1. Прыхарошвацца, адмыслова прыбірацца, прыводзіць сябе ў парадак. Пакуль чапурыліся калгасныя артысты, пакуль падыходзілі да стагоў людзі, Уладзімір Іванавіч паспеў што-нішто расказаць.Кірэйчык.Варка такі сябе глядзела: як толькі прыходзіла з поля, чысценька вымывалася, круцілася перад люстрам, запляталася, чапурылася і станавілася такою, хоць ты яе ў тэлевізар паказвай.Сабаленка.Дзедка пагаліўся, Стаў ён чапурыцца — Маладзей зрабіўся Так гадкоў на трыццаць!Валасевіч.
2. Надзімацца, натапырвацца (пра птушак). На прасторным двары Сімона чапурыўся дурны ганарлівы індык.Самуйлёнак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
cock-eyed
[,kɑ:kˈaɪd]
adj.
1) касаво́кі
2) касы́, няро́ўны
3) Sl.дурны́, неразу́мны, абсу́рдны
This is a cock-eyed notion — Гэ́та абсу́рдная, дурна́я ду́мка
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
cap
м.
1. выпакладаны баран або казёл;
2.разм. барадаты чалавек; барадач;
3. дурань;
głupi jak cap — дурны як баран
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Прашпэ́ціцца ’памыліцца, правініцца’ (Нас.). Укр.шпе́тити ’абражаць, зневажаць’, рус.шпе́тить ’зневажаць, абражаць, высмейваць’. Выводзяць з польск.szpecić ’забруджваць, псаваць’ (Фасмер, 4, 472), якое, паводле Брукнера (553), з ням.Spath ’хвароба ног у коней’. Гараеў (425) і Праабражэнскі (гл. у Фасмера, 4, 472) лічаць крыніцай слова ням.spotten ’насміхацца’. Усе этымалогіі няпэўныя. Сюды ж і чэш.špatný ’благі, дурны’, дыял.špetný ’тс’ (Махэк₂, 620).
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Бамбу́ла ’вялікі, рослы і тоўсты чалавек’ (Ніканч.). Укр.бамбу́ла ’непаваротлівы, нехлямяжы чалавек або жывёла’, польск.bambuła ’тс’, чэш.bambula ’дурань’. Махэк₂ (44) бачыць крыніцу ў венг.bamba ’дурны’ (гукапераймальнае, гл. MESz, 1, 235). Тады бел. і ўкр. словы (націск!) праз польск. мову. Для ўкр. слова (без матэрыялу іншых слав. моў) Рудніцкі (70) прыводзіць франц.bamboula ’сенегальскі негр’ (са спасылкай на О. Горбача). Вельмі няпэўна.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ass
[æs]
n.
1) асёл, асла́m.
2) ду́рань -ня m., дурны́або́ упа́рты чалаве́к
3) Sl. за́дніца f.
•
- kick smb’s ass
- sit on your ass
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
prune
I[pru:n]
n.
1) сьлі́ва -вэнге́рка (прыда́тная для сушэ́ньня)
2) су́шаныя сьлі́вы
3) Sl. неціка́вы, дурны́або́ непрые́мны чалаве́к
II[pru:n]
v.t.
абраза́ць галі́ны (у дрэ́вах, кусто́х)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
idiot
[ˈɪdiət]1.
n.
1) ідыёт -а m., ідыётка f.
2) ду́рань -ня m., тупі́ца -ы m & f.
2.
adj.
1) ідыёцкі (вы́раз тва́ру)
2) неразу́мны, дурны́, бязглу́зды
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
głupi
głup|i
разм.дурны;
każdy ~i wie, … — любы дурань ведае, …;
~i jak stołowe nogi разм.дурны як бот;
znaleźć się w ~iej sytuacji разм. апынуцца ў прыкрай сітуацыі;
~iego robota — дурная справа;
z ~iego powodu — праз глупства; з-за дробязі;
nie ma ~ich — няма дурных; знайшлі дурня
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)