выць, вы́ю, вы́еш, вы́е; незак.
Працяжна і тужліва скуголіць; утвараць гукі, падобныя на выццё.
Воўк вые.
Вые вецер.
В. ад болю (перан.: плакаць уголас).
|| наз. выццё, -я́, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
тарахце́ць, -хчу́, -хці́ш, -хці́ць; -хці́м, -хціце́, -хця́ць; -хці́; незак. (разм.).
1. Утвараць рэзкія раскацістыя гукі.
Матор тарахціць.
2. перан. Хутка, гучна, несупынна гаварыць; балбатаць.
|| наз. тарахце́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
рыпе́ць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -пі́ць; незак.
Утвараць рып, скрыпець.
Падлога рыпіць.
Боты рыпяць.
Пад нагамі рыпіць снег.
|| аднакр. ры́пнуць, -не; -ні.
|| наз. рыпе́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цёхкаць, -аю, -аеш, -ае; незак. (разм.).
Утвараць гукі, падобныя на «цёх-цёх».
|| аднакр. цёхнуць, -ну, -неш, -не; -ні.
|| наз. цёхкат, -у, М -каце, м. і цёхканне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ці́нькаць, -аю, -аеш, -ае; незак. (разм.).
Утвараць гукі, падобныя на «цінь-цінь» (пра птушак).
Цінькае сініца на асіне.
|| аднакр. ці́нькнуць, -ну, -неш, -не; -ні.
|| наз. ці́ньканне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шамаце́ць, -мачу́, -маці́ш, -маці́ць; -маці́м; -маціце́, -маця́ць; -маці́; незак.
Шапацець, шумець; утвараць лёгкі шум, шорах, кратаючы што-н.
Шамацела, ападаючы, лісце.
Не шамаці паперай.
|| наз. шамаце́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шумлі́вы¹, -ая, -ае.
1. Схільны шумець, утвараць шум¹ (у 1 знач.).
Шумлівыя дзеці.
2. Які суправаджаецца шумам, ажыўленнем, напоўнены шумам¹.
Шумлівая гульня.
Шумлівая вуліца.
|| наз. шумлі́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
БІЯЛАГІ́ЧНАЕ ЎЗМАЦНЕ́ННЕ, біямагніфікацыя,
канцэнтраванне, назапашванне (да 10—20-кратнага) шэрагу хім. рэчываў (напр., пестыцыдаў, радыенуклідаў) у трафічных ланцугах. Некаторыя забруджвальнікі, якія не разбураюцца, назапашваюцца і біялагічна ўзмацняюцца пры праходжанні па харч. ланцугах і біял. цыклах. Аб’ядноўваючыся з інш. рэчывамі навакольнага асяроддзя, яны могуць утвараць новыя рэчывы з атрутнымі уласцівасцямі. Прадухіляецца біялагічнае ўзмацненне толькі выключэннем забруджвальнікаў з сістэмы жыццезабеспячэння. Найб. характэрна біялагічнае ўзмацненне для хлорарган. пестыцыдаў.
т. 3, с. 171
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГІГРАСКАПІ́ЧНАСЦЬ (ад гігра... + грэч. skopeō назіраю),
здольнасць некаторых рэчываў і матэрыялаў паглынаць вільгаць з паветра. Уласцівая матэрыялам капілярна-сітаватай структуры (драўніна, зерне і інш.), у тонкіх капілярах якіх адбываецца кандэнсацыя вільгаці, а таксама рэчывам, якія добра раствараюцца ў вадзе (харч. соль, цукар, канцэнтраваная серная к-та), і асабліва хім. злучэнням, здольным утвараць крышталегідраты. Некаторыя гіграскапічныя рэчывы (напр., бязводны хларыд кальцыю) выкарыстоўваюць як асушальнікі паветра.
т. 5, с. 219
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
бу́лькаць, -аю, -аеш, -ае; незак.
Утвараць гукі, падобныя на тыя, якія бываюць пры кіпенні або пераліванні вады.
Булькае ручай.
|| аднакр. бу́лькнуць, -ну, -неш, -не; -ні.
|| наз. бу́льканне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)