хало́дны, ‑ая, ‑ае.
1. З нізкай або адносна нізкай тэмпературай.
2. Які страціў цеплыню, астыў.
3. Які дрэнна ахоўвае ад холаду, не трымае цяпла.
4. Які не ацяпляецца, не абаграваецца.
5.
6.
7. Які ажыццяўляецца пры нізкіх тэмпературах, без награвання.
8.
9.
10.
11.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ле́зці
1.
2. вмеща́ться;
◊ л. на ражо́н — лезть на рожо́н;
л. ў во́чы — а) лезть в глаза́; б) броса́ться в глаза́;
л. на сцяну́ — лезть на сте́ну;
л. не ў сваю́ спра́ву — лезть не в своё де́ло;
кусо́к не ле́зе ў го́рла — кусо́к не ле́зет в го́рло;
у рот не ле́зе — в рот не идёт;
аж во́чы на лоб ле́зуць (выла́зяць) — глаза́ на лоб ле́зут;
са ску́ры ле́зці (вылу́звацца) — из ко́жи вон лезть;
л. ў галаву́ — лезть в го́лову;
л. ў душу́ — лезть в ду́шу;
хоць у пятлю́ лезь — хоть в пе́тлю лезь;
у галаву́ не ле́зе — в го́лову не ле́зет;
л. ў бутэ́льку — лезть в буты́лку;
л. не ў сваё кары́та — сова́ть нос в чужи́е дела́; сади́ться не в сво́и са́ни;
не ле́зе ні ў я́кія варо́ты — ни в каки́е воро́та не ле́зет;
л. к чо́рту ў зу́бы — лезть чёрту в пасть;
л. сляпі́цаю ў во́чы — пристава́ть как ба́нный лист (как смола́);
не ве́даючы бро́ду, не лезь у во́ду —
калі́ худ, не лезь на кут —
назва́ўся груздо́м, лезь у кош —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
do
1. рабі́ць, працаваць; выко́нваць;
do the dishes мыць по́суд;
do one’s duty выко́нваць
do one’s hair рабі́ць прычо́ску;
do one’s homework рабі́ць уро́кі;
do one’s room прыбіра́ць у пако́і
2. рабі́ць, дзе́йнічаць; паво́дзіць сябе́;
do as you like рабі́ць як хо́чацца;
3. вывуча́ць;
4. завярша́ць;
do a sum раша́ць арыфметы́чную зада́чу
5. вары́ць, гатава́ць;
6. адслужы́ць; адсе́дзець (y турме);
7.
8.
9. спраўля́цца;
10.
11. (ужываецца для ўзмацнення)
12. (ужываецца для замены дзеяслова, каб пазбегнуць паўтору)
do away
1. (with
2. (with
do away with oneself ско́нчыць (жыццё) самагу́бствам
do up
1. зашпі́льваць;
do up a parcel завя́зваць паке́т
2.
3. прыбіра́цца;
do with
1. мець патрэ́бу (у чым
2. займа́цца (чым
3. мець спра́ву (з кім
4. даты́чыцца;
5. мець дачыне́нне;
do without
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
КАМУНІСТЫ́ЧНАЯ ПА́РТЫЯ САВЕ́ЦКАГА САЮ́ЗА (
палітычная арганізацыя, якая з
Літ.:
История
Джилас М. Новый класс: Анализ коммунистической системы:
История Коммунистической партии Советского Союза: В 6 т.
Коммунистическая партия Советского Союза в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов
Страницы истории
Сграницы истории
Троцкий Л.Д. К истории русской революции.
Восленский М. Номенклатура: Господствующий класс Советского Союза.
Рассел Б. Практика и теория большевизма:
История политических партий России.
Божанов В.А. Восхождение к абсолютной власти (большевики и советское государство в 20-е
У.А.Бажанаў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
стаць, стану, станеш, стане;
1. Ступіўшы на якое‑н. месца або куды‑н., спыніцца; размясціцца ў вертыкальным становішчы.
2. Падняцца на ногі, устаць.
3. Узяцца за якую‑н. работу, распачаць якую‑н. дзейнасць, звязаную са знаходжаннем на нагах.
4. Запыніцца, спыніць рух (пра чалавека, жывёлу, калёсы і пад.).
5. Перастаць працаваць, дзейнічаць (пра механізмы, заводы, фабрыкі і пад.).
6. Замерзнуць (пра раку).
7. З’явіцца, падняцца над зямлёй, гарызонтам.
8. Часова размясціцца дзе‑н. (на адпачынак, пастой, стаянку).
9.
10.
11. Памясціцца, размясціцца на якім‑н. месцы (пра прадметы).
