круці́цца, кручуся, круціліся, круціцца;
1. Рухацца па кругу або паварочвацца вакол сваёй восі; вярцецца.
2. Быць ахопленым віхравым рухам; кружыцца.
3.
4. Не могучы ўседзець на адным месцы, неспакойна паварочвацца то ў адзін, то ў другі бок; вярцецца.
5.
6.
7.
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК ТРА́НСПАРТУ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,
ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафесійным работнікам
Заслужаныя работнікі транспарту Рэспублікі Беларусь
1971. А.В.Анфімаў, А.М.Арлоў, А.С.Арлоўскі, М.М.Белабровік, С.М.Бліннікаў, М.Ф.Букаў, У.І.Верамейчук, К.С.Жук, Г.Г.Іваноў, У.Р.Івановіч, К.С.Каваль, Ф.Ф.Каляка, М.К.Караулаў, А.В.Касай, В.С.Качарскі, А.В.Куценка, М.Н.Леўчык, А.В.Лук’янаў, Ф.А.Мацюшын, Я.Ц.Наталевіч, А.С.Пазняк. У.С.Палякоў, І.Я.Рабаконь, А.П.Трафімаў, М.Ф.Трафімаў, С.В.Тачылін, К.А.Філонаў, М.І.Хартава, С.А.Цітоў, А.Ф.Цюрыкава, І.М.Шавейка, М.А.Шалякін, Ф.М.Шарай, М.В.Швейкус, М.А.Якуш, К.М.Янкоўскі.
1972. І.А.Дударчык, Ф.П.Клачок, І.А.Махвіц.
1973. В.В.Анановіч, В.М.Залеская, Р.А.Карначоў, В.П.Філатаў.
1975. М.З.Акаліта, У.А.Арэхаў, М.І.Асмалоўскі, Д.Ф.Байдах, Дз.С.Баранаў, А.С.Бачыла, Б.С.Белашкурка, В.В.Бондараў, Р.А.Буракоў, А.Р.Бут-Гусаім, Р.А.Вальчук, А.К.Варабей, М.І.Васілёнак, Я.М.Венядзіктаў, М.Р.Верамееў, У.Ф.Галісевіч, К.М.Гараўцоў, І.М.Гуркоў, І.Н.Даўжэнка, М.М.Жук, А.М.Зінкевіч, А.К.Зызнік, В.Я.Ільюшонак, У.С.Казлоў, В.У.Калядзін, П.Я.Канапацкі, М.І.Краснабаеў, М.М.Кучынскі, В.М.Лічман, С.І.Луцэвіч, М.П.Лявоненка, М.Н.Мазалеўскі, М.С.Мяленцьеў, М.М.Пархоменка, Дз.М.Рудзін, М.С.Рэзнікаў, Г.М.Сарокін, А.Ц.Собалеў, І.С.Цімашэнка, А.А.Шпакаў, І.М.Шуваеў, П.Ф.Юрчанка, Я.П.Юшкевіч.
1976. І.І.Анкуда, П.М.Архіпаў, С.Ц.Архіпаў, І.А.Беластоцкі, Я.Г.Белякоў, П.М.Блізнюк, М.С.Ганецкі, І.В.Гаражанцаў, М.А.Гарбаценка. У.І.Гаўрылюк, Д.Р.Глушаненка, В.І.Грэсь, М.Р.Дзмітрыенка, Л.С.Дзямешка, Я.Ф.Зайцаў, В.К.Ількевіч, Н.І.Кавальчук, А.Р.Косікаў, У.С.Крамянецкі, А.А.Кузняцоў, Л.П.Кузняцоў, Я.П.Макарэвіч, С.Е.Мардачоў, А.А.Маруцік, М.В.Машчук, С.П.Медзін, І.М.Мельнікаў, Л.П.Пазнякоў, І.В.Патапаў, Я.Ф.Паўлоўскі, А.М.Півавараў, А.І.Пустаход, А.Д.Пятроўскі, І.А.Рыбакоў, С.Я.Сачкоўскі, І.І.Сегенчук, А.Т.Сідараў, І.І.Сляпец, Р.І.Такуноў, А.А.Тарасевіч, К.І.Ткачэнка, В.А.Туркоў, Ц.У.Хахлоў, С.Д.Шабуневіч, І.В.Шыпіца, І.П.Яромін, Я.Ф.Яўсеенка.
