КАБА́ТНІКАВА (Вера Рафаілаўна) (2.6.1924, г. Чыта, Расія — 29.7.1997),

бел. актрыса. Засл. арт. Беларусі (1959). Скончыла Ленінградскі тэатр. ін-т імя Астроўскага (1948). Працавала ў т-рах Новасібірска, Выбарга, Куйбышава. У 1953—87 у Магілёўскім абл. драм. т-ры. Выканаўца характарных роляў і гераінь, імкнулася да індывідуалізацыі характараў, выразнасці вобразаў. Сярод лепшых роляў: Шура Азарава («Даўным даўно» А.​Гладкова), Софія («Гора ад розуму» А.​Грыбаедава), Маша Забеліна («Крамлёўскія куранты» М.​Пагодзіна), Алена Андрэеўна («Дзядзька Ваня» А.​Чэхава), Паліна («Мачаха» А.​Бальзака), Эпіфанія («Мільянерка» Б.​Шоу), Елізавета («Марыя Сцюарт» Ф.​Шылера), Валькірыя («Даруй мне» К.​Губарэвіча), Ніна («Усяго адно жыццё» А.​Маўзона), Вера Грынько («Выбух» М.​Гарулёва).

Г.​Р.​Герштэйн.

т. 7, с. 383

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАМЕ́НСКАЯ (Антаніна Георгіеўна) (н. 5.5.1917, г. Растоў-на-Доне, Расія),

бел. актрыса. Засл. арт. Беларусі (1963). Скончыла Растоўскае тэатр. вучылішча (1935). З 1936 працавала ў т-рах Растова-на-Доне, у 1958—81 у Гомельскім абл. драм. т-ры. Выканаўца роляў гераінь і характарных. Мастацтва актрысы адметнае эмацыянальнасцю, рамант. узнёсласцю, уменнем ствараць шматпланавыя сцэн. характары. Сярод лепшых работ: Лявоніха і Клаўдзія («Лявоніха на арбіце» А.​Макаёнка), Паўліна і Мамка («Зімовая казка» і «Рамэо і Джульета» У.​Шэкспіра), Марсела («Сабака на сене» Лопэ дэ Вегі), Мамаева, Вара, Глафіра («На ўсякага мудраца хапае прастаты», «Дзікарка», «Ваўкі і авечкі» А.​Астроўскага), Алена («Мяшчане» М.​Горкага), Ксідыяс («Інтэрвенцыя» Л.​Славіна), Ганна Іванаўна («Перад вячэрай» В.​Розава) і інш.

т. 7, с. 517

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАНАВА́ЛАВА (Таіса Фёдараўна) (н. 10.1.1924, в. Легастаева Іскітымскага р-на Новасібірскай вобл., Расія),

бел. і расійская актрыса. Засл. арт. Беларусі (1955). Скончыла Новасібірскае тэатр. вучылішча (1949). Працавала ў т-рах Новасібірска, Кустаная, Брэсцкім абл. драм. (1951—56), у 1956—93 у валгаградскіх абл. драм. і юнага гледача. Творчасць актрысы адметная тонкім лірызмам, глыбокім псіхалагізмам у распрацоўцы характараў. У Брэсцкім абл. драм. т-ры выканала ролі: Наталлі («Юнацтва бацькоў» Б.​Гарбатава), Байбы («Вей, ветрык» Я.​Райніса), Ніны («Маскарад» М.​Лермантава), Кацярыны («Навальніца» А.​Астроўскага), Лізы («Дваранскае гняздо» І.​Тургенева), Ніны Зорынай («Брэсцкая крэпасць» К.​Губарэвіча), Ніны Зарэчнай («Чайка» А.​Чэхава), Веры («Апошнія» М.​Горкага), Каці («Гісторыя аднаго кахання» К.​Сіманава) і інш.

Г.​І.​Сяўковіч.

