Марму́ ль 1 Федар. 6 ). З польск. marmul , якое ў выніку распадабнення з marmur . Да ма́ рмур (гл.).
Марму́ ль 2 Нікан. ). З укр. моргуля , мордуля ’шышка, пухліна’. Да ўкр. варгу́ ля ’шышка, гуля на ствале дрэва’, якое да варга ’губа’ < і.-е. *u̯erg‑ (ЕСУМ , 1, 333).
Марму́ ль 3 в.-дзв. , докш. , лід. , гродз. , Сл. ПЗБ ), ’нелюдзімы, бурклівы чалавек’ (Федар. 6 ), ’чалавек, марудны ў рухах і ў словах’ (КЭС , лаг. ). Балтызм. Параўн. marmùklis ’той, хто бурчыць’, marmūnas ’той, хто гаворыць невыразна ў нос’. Сюды ж мармуць , мурмуць ’маўклівы чалавек’ (Крыў., Са сл. Дзіс. ), утвораны пры дапамозе суфікса ‑ūtis ад marmė̃ti , murmė̃ti ’мармытаць, няясна гаварыць ’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жук 1 ТСБМ ), мн. л. жукарэ (Сл. паўн.-зах. ). Рус. , укр. жук ’тс’, польск. zuk ’від насякомага, Geotrupes’, в.-луж. žuk ’від насякомага, Bruchus’, палаб. zauk ’від насякомага, Roßkewaar’. Параўн. чэш. žukati , славен. žučati ’гусці (пра насякомых)’. Ст.-рус. жукъ . Утворана з суф. ‑к ад гукапераймальнай асновы *žu‑ < *geu̯‑ (Шанскі , 1, Д, Е, Ж, 298; Фасмер , 2, 64; Праабражэнскі , 1, 237; Ільінскі, AfslPh , 29, 1908, 496; Брукнер , 667). Аснову *geu̯‑ , відаць, трэба суадносіць з дадзенай у Покарнага (1, 403) асновай gou‑ (гл. гук , гаварыць гутарыць ).
Жук 2 ТСБМ ). Рус. , укр. жук ’тс’. Відаць усх.-слав. сем. перанос ад жук 1
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Перакара́ цца ’ўпікаць, дакараць; перакідвацца жартамі’ (Др.-Падб. ), перакара́ ць ’гаварыць наперакор; назаляць’ (Нас. ), перакор ’перакорлівасць’ (Др.-Падб. , Яруш. ), перако́ ра ’наперакор’ (Нас. ), укр. переко́ рюватися ’спрачацца, узаемна дакараць’, перекір(очка) ’пярэчанне’, перекі́ рливий ’які пярэчыць’, рус. переко́ р ’усё, што робіцца на злосць; дакор, ганьбаванне’, перекора ’спрэчкі, сваркі’, перекораться ’сварыцца’, польск. przekora , przekór ’упартасць, свавольнасць; жарты’, н.-луж. pśekora ’ўпартасць; спрэчкі, сварка’, в.-луж. překora ’спрэчка, сутыкненне’, překorić so ’пасварыцца’, чэш. příkoří , валаш. na překor ’рабіць наперакор’, славац. priekor , robiť priekory ’тс’, славен. prekȍr ’сварка’, серб.-харв. prijèkor ’дакор, папрок, упікі’, макед. прекор ’тс’ < прасл. *per‑koriti > per‑korь . Да пера- і карыць 2 Фасмер , 2, 320; Шустар-Шэўц , 1172; Бязлай , 3, 111).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Страм ‘сорам’ (Бяльк. , Жд. 2, Мат. Маг. , Шатал. , Юрч. ; віц. , маг. , брэсц. , гом. , ЛА , 3), сюды ж страмі́ ць ‘сарамаціць’ (Ян. , Нар. Гом. , ТС ), ‘знеслаўляць’ (Бяльк. ; брасл. , Сл. ПЗБ ), страмі́ цца ‘саромецца’ (ТС , Бяльк. ; ашм. , швянч. , лаг. , Сл. ПЗБ ), ‘сарамаціцца’ (Бяльк. , Сл. ПЗБ ), стра́ мно ‘сорамна’ (ТС ), страмны́ ‘бессаромны’ (Мат. Гом. ), страмні́ к ‘бессаромнік’ (Ян. ), страмці́ ць экспр. ‘гаварыць недарэчнае’ (Сл. ПЗБ ), страмо́ цыя ‘сорам’ (драг. , Нар. словатв. ). Параўн. укр. страм ‘сорам’, рус. дыял. страм . У беларускай, відаць, з царкоўнаславянскай, параўн. ц.-слав. , ст.-слав. срамъ ‑т‑ , што магло адбыцца яшчэ ў царкоўнаславянскай, паколькі гэтая з’ява (стр < ср ) мае ўніверсальны характар у гаворках ваколіц Салуні (параўн. Младэнаў , БЕ , 27, 6, 471–473). Гл. таксама срам .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
bębnić
bębn|ić
незак.