1997. Ю.П.Марозава, К.Р.Крывашчокі, Р.У.Пятроўскі, Ф.П.Шабалін.
1978. Ю.Л.Афанасьеў, С.Е.Бераснёў, С.В.Валіцкі, В.І.Вільчынскі, В.К.Ельскі, П.Е.Каранчук, М.П.Кулік, А.Ф.Кушнер, І.А.Маркоўскі, В.Г.Мешчарук, М.В.Наканечны, М.Н.Платонаў, С.Я.Плотнікаў, А.Н.Рудзеня, Ю.А.Савельеў, С.В.Сіманенка, П.Д.Смялянскі, В.М.Сямёнаў, А.У.Храноўскі.
1979. Г.І.Аўсянкін, В.Я.Баранаў, М.Л.Барздоў, Л.М.Белянкоў, М.І.Вайцюк, С.В.Ждановіч, І.С.Жывуцкі, А.А.Жылко, А.М.Каляга, І.М.Кахценка, Б.Я.Класоўскі, Н.Г.Козел, І.Л.Мароз, В.С.Мікалуцкі, Г.І.Новікаў, Р.С.Падгайскі, Ф.А.Пятроў, І.І.Радчанка, Ф.І.Сабалеўскі, Т.Т.Сіпаты, В.М.Фёдараў, М.І.Чэрнак, Т.П.Шадура.
1980. М.І.Аксёнчык, І.А.Артамонаў, І.І.Астапенка, А.А.Бохан, М.П.Брэнч, В.І.Бусел, М.Я.Гардзейчык, А.А.Грамовіч, А.Л.Дружылоўскі, Дз.Р.Зубовіч, П.П.Зялінскі, Р.П.Кандрацюк, Б.А.Квіткоўскі, А.К.Кішчынскі, А.П.Кот, М.А.Кузьміцкі, Э.С.Лапцэвіч, А.С.Лях, А.С.Ляшчынскі, М.А.Маліноўскі, М.Ф.Махначоў, М.А.Мініч, В.І.Місан, М.П.Молчан, В.У.Нарэйка, Р.А.Праскоў, І.М.Сапранкоў, А.І.Скармаховіч, А.В.Сцепічаў, М.А.Цыёлта, Л.Р.Шакуй, Я.М.Штэфан.
1981. М.Р.Барысаў, А.І.Заікін, П.Ф.Кавалеўскі, Р.Р.Казека, С.І.Камар, М.Г.Кучмін, В.П.Максімчук, Ю.І.Марынкевіч, А.П.Пархоменка, В.С.Пянькоўскі, А.В.Ступінскі.
1982. В.С.Багдановіч, Т.К.Вяленчыц, А.І.Жданаў, А.М.Крэль, Дз.С.Сверкуноў.
1983. А.Ф.Акімаў, М.П.Аўраменка, А.А.Дрозд, У.А.Казючыц, В.М.Сердзюкоў, М.А.Сямкоў, А.І.Харашылаў.
1984. М.С.Каліта, П.В.Мітасаў, К.А.Хвайніцкі, І.С.Шчарбакоў.
1985. М.І.Мінін, С.А.Плаксін, У.Т.Рабчанка, М.І.Шашкоў.
1986. Л.Л.Бачыла, А.В.Бульба, У.І.Гапееў, В.П.Дзмітрыеў, В.А.Драздоў, У.К.Емяльянчык, І.П.Еўтуховіч, М.С.Заблоцкі, Г.А.Коктыш, М.А.Лобаў, М.М.Марчук, У.І.Піліпенка, В.А.Турчанка, М.Н.Юшкевіч.