12. Узнікнуць, з’явіцца.
13. Адбыцца, здарыцца, зрабіцца.
14. Заступіцца за каго‑н.
15. Замяніць каго‑н. у чым‑н.
16.
17.
18. Ужываецца ў саставе выказніка ў значэнне зрабіцца кім‑, чым‑н.
19. Выкарыстоўваецца ў саставе дзеяслоўнага выказніка ў значэнні дзеяслова «пачаць».
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дайсці́, дайду, дойдзеш, дойдзе;
1. Ідучы ў пэўным кірунку, дасягнуць якога‑н. месца.
2. Распаўсюджваючыся, дасягнуць слыху, нюху; данесціся (пра гукі, пахі і пад.).
3. Змяняючыся, дасягнуць якога‑н. узроўню, распаўсюдзіцца да пэўнай мяжы (пра аб’ём, колькасць і інш.).
4. Прыйсці ў які‑н. стан, дасягнуць крайняй ступені праяўлення чаго‑н.
5.
6. Дабрацца да каго‑, чаго‑н. па парадку; настаць чыёй‑н. чарзе.
7. Шчыльна прыстаць; стаць на сваё месца (аб тым, што падганяецца, дапускаецца, прыладжваецца).
8.
9.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
садзі́ць, саджу, садзіш, садзіць;
1. Запрашаць або прымушаць заняць якое‑н. месца.
2. Прызначаць, уладкоўваць на якую‑н. пасаду.
3. Пасяляць дзе‑н. (для вядзення гаспадаркі).
4. Знявольваць, пазбаўляць волі.
5.
6. Закопваць у зямлю карані саджанцаў, клубні і пад. з мэтай вырошчвання раслін.
7. Змяшчаць у гарачую печ, сушню для выпякання, сушэння.
8. Змяшчаць за рамку (фотаздымкі).
9.
10. і
11.
12. Угрузіўшы ў што‑н. вязкае, гразкае, даць завязнуць, засесці.
13. Наносіць, прышываць што‑н. на якую‑н. паверхню (плямы, латкі і пад.).
14.
15.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ве́даць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1. Знаць што‑н., мець уяўленне пра што‑н.
2. Мець веды, навыкі, умець рабіць што‑н.
3. Быць знаёмым з кім‑н.
4. Усведамляць, уяўляць; разумець.
5. Перажываць, адчуваць; мець справу, знацца, знаць.
6.
7. і
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пе́рад 1, ‑у,
1. Пярэдняя частка чаго‑н.;
2. Тое, што і перадок (у 2 знач.).
3.
пе́рад 2,
Спалучэнне з прыназоўнікам «перад» выражае:
Прасторавыя адносіны
1. Ужываецца для вызначэння месца на невялікай адлегласці наперадзе каго‑, чаго‑н.
Аб’ектныя адносіны
2. Ужываецца пры вызначэнні асобы ці прадмета, якія знаходзяцца насупраць каго‑, чаго‑н. і да якіх накіроўваецца чыя‑н. увага або якое‑н. дзеянне.
3. Ужываецца для абазначэння непасрэднай блізкасці адносін да каго‑н., якога‑н. факта, з’явы.
4. У прысутнасці каго‑, чаго‑н. і адначасова дзеля яго.
5. Ужываецца пры вызначэнні асобы або прадмета, у адносінах да якіх выяўляецца якая‑н. прымета, стан ці пачуццё.
6. У параўнанні з кім‑, чым‑н.
Часавыя адносіны
7. Ужываецца для вызначэння падзеі або моманту, за некаторы час да якіх што‑н. адбываецца.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
стан 1, ‑у,
1. Тулава, постаць чалавека.
2.
стан 2, ‑а і ‑у,
1. ‑а. Лагер, месца стаянкі, часовага пасялення.
2. ‑у. Войска, адзін з ваюючых бакоў.
3. ‑у.
4. ‑а. У царскай Расіі — павятовае адміністрацыйна-паліцэйскае падраздзяленне.
стан 3, ‑а,
1. Машына ці сістэма машын для апрацоўкі метаду ціскам, для атрымання буйных металічных вырабаў.
2. Прыстасаванне, збудаванне (звычайна драўлянае) для якіх‑н. работ.
3. Поўны камплект, набор чаго‑н.
стан 4, ‑у,
1. Становішча, у якім хто‑, што‑н. знаходзіцца.
2. Від, характар размяшчэння, узаемадзеяння і руху часцінак рэчыва.
3. Грамадскае або сямейнае становішча.
•••
стан 5, ‑у,
Катэгорыя дзеяслова, якая вырашае розныя адносіны паміж суб’ектам і аб’ектам дзеяння.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)