архаі́зм
(гр. archaismos)
1) лінгв. слова, якое выйшла з актыўнага ўжытку, напр. перст (палец), чало (лоб);
2) застарэлая з’ява, перажытак мінулага.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
КУЛО́НЫ, краншнэпы (Numenius),
род птушак сям. бакасавых атр. сеўцападобных. Вядомы з верхняга эацэну Еўропы і Паўн. Амерыкі. 8 відаў. Пашыраны ў Еўразіі і Паўн. Амерыцы. Жывуць у лясах, стэпах, на лугах, балотах. На Беларусі 2 віды: К. вялікі (N. arquata), нар. назвы — кулён вял., бакас вял., і К. сярэдні (N. phaeopus); абодва занесены ў Чырв. кнігу Беларусі. У Чырв. кнізе МСАП К. эскімоскі (N. borealis).
Даўж. да 70 см, маса да I кг. Апярэнне шэрае. Дзюба доўгая (да 18 см), тонкая, загнутая ўніз. Ногі доўгія, пальцы пры аснове злучаныя невял. перапонкай, задні палец добра развіты. Крылы доўгія. Кормяцца беспазваночнымі, часам ягадамі і насеннем. К. вял. плаваюць. Манагамы. Гнёзды на зямлі. Нясуць 4 яйцы. Аб’екты палявання.
т. 9, с. 8
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
маўчо́к, ‑чка, м.
1. Маўчанне. А дубровы ні слова, Ні паўслова — маўчок. Бялевіч.
2. у знач. вык. Разм. Ні слова, ні гуку (не гаварыць). — Ты, Міхась, толькі — маўчок пра Валю, — сказаў Тарас, прыклаўшы палец да губ. Якімовіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
куро́к, ‑рка, м.
Частка ўдарнага механізма ў ручной агнястрэльнай зброі. У звесці курок. Спусціць курок. □ Шчоўк курком! Стрэл бухнуў з громам. Калачынскі. // Разм. Спускавы кручок, націскаючы на які прыводзяць у дзеянне гэты механізм. Пакласці палец па курок.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дактылагра́ма
(ад гр. daktylos = палец + gramma = запіс)
адбітак, утвораны прыцісканнем пальцаў рук, пакрытых адпаведным рэчывам, да паверхні паперы з мэтай устанаўлення асобы.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
plaster1 [ˈplɑ:stə] n.
1. тынко́ўка
2. (таксама plaster of Paris) гіпс
3. лі́пкі, ліпу́чы пла́стыр;
I put plaster on my finger. Я заклеіў палец пластырам.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
toe1 [təʊ] n.
1. па́лец (нагі)
2. насо́к (панчохі, чаравіка)
♦
on one’s toes напагато́ве;
tread/step on smb.’s toes закрану́ць чые́-н. пачу́цці
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
адці́снуць сов.
1. отдави́ть;
а. па́лец — отдави́ть па́лец;
2. (выжать влагу) отжа́ть;
3. (оттолкнуть в давке) оттесни́ть, отти́снуть, отжа́ть, оттере́ть;
4. (оставить отпечаток на чём-л.) отпеча́тать, отти́снуть;
а. сляды́ — отпеча́тать следы́;
5. спец. (сделать оттиск) отти́снуть, отпеча́тать
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
птэрада́ктыль
(ад гр. pteron = крыло + daktylos = палец)
невялікі лятучы яшчар атрада птэразаўраў, які жыў у канцы юрскага — пач. мелавога перыяду (гл. мезазой).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
напа́рстак, ‑тка, м.
Маленькі каўпачок, які надзяваецца на палец пры шыцці, каб не ўкалоць іголкай. [Арына].. знайшла ў шуфлядцы напарстак і пачала цыраваць. Карпаў. Тыдні праз тры я ўжо ўмеў шыць з напарсткам, умеў стачыць дзве полкі саматканага сукна. Сабаленка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)