1987. К.М.Калеснік, В.В.Клачко, В.Д.Максімішын, Г.С.Мархутаў, У.І.Мацюнін, У.І.Шыдлоўскі.
1988. У.К.Аўдашкаў, В.А.Бяневіч, А.Б.Дабжынецкі, А.А.Дземічаў, Э.А.Каспяровіч, С.Г.Сталярчук.
1989. Г.Л.Альтшуль, Я.В.Башын, У.М.Вырабка, І.С.Гаргун, Я.Р.Грышукевіч, П.П.Кліменка, Л.М.Перхуноў, М.І.Салавей, С.І.Цярэшка, В.С.Штайда.
1990. М.Т.Грыбоўскі, Л.Ц.Драчынская, І.І.Коўш.
1991. Г.С.Барашка, М.А.Грынюк, Г.Г.Драбышэўскі, У.У.Малаш, Б.У.Мурашкевіч, Г.П.Панкратаў, А.І.
1992. Л.І.Бовін, Ю.М.Папоў, Ф.С.Ратковіч, А.М.Сяргееў.
1994. В.П.Апарын, У.С.Грыб, З.І.Лучко.
1996. В.І.Бураў, Я.І.Валадзько, М.Х.Крылоў, Г.І.Невяроўскі, У.К.Нікановіч, С.Р.Шылаў.
1997. Л.Д.Юркевіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
хвост,
◊ круці́ць (віля́ць) хвасто́м — верте́ть (виля́ть) хвосто́м;
пле́сціся ў хвасце́ — плести́сь в хвосте́;
прышы́й кабы́ле х. — прише́й кобы́ле хвост;
і хвасто́м накры́ўся — и был тако́в;
х. трубо́й — хвост трубо́й;
цягну́цца ў хвасце́ — плести́сь в хвосте́;
насы́паць со́лі на х. — насы́пать со́ли на хвост;
сядзе́ць (вісе́ць) на хвасце́ — сиде́ть (висе́ть) на хвосте́;
адкі́нуць х. — свали́ться, заболе́ть;
ляйчы́на пад х. папа́ла — вожжа́ (шлея́) под хвост попа́ла;
браха́ць на свой х. — ла́ять на свой хвост;
прышчамі́ць х. — прищеми́ть хвост;
падці́снуць х. — поджа́ть хвост;
і ў х. і ў гры́ву — и в хвост и в гри́ву;
трыма́ць х. пістале́там — держа́ть хвост пистоле́том;
наступі́ць на х. — (каму) наступи́ть на хвост (кому);
х. абара́нкам — хвост пистоле́том;
цягну́ць ката́ за х. — тяну́ть кота́ за хвост;
саба́ку пад х. — псу (соба́ке) под хвост;
гніло́му цяля́ці хваста́ не адарве́ —
пашкадава́ў воўк кабы́лу, пакі́нуў х. ды гры́ву —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК СЕ́ЛЬСКАЙ ГАСПАДА́РКІ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,
ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. работнікам сельскай гаспадаркі,
Заслужаныя работнікі сельскай гаспадаркі Беларускай ССР
1972. І.В.Піліпенка.
1973. І.Л.Бабіцкі, К.Дз.Балай, У.Р.Барысаў, Дз.П.Белавусаў, Н.Я.Бяляўская, Б.В.Венядзіктаў, У.П.Гаўрыленка, М.Дз.Грачышкін, В.А.Грыгор’еў, Г.Л.Дзмітровіч, М.М.Дземідзенка, І.Дз.Дульскі, І.Б.Жалток, П.І.Жукоўская, А.Г.Жураўлёў, В.У.Загароўская, Т.Дз.Кавалёва, А.Я.Каліноўскі, А.У.Караткевіч, П.Я.Карпенка, Ф.А.Касько, Н.Л.Касяновіч, У.Г.Кобрын, А.Т.Корхава, Е.Дз.Косцік, Б.І.Кулінчык, Л.І.Лявонаў, А.А.Маскоўскі, А.І.Мялешка, Н.І.Ніканава, А.Ц.Новікаў, М.Ц.Пашкоў, Л.М.Пунтус, У.Т.Самалётаў, У.Ц.Самойленка, Н.М.