1. барабаніць; біць у барабан;
2. разм.
~ić na fortepianie — тарабаніць на піяніна;
3. разм. гаварыць ; паўтараць; бубнець; разносіць (весткі, навіны
o zdarzeniu ~ą w całym mieście — пра здарэнне гаворыць увесь горад
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Wá hrheit f а́ ўда;
hí nter die ~ kó mmen* е́ дацца пра́ ўду;
um die ~ zu sá gen а́ ўдзе ка́ жучы;
bei der ~ blé iben* гавары́ ць пра́ ўду, прытры́ млівацца пра́ ўды;
es mit der ~ nicht so gená u né hmen* а́ дта прытры́ млівацца пра́ ўды;
der ~ die É hre gé ben* а́ ць нале́ жнае і́ сціне
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
каза́ ць (расказваць , гаварыць á gen, (dass)…, erzählen, (dass)…
каза́ ць пра́ ўду á hrheit sá gen [spré chen* ];
ка́ жуць, што…
◊
караце́ й ка́ жучы á gt; um es kurz zu má chen;
шчы́ ра ка́ жучы é hrlich [ó ffen] gesá gt;
памі́ ж намі ка́ жучы ú nter uns gesá gt;
папра́ ўдзе ка́ жучы é hrlich gesá gt; um é hrlich zu sein;
ула́ сна ка́ жучы é igentlich;
не ка́ жучы ўжо́ пра é igen von (D é ige denn (толькі ў сказах з адмоўем )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
hum
[hʌm]
1.
v., (-mm-)
1) гудзе́ ць; гусьці́ (як пчо́ лы, машы́ на)
2) мы́ каць, неразбо́ рліва або́ з запі́ нкамі гавары́ ць
3) напява́ ць (бяз сло́ ваў)
4) informal а́ ць бурлі́ вую дзе́ йнасьць
He makes things hum — У яго́ пра́ ца кіпі́ ць
2.
n.
1) гудзе́ ньне n. о́ лаў)m. е́ ньне самалёта
2) гул -у m. о́ раду)
3) напява́ ньне
3.
interj.
гм! (выка́ звае недаве́ р, сумне́ ў, іро́ нію)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
get around
а) гл.
б) ашука́ ць, абдуры́ ць; зла́ дзіць шту́ ку каму́
get around to — знайсьці́ час на што
get at —
а) прыбы́ ць куды́ , дабра́ цца
б) даве́ дацца, зразуме́ ць
I cannot get at the meaning — Я не магу́ зразуме́ ць значэ́ ньня
в) гавары́ ць , кірава́ ць гу́ тарку на што
What are you trying to get at? — Што вы хо́ чаце гэ́ тым сказа́ ць?
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
snarl
I [snɑ:rl]
1.
v.i.
1) гы́ ркаць, шчэ́ рыць зу́ бы (пра саба́ ку)
2) свары́ цца, гы́ ркаць
to snarl to each other — гы́ ркаць, гру́ ба й зласьлі́ ва гавары́ ць адзі́ н да аднаго́
2.
n.
гы́ рканьне n.
II [snɑ:rl]
1.
n.
1) блытані́ на f. о́ смы pl. о́ ў)
2) заблы́ танасьць f. а́ ньне n. а́ дак -ку m.
2.
v.t.
1) блы́ таць (ні́ ткі, валасы́ )
2) прыво́ дзіць у замяша́ ньне, непара́ дак
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)