ў густым чароце’. У такім выпадку мацеруо̑з — скажонае чарот.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
auchcj такса́ма, і;
wenn ~ хоць (бы) i;
sowóhl … als ~… як…, так і…;
wenn ~ хоць (бы) i;
wie dem ~ sei як бы там ні было́;
nicht nur…, sóndern ~… не то́лькі…, але́ i…;
óhne ~ zu frágen на́ват не пыта́ючыся;
und wenn ~ і ўсё ж такі́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
áusstehen*
1.vi(h)
1) быць вы́стаўленым (напаказ, на продаж)
2) адсу́тнічаць;
séine Ántwort steht noch aus яго́ адка́зу яшчэ́ няма́
2.vt перано́сіць, выно́сіць, зве́даць; цярпе́ць;
ich kann ihn nicht ~ я не магу́ яго́ выно́сіць;
◊
dort steht er nichts ausтам яму́ нядрэ́нна [нябла́га]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
bíegen*
1.vt гнуць, нагіна́ць, згіна́ць
2.vi(s) зваро́чваць, паваро́чваць (напр., за рог дома);
◊
es mag ~ óder bréchen* што б там ні было́, чаго́ б яно́ ні каштава́ла
3.~, sich гну́цца, згіна́цца;
sich vor Láchen ~ ку́рчыцца ад сме́ху;
sich ~ und schmíegen падла́джвацца; пакара́цца, скара́цца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Галерэ́я (БРС) (гэтага слова няма ў Булыкі, Запазыч.). Рус.галере́я, укр.галере́я. Думаюць, што ў рус. мове гэта слова запазычана з ням.Galerie або з франц.galerie (гл. Фасмер, 1, 386; там і літ-ра). Шанскі (1, Г, 15) лічыць, што ў рус. мове галерея з ням.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гама́к (БРС). Рус.гама́к, укр.гама́к. Бел. і ўкр. словы ўзяты, як відаць, з рус. мовы. Там гэта запазычанне з франц.hamac (дзесьці ў другой палавіне XVIII ст.) < ісп. (назва ўзята ад туземцаў в‑ва Гаіці). Гл. Фасмер, 1, 391; Слаўскі, 1, 399; Шанскі, 1, Г, 23.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Га́рны ’ласкавы, добры, мілы’ (Нас.), ’цудоўны, добры’ (Касп.), га́рна ’добра’ (Бяльк., Жд. 2). Паводле Шанскага (1, Г, 33), бел.га́рны запазычана з укр. мовы. У самой укр. мове паходжанне гэтага слова не вельмі яснае. Гл. меркаванні ў Шанскага, там жа; Фасмера, 1, 394, Рудніцкага, 1, 575.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Буту́з. Відавочна, запазычанне з рус.буту́з, буту́с ’тоўсты малы чалавек, карапуз’, якое лічаць вытворным ад дзеяслова буте́ть таўсцець’ (Гараеў, 25; Сабалеўскі, РФВ, 66, 333; Фасмер, 1, 253; Шанскі, 1, Б, 238). Іншыя думаюць, што рус. слова — цюркізм (так Дзмітрыеў, Тюрк. эл., 44; супраць Шанскі, там жа).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Бу́хтавіца ’гразкае месца на балоце’ (пруж., Яшкін), бу́хтовыца ’тс’ (пруж., Талстой, Геогр., 184), бу́хтавыця ’рэдкая гразь’ (Клім.). Талстой, там жа, звязвае з бел.бухто́рыць ’непамерна ліць вадкасць’. Аднак можна прама звязаць з бухцець ’буркатаць’ (як і бу́хта ’глыбокае месца ў рацэ’). Гл. Краўчук, БЛ, 1975, 7, 68.