1974. І.Л.Асколкін, А.П.Бандарэнка, Дз.І.Бярозкін, М.В.Бялясаў, А.А.Гламазда, І.Д.Жаваранкаў, С.С.Сяліцкі, А.С.Осіпава, Я.Б.Фрыдлянд.
1975. А.А.Акуловіч, У.А.Амельяновіч, М.З.Асмыковіч, А.Т.Ахраменя, М.В.Баркевіч, Р.М.Басалыга, П.Р.Баярчук, С.І.Белавус, В.І.Бранавец, В.М.Будніцкая, К.П.Буснюк, М.М.Буцько, В.А.Валанцэвіч, П.Т.Валатковіч, І.А.Вараб’ёў, Г.Р.Васілеўскі, І.К.Вятушка, У.Дз.Гамеза, І.В.Ганчароў, Ф.А.Гармаш, І.І.Герасімаў, В.І.Грыдзюшка, А.В.Гурло, А.І.Дамарацкі, П.В.Дзяменцьеў, К.М.Дзям’янаў, Дз.М.Дзяржаўцаў, В.І.Жук, М.С.Жукоўскі, В.А.Зазноба, М.Д.Захараў, А.В.Змушко, І.П.Зуйкевіч, М.І.Іваноў, С.С.Каваленка, Я.М.Казлоў, М.П.Каланчук, С.Ф.Канавалаў, С.А.Карняевец, Р.Р.Касмін, І.І.Каян, А.А.Кніга, Л.П.Козел, Я.І.Козін, С.А.Комлеў, У.Ф.Коўзік, Д.А.Крыцук, К.А.Кузьміч, М.М.Купрацэвіч, Л.І.Курлючэнка, І.С.Лазовік, В.П.Лазука, Р.М.Ланец, І.Д.Лебедзеў, А.І.Ліс, К.В.Лукашэвіч, М.М.Лупееў, В.М.Лучкоўскі, У.Я.Максіменка, І.Т.Малаеў, В.А.Мацецкі, С.І.Мяжуеў, І.А.Панамар, А.В.Папок, А.І.Петрукевіч, А.Ф.Пілецкі, В.І.Пішчулін, С.С.Працько, С.П.Пыжык, І.П.Рай, І.У.Рудзько, В.С.Рулніцкі, І.П.Рудніцкі, Ю.С.Рымковіч, М.В.Сапановіч, Д.І.Сапліцкі, Л.А.Сачыўка, І.А.Спадабаеў, І.С.Сурта, В.Л.Талочка, Ф.С.Трус, В.І.Урбановіч, І.Я.Халаеў, Р.М.Халам’еў, М.Н.Храменкаў, В.І.Цагельнік, С.Я.Целяпнёў, У.Я.Цуба, А.С.Чагін, У.Ц.Чарвякоўскі, М.М.Чаркесаў, В.С.Чарнякоў, А.В.Часнакоў, К.Ф.Чыркоў, М.С.Шумчык, Н.С.Шынкароў, Р.С.Якуш, М.К.Ярошаў.
