шаро́ваны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. шаро́ваны шаро́ваная шаро́ванае шаро́ваныя
Р. шаро́ванага шаро́ванай шаро́ванага шаро́ваных
Д. шаро́ванаму шаро́ванай шаро́ванаму шаро́ваным
В. шаро́ваны шаро́ваную шаро́ванае шаро́ваныя
шаро́ваных
Т. шаро́ваным шаро́ванай
шаро́ванаю
шаро́ваным шаро́ванымі
М. шаро́ваным шаро́ванай шаро́ваным шаро́ваных

Кароткая форма: шаро́вана.

Крыніцы: krapivabr2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

шпунто́ваны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. шпунто́ваны шпунто́ваная шпунто́ванае шпунто́ваныя
Р. шпунто́ванага шпунто́ванай шпунто́ванага шпунто́ваных
Д. шпунто́ванаму шпунто́ванай шпунто́ванаму шпунто́ваным
В. шпунто́ваны шпунто́ваную шпунто́ванае шпунто́ваныя
шпунто́ваных
Т. шпунто́ваным шпунто́ванай
шпунто́ванаю
шпунто́ваным шпунто́ванымі
М. шпунто́ваным шпунто́ванай шпунто́ваным шпунто́ваных

Кароткая форма: шпунто́вана.

Крыніцы: krapivabr2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

шыфро́ваны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. шыфро́ваны шыфро́ваная шыфро́ванае шыфро́ваныя
Р. шыфро́ванага шыфро́ванай
шыфро́ванае
шыфро́ванага шыфро́ваных
Д. шыфро́ванаму шыфро́ванай шыфро́ванаму шыфро́ваным
В. шыфро́ваны
шыфро́ванага
шыфро́ваную шыфро́ванае шыфро́ваныя
Т. шыфро́ваным шыфро́ванай
шыфро́ванаю
шыфро́ваным шыфро́ванымі
М. шыфро́ваным шыфро́ванай шыфро́ваным шыфро́ваных

Кароткая форма: шыфро́вана.

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

шыфро́ваны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. шыфро́ваны шыфро́ваная шыфро́ванае шыфро́ваныя
Р. шыфро́ванага шыфро́ванай
шыфро́ванае
шыфро́ванага шыфро́ваных
Д. шыфро́ванаму шыфро́ванай шыфро́ванаму шыфро́ваным
В. шыфро́ваны
шыфро́ванага
шыфро́ваную шыфро́ванае шыфро́ваныя
Т. шыфро́ваным шыфро́ванай
шыфро́ванаю
шыфро́ваным шыфро́ванымі
М. шыфро́ваным шыфро́ванай шыфро́ваным шыфро́ваных

Кароткая форма: шыфро́вана.

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

Калі́бр (Сержп.: чэрці ўсялякага калібру); калибиръ ’размер’ (Нас.). Відавочнае запазычанне, фанетычны крытэрый не вельмі пераканаўчы, паколькі такая форма магла натуральна ўтварыцца на бел. глебе з першаснага калібр, гэта дазваляе меркаваць, што запазычана з польск. kaliber ’памер, велічыня’. Польск. слова хутчэй за ўсё да ням. Kaliber, якое з італ. calibro, а гэта з араб. kâlib. Аднак і арабская лексема ўзыходзіць да грэч. καλοπόδιονформа, узор’, гл. Фасмер, 2, 166.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Баўто́нка ’баўтушка, пойла’ (Касп.), ’корм для коней’ (Інстр. III). Параўн. бо́ўтанка ’корм для цялят’ (Інстр. III). Форма баўто́нка — яўна гібрыдная. Калі ад боўтаць рэгулярна ўтвараецца боўтанка, то ад баўта́ць павінна быць баўта́нка. Баўто́нка, мабыць, узнікла метатэзай з боўтанка пад уплывам баўтаць або ж гэта гіперкарэктная форма (‑о‑ замест этымалагічнага ‑а‑) пры перанясенні націску (бо́ўтанка → (баўта́нка) → баўто́нка). Усё да баўтаць, боўтаць (гл.). Таксама гібрыдным здаецца і рус. дыял. (пск.) болтонка ’тс’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

калі́бр, ‑а і ‑у, м.

1. ‑у. Дыяметр канала ствала агнястрэльнай зброі. Зброя розных калібраў. □ Удалося дастаць амаль спраўную супроцьтанкавую гармату, калібр–45. Брыль. // Дыяметр гільзы, кулі або снарада. Гільза дванаццатага калібру. Кулі шаснаццатага калібру.

2. ‑у. Дакладны размер якіх‑н. прадметаў вытворчасці. Калібр цвікоў. Раскласці шрубы па калібрах.

3. ‑у; перан. Памер, велічыня, форма чаго‑н. Палічкі трэцяй шафы займаліся прадуктамі — гарохам, макаронамі, крупамі, — перасыпанымі з магазінных кулькоў у белыя торбочкі рознага калібру. Ракітны.

4. ‑а. Вымяральны інструмент для праверкі размераў, формы вырабаў. Праверыць калібрам.

[Фр. calibre.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Карэ́бчык ’скрынка’ (Ант.), ’невялікі кораб’ (Мал.). Да кораб. Форма фанетычна блізкая да рэфлексаў у польскай мове (Параўн. польск. torebka ’маленькая торба’, дзе е перадае другасны *&).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Выглаша́ць ’аб’яўляць’, рус. ’оглашать’ (Яруш.). З польск. wygłaszać ’прамаўляць, голасна паведамляць’, адпаведная беларуская форма была б *выгалашаць (з поўнагалоссем); параўн. галасі́ць ’крычаць на ўвесь голас’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Вя́зьмін ’жасмін’ (Др.-Падб., Гарэц., Яруш.). Дыялектная форма (з пратэтычным в‑) слова язмі́н (гл.), запазычанага з польскай мовы. Да фанетыкі параўн. вядва́бны < ядва́бны, вярмо́ < ярмо́.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)