т. 7, с. 557

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАРНЕ́ЕВА (Ніна Аляксееўна) (н. 23.7.1920, г. Рцішчава Саратаўскай вобл., Расія),

бел. актрыса. Нар. арт. Беларусі (1990). Скончыла тэатр. студыю Маск. камернага т-ра (1946). Працавала ў т-рах Тулы, Масквы, Алматы. З 1957 у Гомельскім абл. драм. т-ры. Выканаўца вострахарактарных, камед. роляў. Творчасць вызначаецца глыбокім раскрыццём унутр. свету гераінь, імкненнем да яркай сцэн. формы. Сярод роляў: Жыгоцкая («Вайна пад стрэхамі» паводле А.​Адамовіча), княгіня Вольга [«Гора і слава» («Русь Кіеўская») А.​Петрашкевіча], Мігачова («Не было ні гроша, ды раптам шастак» А.​Астроўскага), Акуліна Іванаўна («Мяшчане» М.​Горкага), Мар’я («Любоў Яравая» К.​Транёва), Жанна («Чаму ўсміхаліся зоркі» К.​Карнейчука), Заначаалава («Кафедра» В.​Урублеўскай), Нуйкіна («Мы, што ніжэй падпісаліся» А.​Гельмана) і інш.

Н.А.Карнеева.
Н.Карнеева ў ролі Жанны.

т. 8, с. 81

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КУЗЬМЕ́НКА (Матрона Іванаўна) (н. 23.3.1915, в. Краснаяр Стэрлітамакскага р-на, Башкортастан),

бел. актрыса, педагог. Засл. арт. Беларусі (1955). Скончыла Дзярж. ін-т тэатр. мастацтва ў Маскве (1936). Працавала ў т-рах Фрунзе, Ташкента, Валгаграда, Масквы, Вільнюса. У 1950—76 у Дзярж. рус. драм. т-ры Беларусі. У 1978—93 выкладала ў Мінскім ін-це культуры. Выконвала драм. і характарныя ролі. Работам уласцівы натуральнасць, эмацыянальнасць, дакладнасць моўнай характарыстыкі Сярод лепшых роляў: Надзея («Выгнанне блудніцы» І.​Шамякіна), Марыя Васілеўна («Усяго адно жыццё» А.​Маўзона), Даша («Брэсцкая крэпасць» К.​Губарэвіча), Надзея, Малання («Варвары», «Дзеці сонца» М.​Горкага), Анісся («Улада цемры» Л.​Талстога), матухна Кураж («Матухна Кураж і яе дзеці» Б.​Брэхта) і інш.

Р.​І.​Баравік.

т. 8, с. 564

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МАРКО́ЎСКАЯ (Марыя Паўлаўна) (30.5. 1910, Рыга — 10.4.1981),

бел. актрыса. Засл. арт. Беларусі (1966). Скончыла студыю пры Бел. т-ры імя Я.​Коласа (1938). У 1919—34 працавала ў цырку і на эстрадзе (г. Растоў-на-Доне, Кіеў, Мінск). З 1938 у Бел. т-ры імя Я.​Коласа. Выконвала ролі травесці, маладых гераінь, характарныя. Сярод лепшых работ: Данілка («Раскіданае гняздо» Я.​Купалы), Марына («Людзі і д’яблы» К.​Крапівы), Аўдоля («Навальніца будзе» паводле Я.​Коласа), Малання і Уліта («Мінулася кату масленіца» і «Лес» А.​Астроўскага), Кума («Улада цемры» Л.​Талстога), Рэгіна («Здані» Г.​Ібсена), Марыяна («Забаўны выпадак» К.​Гальдоні), Анеля («Дамы і гусары» А.​Фрэдры), Драга («Доктар філасофіі» Б.​Нушыча), Джэма («Авадзень» паводле Э.​Л.​Войніч).

т. 10, с. 120

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

НЯЁЛАВА (Марына Мсціславаўна) (н. 8.1.1947, С.-Пецярбург),

расійская актрыса. Нар. арт. Расіі (1987). Скончыла Ленінградскі ін-т т-ра, музыкі і кіно (1969). З 1968 у студыі кінаакцёра кінастудыі «Ленфільм», з 1971 у Т-ры імя Массавета, з 1974 у т-ры «Сучаснік». Творчасці ўласцівы шчырасць і імпульсіўнасць, якія спалучаюцца з майстэрствам дасканалай прапрацоўкі ролі: Ранеўская («Вішнёвы сад» А.​Чэхава), Вераніка («Вечна жывыя» В.​Розава), Люба («Фантазіі Фарацьева» А.​Сакаловай), Вольга («Спяшайцеся рабіць дабро» М.​Рошчына), Анфіса («Анфіса» А.​Андрэева), Яўгенія Сямёнаўна («Круты маршрут» паводле Я.​Гінзбург) і інш. Здымаецца ў кіно: «Слова для абароны», «Асенні марафон», «Ты ў мяне адна», «Турэмны раман», «Сібірскі цырульнік», тэлефільме «Фантазіі Фарацьева» і інш. Дзярж. прэміі Расіі 1981, 1990.

