Па́левы ’бледна-жоўты з ружовым адценнем’ (ТСБМ). Праз рус. па́левый ’тс’ з франц. paillé ’саламянага колеру, бледна-жоўты’ ад paille ’салома’ (Фасмер, 3, 191; там жа і інш. літ-pa). На думку Праабражэнскага (2, 7), рус. з фран. pâle ’бледны’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Мірс ’страх, які даводзіць чалавека да непрытомнасці’ (Карскі, Труды). Балтызм, які Карскі (там жа, 393) супастаўляе з літ. mirksóti, mirksaũ ’сядзець з напаўрасплюшчанымі вачамі’ або з mir̃ti ’паміраць’. Лаўчутэ (Балтизмы, 145) адносіць гэту лексему да слоў, паходжанне якіх аргументавана недастаткова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Лаха́ч 1 ’бадзяга’ (дзятл., Сл. паўн.-зах.). Аддзеяслоўнае ўтварэнне з суф. -сь. Да лахаць© (гл.). Сюды ж дзятл. лаха‑ чьіца (там жа).
◎ Лаха́ч 2 ’пляткар’ (трак., Сл. паўн.-зах.). Аддзеяслоўнае ўтварэнне з суф. Nomina agentis -сь. Да лахаць 2 (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ні I
1. частица, в разн. знач. ни;
на ву́ліцы ні душы́ — на у́лице ни души́;
ні адзі́н — ни оди́н;
што ні кажы́, а е́хаць давядзе́цца — что ни говори́, а е́хать придётся;
хто б там ні быў — кто бы там ни́ был;
ні кро́ку дале́й! — ни ша́гу да́льше!;
2. союз ни;
ні ён, ні яна́ не пры́йдуць — ни он, ни она́ не приду́т;
◊ ні-ні — ни-ни;
ні мур-му́р — ни гугу́;
ні з ме́сца — ни с ме́ста;
ні на ёту — ни на йо́ту
ні II (отделяемая часть отриц. мест.) ни;
ні пра што́ не было́ гаво́ркі — ни о чём не́ было разгово́ра;
ён ні на ко́га не ска́рдзіўся — он ни на кого́ не жа́ловался
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
поло́жим вводн. сл.
1. (допустим) дапу́сцім;
поло́жим, что вы пра́вы дапу́сцім, што ва́ша пра́ўда (вы ма́еце ра́цыю);
поло́жим, что пора́ уже́ дапу́сцім, што час ужо;
2. (правда) пра́ўда нескл., ж.;
он-то, поло́жим, не пришёл, но… ён, пра́ўда, не прыйшо́ў, але́…;
3. межд. / ну, поло́жим! ну, дзе там!, ну, што вы!; (посмотрим) ну, гэ́та (яшчэ́) паба́чым!
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
not [nɒt] adv.
1. не, ні (у спалучэнні з да паможнымі і мадальнымі дзеясловамі);
I don’t know. Я не ведаю;
You mustn’t do that. Ты не павінен гэта рабіць.
2. не (у адказах);
probably not напэ́ўна/ма́быць не;
Will he be there? – I fear not. Ён там будзе? – Баюся, што не.
3. не (у эмфатычных канструкцыях);
why not! чаму́ не!;
certainly not! кане́шне не!;
not at all! няма́за што! (у адказ на падзяку);
Not too loud, please! Цішэй, калі ласка!;
How much did it cost? – Not a penny. Колькі гэта каштавала? – Ні пені.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
will1 [wɪl] n.
1. во́ля, сі́ла во́лі;
show great strength of will паказа́ць вялі́кую сі́лу во́лі;
lack of will бязво́лле;
by force of will сі́лаю во́лі
2. жада́нне, наме́р;
a will to live во́ля да жыцця́
3. завяшча́нне;
one’s last will and testament апо́шняя во́ля (юрыдычная формула ў завяшчанні);
make one’s will рабі́ць завяшча́нне
♦
at will калі́ захо́чаш; дастатко́ва, уво́лю;
at one’s own sweet will калі́ ўзду́маецца;
of one’s own free will па до́брай во́лі;
against one’s will су́праць во́лі;
where there’s a will there’s a way дзе хаце́нне, там уме́нне
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
◎ Ке́знуцца ’капрызіце, непакоіцца’ (Сл. паўн.-зах.). Лексічнае пранікненне з балт. Параўн. літ. kelzołis, keiziotis ’валтузіцца, кідацца’ (там жа, 456). Балтыйскае паходжанне пацвярджаецца таксама геаграфіяй беларускага слова. Параўн. яшчэ кезам (гл.) у фразе «кезам прайшла калʼа нас, нʼичога пʼе сказала» (Сцяшк. Сл., 208).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Кля́мша ’кульгавы, крываногі чалавек’ (Сл. паўн.-зах.). Балтызм. Параўн. літ. klethšinli ’цяжка хадзіць’ (там жа, 487). Калі лічыць, што гэта лексема ўзнікла на аснове словаўтваральнай мадэлі на ‑ša (параўн. літ. rimša < rimti), то хутчэй клямша да літ. klimbćioli ’кульгаць’ (гл. Фрэнкель, 271).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ко́пчык 1 ’хвасцец’ (Мат. Гом.). Да капец (гл.).
Ко́пчык 2 ’пограб’ (Мат. Гом.). Да капец (гл.).
Ко́пчык 3 ’яечня’ (Мат. Гом.). З ілюстрацыі (там жа, 242): «Есць яечня разбалтана, а есць копчык» відаць, што гаворка ідзе аб яечні, якая мае форму невялікага капца.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)