Бал ’ацэнка і да т. п.’ Рус.балл, укр.бал. Запазычанне з ням.Ball (< франц.) або франц.balle ’шар’. Фасмер, 1, 116–117. Падрабязна гл. Шанскі, 1, Б, 25.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Мурдава́цца ’не стаяць на адным месцы, быць неспакойным (аб скаціне), гізаваць’ (Растарг.). Да прасл.mъrdati ’рухаць, варушыць, махаць’ (гл. больш падрабязна Куркіна, ОЛА–1972, 215–219). Гл. морда1.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Дыві́зія ’дывізія’ (БРС). Рус.диви́зия, укр.диві́зія. Запазычанне з польск.dywizja ’тс’ (а гэта з лац.divisio ’дзяленне’). Гл. Фасмер, 1, 513; падрабязнаШанскі, 1, Д, Е, Ж, 115.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
wéitläufig
1.a
1) шыро́кі, прасто́рны
2) шматсло́ўны, падрабя́зны
3) далёкі (пра сваякоў)
2.advпадрабя́зна, шматсло́ўна;
wir sind mit ihm ~ verwándt мы з ім далёкія сваякі́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Дзяржав́а ’дзяржава’ (БРС). Рус.держа́ва, укр.держа́ва, польск.dzierżawa ’ўладанне, арэнда’, чэш.država і г. д. Утварэнне ад *dьržati. Прасл.*dьržava (падрабязна гл. у Трубачова, Эт. сл., 5, 231–232).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Каму́лка ’бязрогая карова’ (Ян.), да камель2 (гл.). Аднак не выключае, што гэта лексема гснетычна звязапа з літ.gamulä ’бязрогая скаціна’ (больш падрабязна гл. Трубачоў, Эт. сл., 10. 174–175).⇉
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Бе́ркавец ’дзесяць пудоў’ (БРС). Рус.бе́рковец, укр.бе́рковець. Скарачэнне з *бьрковьскъ пѫдъ (ст.-рус.бьрковьскъ, берковьскъ). Ад назвы шведскага горада Björkö. ПадрабязнаФасмер, 1, 156–157; Шанскі, 1, Б, 98.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ду́дкі! выклічнік (БРС). Запазычанне з рус.ду́дки! ’тс’. Рус. слова (упершыню адзначаецца ў 1834 г.) паходзіць ад ду́дка ’дудка’ (параўн. пустую сярэдзіну дудкі). ПадрабязнаШанскі, 1, Д, Е, Ж, 206.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Во́дарасць (БРС, КТС). Калька рус.во́доросль або запазычанне ўст.рус. формы водорость (Даль, 1880, 1, 221). Аднак параўн. і польск.wodorost. Аб утварэнні рускай формы гл. падрабязнаШанскі, 1, В, 126.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Група ’група’ (БРС). Рус.гру́ппа, укр.гру́па. Запазычанне з ням. мовы. Параўн. ням.Gruppe < франц.groupe (< іт.). Гл. Фасмер, 1, 464; Шанскі, 1, Г, 185 (апошні падрабязна характарызуе развіццё семантыкі слова).