т. 11, с. 406

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МІМ (ад грэч. mimos пераймальнік, перайманне),

1) камедыйны жанр у ант. нар. т-ры; кароткія імправізаваныя сцэнкі сатыр. ці быт. зместу з выкарыстаннем мімікі, жэстаў, акрабатыкі, танца, песні, імправізаванага тэксту. Узнік у Стараж. Грэцыі ў 5 ст. да н.э., у эліністычную эпоху (4—3 ст. да н.э.) пашырыўся на Б. Усход, у 1 ст. да н.э. вядомы ў Стараж. Рыме. Першую літ. апрацоўку атрымаў у творчасці паэта Сафрона і яго сына Ксенарха, росквіту дасягнуў у творчасці Дэцыма Лаберыя і Публілія Сіра. Паўплываў на л-ру (дыялогі Платона, ідыліі Феакрыта), сярэдневяковыя фарсы і італьян. камедыю дэль артэ.

2) Акцёр ці актрыса, выканаўцы М.

3) У сучасным т-ры — акцёр пантамімы.

т. 10, с. 376

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

БІ́РМАН (Серафіма Германаўна) (10.8.1890, Кішынёў — 11.5.1976),

руская актрыса, рэжысёр. Нар. арт. Расіі (1946). Скончыла драм. курсы А.​І.​Адамава ў Маскве (1911). Працавала ў МХТ, МХАТ 2-м (1924—36), т-рах Ленінскага камсамола (1938—58) і Массавета (з 1959). Створаныя ёй вобразы вызначаліся выразнасцю і глыбінёй псіхал. вырашэння, яркай тэатральнасцю: Халдзейка («Ляўша» паводле М.​Ляскова) Карпухіна («Дзядзечкаў сон» паводле Ф.​Дастаеўскага), Мары Сент-Экзюперы («Жыццё Сент-Экзюперы» Л.​Малюгіна), Маці («Салют, Іспанія!» А.​Афінагенава). Сярод пастановак: «Васа Жалязнова» (1936, выканаўца гал. ролі) і «Зыкавы» (1940) М.​Горкага, «Жывы труп» Л.​Талстога (1942), «Сірано дэ Бержэрак» Э.​Растана (1943). Здымалася ў кіно (з 1925): «Закройшчык з Таржка», «Іван Грозны» (за роль Ефрасінні Старыцкай Дзярж. прэмія СССР 1946), «Звычайны чалавек» і інш.

т. 3, с. 156

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КЛЕБАНО́ВІЧ (Вольга Міхайлаўна) (н. 25.2.1945, г. Ягертау, Югаславія),

бел. актрыса. Засл. арт. Беларусі (1982). Скончыла Бел. тэатр.-маст. ін-т (1966). З 1967 працуе ў Дзярж. рускім драм. т-ры. Выканаўца драм., лірыка-камедыйных, характарных роляў. Творчасць адметная глыбокай унутр. распрацоўкай вобраза ў спалучэнні з дакладнай знешняй характарыстыкай. Найб. значныя ролі: Сцепаніда («Знак бяды» паводле В.​Быкава), Марыля («Раскіданае гняздо» Я.​Купалы), Вольга («Тры сястры» А.​Чэхава), Жэня Камялькова («А досвіткі тут ціхія...» паводле Б.​Васільева), Ніла Сніжко («Барабаншчыца» А.​Салынскага), Макарская («Спатканне ў прадмесці» А.​Вампілава), Вара («Разгром» паводле А.​Фадзеева), Вікторыя («Казкі старога Арбата» А.​Арбузава), Лушка («Узнятая цаліна» паводле М.​Шолахава), Люся («Апошні тэрмін» паводле В.​Распуціна). Дзярж. прэмія Беларусі 1986.

Ю.​У.​Сідараў.

т. 8, с. 327

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)