1. Прыціскаць чым‑н. цяжкім зверху. Прыгнятаць сыр каменем.
2. Не даваць свабодна жыць, эксплуатаваць. Вёску прыгняталі памешчык і земства, ураднік і мясцовы багацей.Навуменка.
3.перан. Непакоіць, ствараць цяжкі, падаўлены настрой. Памаўчаўшы,.. [маці] загаварыла, перасільваючы нейкі ўнутраны цяжар, які прыгнятаў яе.Якімовіч.Бянтэжыла і прыгнятала нас яшчэ і невядомасць.С. Александровіч.Мяне прыгнятала адзіноцтва, тая сіратлівая цішыня, якая часта панавала ў нашых зялёных кутках.Кулакоўскі.Нізкае скляпенне, пах цвілі, папіскванне пацукоў прыгнятала хлапца.Гурскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Quo plus honoris, eo plus oneris
Чым больш гонару, тым большы цяжар.
Чем больше чести, тем большее бремя.
бел. Больш пашаны ‒ большы і клопат.
рус. Велик почёт не живёт без хлопот. Больше почёт, больше хлопот. Хорошо жить в почёте, да ответ велик.
фр. Aux grands honneurs, grands envieux (При больших почестях большие и завистники).
англ. The royal crown cures not the headache (Корона не избавляет от головной боли).
нем. Je mehr Ehre, je mehr Beschwer (Чем больше чести, тем больше труда).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
lighten[ˈlaɪtn]v.
1. святле́ць; прасвятля́ць; прасвятля́цца;
The sky began to lighten. Неба пачало святлець.
2. аблягча́ць; зніжа́ць; памянша́ць;
lighten a burden аблягча́ць цяжа́р;
lighten taxes змянша́ць пада́ткі
3. рабі́цца весяле́йшым, адчува́ць палёгку;
At the news her mood visibly lightened. Ад гэтай навіны яе настрой відавочна палепшыўся.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Schwéref -
1) цяжа́р, ця́жкасць;
das Gesétz der ~фіз. зако́н прыцягне́ння
2) ця́жкасць, сур’ёзнасць (хваробы і г.д.); суро́васць;
die ~ des Verbréchens ця́жкасць злачы́нства
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
strain
I[streɪn]1.
v.
1) наця́гваць; расьця́гваць
The weight strained the rope — Цяжа́р нацягну́ў вяро́ўку
to strain the tendon — расьцягну́ць сухажы́льле
2) мо́цна наця́гваць
The dog strained at his leash — Саба́ка мо́цна рва́ўся з павадка́
3) напру́жваць (во́чы, ву́шы, го́лас); намага́цца
4) псава́ць, шко́дзіць
The runner strained his heart — Бягу́н пашко́дзіў сабе́ сэ́рца
5) цадзі́ць; праціра́ць (празь сі́та)
2.
n.
1) наця́гненьне, расьця́гненьне n.
2) напру́жаньне n.; стрэс -у m.
3) informal ціск -у m., цяжа́р -у m.; гнёт -у m.
the strain of worry — цяжа́р кло́патаў
II[streɪn]
n.
1) пахо́джаньне n., ра́са f.; род -у m., паро́да f.
2) спа́дчынная ры́са
3) ры́са хара́ктару
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
penalty[ˈpenəlti]n.
1. (for) пакара́нне, спагна́нне;
the death penalty пакара́нне сме́рцю
2. штраф;
a penalty clause пункт аб штра́фе за невыкана́нне дагаво́ра;
a penalty kicksport штрафны́ ўдар;
the penalty areasport штрафна́я пляцо́ўка
3. адмо́ўны бок (чаго-н.)
♦
pay the penalty распла́чвацца; не́сці цяжа́р (славы, адказнасці і да т.п.)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Wuchtf -, -en
1) ця́жар
2) сі́ла, магу́тнасць (удару і г.д.; тс.перан. – доказаў);
mit vóller ~ з усёй сі́лы [сі́лай]
3) фіз. кінеты́чная эне́ргія, жыва́я сі́ла
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Паро́м ’плыт або пласкадоннае судна для перавозкі людзей або грузаў цераз рэчку, возера, праліў’ (ТСБМ, Нас., Сцяшк.; Маш., 130; Інстр. I), поро́м ’тс’ (ТС), паромшчык. Агульнаслав.: рус.поро́м, паро́м, укр.поро́м, ст.-рус.поромъ, польск.prom, чэш., славац.prám, серб.-харв.пра̏м, балг.прам. Прасл.pormъ. Роднасныя ў і.-е. мовах: ст.-ісл.farmr ’цяжар, ноша, груз’, ст.-в.-ням.farm, сяр.-в.-ням.varm ’човен, паром’, ст.-в.-ням.faran ’ехаць’, грэч.περάω ’пранікаю, праходжу’ (гл. Траўтман, 216; Фасмер, 3, 331 з літ-рай). Слав. слова не запазычана з ням.Prahm ’паром’, таму што апошняе ўзыходзіць да чэш.prám (гл. Фасмер, там жа; Махэк₂, 479).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ciężar, ~u
м.
1. вага;
ciężar właściwy фіз. удзельная вага;
ciężar cząsteczkowy — малекулярная вага;
2.цяжар; груз;
złożyć z siebie ciężar — вызваліцца ад абавязку;
podnoszenie ~ów спарт. цяжкая атлетыка;
ciężar spadł mi z serca — камень з душы зваліўся;
być dla kogo ~em — быць цяжарам для каго; быць у цяжаркаму
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
tie1[taɪ]n.
1. га́льштук
2. сту́жка, шнуро́к;
The dog broke its tie. Сабака сарваўся з прывязі.
3.pl.ties ву́зы, су́вязі;
family ties сяме́йныя ву́зы;
ties of friendship сябро́ўскія су́вязі
4.цяжа́р; кло́пат, даку́ка
5.sport гульня́ ўнічыю́;
The game ended in a tie. Гульня скончылася ўнічыю.
6.mus. знак лега́та
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)