ПЕРАСВЕ́ТАЎ Іван Сямёнавіч, пісьменнік-публіцыст ВКЛ і Русі, ідэолаг дваранства сярэдзіны 16 ст. Паходзіў з бел. шляхецкага роду, гаспадарскі дваранін. У канцы 1520-х г. у складзе атрада Ф.​Сапегі на службе ў венг. караля Яна Запальі, потым у чэш. караля Фердынанда I. З сярэдзіны 1530-х г. у ВКЛ. У канцы 1538 ці пач. 1539 пераехаў у Маскву. У 1549 перадаў Івану IV Грознаму свае творы: «Казанне пра кнігі», «Казанне пра Магмет-Салтана», «Першае прадказанне філосафаў і дактароў», «Казанне пра цара Канстанціна» і інш. (захаваліся ў складзе 2 рукапісных зборнікаў 17 ст.). Выступаў супраць баярства, за задавальненне асн. патрабаванняў «воиников» (дваран). Лічыў неабходным стварэнне пастаяннага войска стральцоў колькасцю 300 тыс. чал. Заклікаў цара да стварэння «судовых кніг», наступальнай палітыкі ў адносінах да Казанскага ханства. Яго праграма дзярж. рэформ у асноўным супадала з палітыкай Выбранай рады. Асуджаў халопства, усякае «закабаленне» і занявольванне людзей, выступаў за агульную роўнасць. Ставіў праўду вышэй за веру. Верагодна, з-за сваіх поглядаў у сярэдзіне 16 ст. стаў ахвярай рэпрэсій. Яго творы напісаны простай мовай, пазбаўленай царкоўнаславянізмаў, блізкай да фальклору.

Тв.:

Соч. М.; Л., 1956.

Літ.:

Замалеев АФ. Философская мысль в средневековой Руси (XI—XVI вв.). Л., 1987.

т. 12, с. 287

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

crazy

[ˈkreɪzi]

adj.

1) звар’яце́лы, псыхі́чна хво́ры, ненарма́льны

2) вар’я́цкі (напр. ду́мка, ўчы́нак), шалёны, неразу́мны; дзі́кі

3) informal ве́льмі энтузіясты́чны, захо́плены чым

She is crazy about modern art — Яна́ захо́пленая мадэ́рным маста́цтвам

4) нямо́цны, кво́лы; нездаро́вы, хі́сткі

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

quantity

[ˈkwɑ:ntəti]

n., pl. -ties

1) ко́лькасьць f.

2) вялі́кая ко́лькасьць

The baker buys flour in quantity — Пе́кар купля́е муку ў вялі́кай ко́лькасьці

She owns quantities of books — Яна́ ма́е мно́ства кні́гаў

3) (у му́зыцы) даўжыня́ но́ты

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

vain

[veɪn]

adj.

1) ганары́сты, зазна́йлівы

2) дарэ́мны, ма́рны; бескары́сны

She made vain attempts to reach her sister by telephone — Яна́ рабі́ла дарэ́мныя намага́ньні дазвані́цца да сястры́

3) пусты́, беспадста́ўны

a vain boast — пусто́е самахва́льства

•

- in vain

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

survive [səˈvaɪv] v.

1. выжыва́ць, застава́цца жывы́м;

survive a disease заста́цца жывы́м пасля́ хваро́бы;

The custom still survives. Гэты звычай яшчэ захоўваецца.

2. перажыва́ць (каго-н.);

She survived her husband by five years. Яна перажыла свайго мужа на пяць гадоў.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

simplicity [sɪmˈplɪsəti] n.

1. прастата́, несклада́насць

2. прастаду́шнасць; няхі́трасць;

the simplicity of character прастаду́шнасць, няхі́трасць;

simplicities of cottage life ці́хія ра́дасці вяско́вага жыцця́;

for the sake of simplicity дзе́ля прастаты́; каб было́ прасце́й;

She is simplicity itself. Яна сама наіўнасць.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

nag​3 [næg] v.

1. (at) дайма́ць (каго-н.), дапяка́ць (каму-н.), назаля́ць (каму-н.), дакуча́ць, раздражня́ць

2. прыдзіра́цца, чапля́цца; бурча́ць; пілава́ць (перан.);

She nags him all day long. Яна чапляецца да яго з раніцы да ночы.

3. бале́ць, ныць

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

dojrzeć

I dojrz|eć

зак.

1. заўважыць, прыкмеціць, убачыць;

~ała go w tłumie — яна прыкмеціла яго ў натоўпе;

2. гл. doglądnąć

II зак.

1. паспець, даспець, выспець;

2. стаць дарослым, пасталець

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

здо́лець, ‑ею, ‑ееш, ‑ее і здале́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.

1. з інф. Быць у стане зрабіць, выканаць што‑н. [Таня] ведала; каб яна здолела расказаць усё шчыра бацьку, ёй адразу было б лягчэй, яна адразу адчула б сябе дома. Шамякін. Вее крыл узмах На прасторы сінім, Мы пракласці шлях Здолеем, асілім. Пушча.

2. з інф. Атрымаць магчымасць зрабіць што‑н. пры пэўных абставінах. Цяпер, стоячы над калонамі людзей, чалавек здолеў сказаць моцныя словы пра задачы і патрэбы ўсіх тых, што сабраліся тут. Чорны. — У нас сёння на які сеанс білеты? На дзесяць трыццаць? Ну дык вось, я не здолею пайсці. Васілёнак.

3. каго-што. Адолець, асіліць, змагчы. Мілая моладзь, слаўная моладзь Нашай бязмежнай краіны! Горы і мора можаш ты здолець, Сэрцам расплавіць ільдзіны. Купала. // перан. Цалкам завалодаць (пра фізічны стан). У палатцы пад ялінай Сон здалеў, схіліў Марата, Задрамаў, заснуў хлапчына. Шушкевіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

згарну́ць сов.

1. сгрести́; (спец. — ещё) ску́чить;

з. збо́жжа ў ку́чу — сгрести́ зерно́ в ку́чу;

з. се́на — сгрести́ (ску́чить) се́но;

2. сверну́ть, сложи́ть;

яна́ ~ну́ла ху́стку — она́ сверну́ла (сложи́ла) плато́к;

кве́тка ~ну́ла пялёсткі — цвето́к сверну́л лепестки́;

3. разг. (папиросу) сверну́ть, скрути́ть;

4. перен. (сузить, ограничить деятельность) сверну́ть;

з. будаўні́цтва — сверну́ть строи́тельство

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)