Verbum

анлайнавы слоўнік

НАТХНЕ́ННЕ,

стан своеасаблівага напружання і ўздыму духоўных сіл, творчага хвалявання чалавека, які вядзе да ўзнікнення ідэі або рэалізацыі задумы ў мастацтве, навуцы, тэхніцы. Характарызуецца павышанай агульнай актыўнасцю чалавека, незвычайнай прадукцыйнасцю яго дзейнасці, усведамленнем лёгкасці, перажываннем «апантанасці» і эмацыянальнага паглыблення ў творчасць. Існуюць розныя погляды на прычыны ўзнікнення Н. Ідэаліст. дагматыка разглядае яго як «боскую апантанасць», містычнае азарэнне (Платон, Ф.Шэлінг, Э.Гартман, З.Фрэйд, Г.Рыд); матэрыялісты адмаўляюць яго звышнатуральны характар і разглядаюць як псіхічную з’яву, абумоўленую грамадскімі і індывід. стымуламі, а таксама працэсам працы.

т. 11, с. 209

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

«НА́ША ПРА́ЎДА»,

легальная газета рэв.-дэмакр. кірунку ў Зах. Беларусі. Выдавалася з 30.3 да 24.9.1927 у Вільні на бел. мове 2 разы на тыдзень. Пісала пра эканам. і паліт. становішча ў Польшчы, пра стан бел. школ, заняпад нац. культуры, вяла палеміку з выданнямі, якія зневажалі бел. народ, яго культуру і творцаў. Выкрывала каланізатарскую палітыку ўрада Ю.Пілсудскага ў адносінах да народаў нац. меншасцей. У газеце супрацоўнічалі А.Салагуб, М.Васілёк, Я.Маланка, Улад-Ініцкі і інш. Выйшла 50 нумароў, з іх 6 канфіскаваны. Забаронена польск. ўладамі.

С.В.Говін.

т. 11, с. 248

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

вымята́цца

1. груб. sich pácken; sich drücken;

вымята́йся адсю́ль! mach, dass du fórtkommst!; hau ab!;

2. зал. стан (áus)gekéhrt wérden

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

фу! выкл..

1. (выражае дакор, прыкрасць, пагарду) pfui!;

фу!, яка́я брыдо́та! pfui, wie ékelhaft!;

2. (выражае стан стомленасці, палёгкі) uff! puh!

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

разрэ́джванне н.

1. (дзеянне) Verdünnen n -s; Verwässern n -s;

2. (стан) Verdünnung f -, -en; Verflüssigung f -, -en; Verwässerung f -, -en

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

ператвара́цца sich verwándeln; sich úmgestalten (перайначыцца); wérden zu (D) (рабіцца); áus¦arten vi (s) (у што-н. in A) (у адмоўны стан)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

праця́гвацца

1. (доўжыцца) dáuern vi, fórtdauern vi, ándauern vi; währen vi; sich hínziehen*; vor sich géhen*;

2. зал. стан fórtgesetzt [fórtgeführt] wérden

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

прыма́цца

1. зал. стан akzeptíert [ángenommen, éingenommen, entgégengenommen, gehálten] wérden;

2. с.-г. (пра расліны) Wúrzel fássen;

3. мед. (пра прышчэпку) éine pósitive [-və] Reaktión zéigen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

Аплята́ць ₁. Гл. плесці.

Аплята́ць ₂ ’прагна есці’. Рус. уплета́ть і оплета́ть, укр. оплітати ’тс’. Магчыма, звязана з народным выкарыстаннем аплеценых гаршкоў, параўн. аплятанік ’гліняны гаршчок, аплецены дротам’ (Інстр. I), аплятаць гаршчок ’закончыць яго’ (У. А. Міцкевіч, вусн. паведамл.). Магчыма, звязана з плоць ’цела’, параўн. рус. сіб. плетево ’стан, талія чалавека’ > *оплетати ’набываць плоць, стан’?

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Ра́ніць ₁ ’параніць’ (ТСБМ, Стан., Сл. ПЗБ), ра́ніцца ’атрымаць раненне’ (ТС), ст.-бел. ранити ’раніць’. Гл. рана ₁.

Ра́ніць ₂ ’сцвярджаць, што яшчэ рана’ (Нас.), ра́ніцца ’прыходзіць, рабіць раней вызначанага часу’ (Нас., Касп.; ашм., Стан.), сюды ж, магчыма, рані́ць ’не ў тэрмін нарадзіць’ (Сл. ПЗБ), рані́цца ’рана што-небудзь рабіць’ (там жа). Гл. рана ₂.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)