1977. С.Т.Анісаў, В.Г.Анісенка, А.А.Архіпаўскі, М.Т.Арыстава, Л С.Астаноўка, Я.В.Баранаў, К.Ф.Барысавец, М.П.Брацянкоў, З.І.Бычкова, Р.А.Варабей, Т.І.Галіца, У.С.Грынюк, І.М.Дайнека, М.І.Данілкаў, С.М.Жуковіч, М.У.Знак, В.С.Кадушкіна, Л.І.Казырын, А.Дз.Канаплянікаў, Г.М.Катляроў, Я.І.Кімстач, Ф.Я.Красінская, М.А.Крысіна, Д.І.Кудравец, І.І.Курзянкоў, А.В.Марцынкевіч, В.Р.Масюткін, М.М.Мельнік, В.С.Мілеўскі, К.П.Місюк, К.І.Пазняк, П.С.Палто, А.Ф.Рапецкая, Б.М.Сак, Л.В.Сакоўскі, І.П.Салёнаў, І.М.Саўко, В.А.Сідаровіч, Н.С.Скамарохава, В.І.Снапкова, Л.І.Сыса, А.К.Усава, Б.М.Фунцікаў, А.М.Ходас, А.М.Шаўчурка, А.П.Шуткін, А.П.Шыбека.
1978. А.Т.Анішчанка, Л.Ц.Батвінёнак, І.С.Гатоўскі, І.В.Грынашкевіч, А.М.Дудук, Б.М.Жураўль, М.Дз.Іванова, Г.К.Іваноў, Ф.Б.Ненартовіч, М.П.Пазднякова, А.А.Патапікін, У.П.Самсонаў, В.К.Старавойтаў, Л.Ф.Сычова, У.І.Урбан, Ф.І.Чэрнікаў.
1979. В.С.Ждановіч, В.Ф.Карманаў, В.П.Махлай, А.В.Пятрова, І.І.Савенка, Р.А.Сініцына, У.Ф.Скрыцкі, М.К.Снегіроў, Л.І.Хітрун, В.П.Цімашэнка.
1980. А.А.Валадзько. А.П.Жыбуль, М.П.Жыдаль, І.І.Лазарчук, І.Е.Мядзведзеў, Я.У.Рудэнка, У.М.Рэпкін, Л.І.Сарокіна.
1981. А.С.Гераскін, Л.Я.Падымака, І.І.Сяргееў.
1982. М.К.Андрасюк, М.А.Германовіч, К.К.Кавалёва, Т.І.Капчонкава, В.І.Каравай, Н.К.Лапука, Г.Ц.Новікаў, А.А.Пакала, Р.С.Самцова, А.К.Халенкава.
1983. Н.І.Барадаценка, М.Ф.Дзехцярова, К.А.Карабко, У.У.Конан, Я.Ф.Кульгавеня, Э.Я.Ляшнеўскі, Ф.У.Мірачыцкі, А.К.Петрушкевіч, М.І.Сідарэнка, Ф.А.Скудная, Н.В.Тарасевіч. 1984. М.А.Магучы.
1985. В.І.Арцюшэўская, Н.М.Бакун, Н.У.Бутрымовіч, А.М.Бухаўка, І.Я.Бяспалых, А.Я.Васільеў, А.К.Віцкоўскі, В.А.Галінская, П.І.Гамза, Ю.І.Гурыновіч, У.А.Давыдаў, І.К.Даніловіч, М.У.Жук, С.А.Жукоўская, П.А.Жушма, С.П.Зяневіч, Л.І.Кадлубовіч, Л.М.Казакова, Г.У.Казляк, М.М.Кандаулаў, В.М.Каравай, Я.П.Каспяровіч, У.М.Клімовіч, М.А.Кляпец, І.С.Ключынскі, А.Т.Кобрусеў, В.Я.Лапушынскі, А.В.Ляснічы, А.В.Майсевіч, С.М.Мурашкін, У.І.Мядзведзеў, Г.У.Налівайка, М.І.Ніканчык, М.П.Панасенка, У.І.Панкратаў, Н.А.Панцялеева, Н.А.Пархоменка, М.У.Раманчык, Г.І.Расолава, М.А.Рэмізанава, К.С.Савановіч, М.П.Смаляк, Б.І.Таракан, С.В.Тарасава, М.І.Уласік, Т.С.Федасенка, Т.А.Шаўчэнка, Р.К.Шпакаў, М.С.Шыракапыт, М.Л.Яркевіч.
1986. І.С.Барыскін, В.У.Барысюк, А.М.Беза, Э.І.Бербаш, М.Дз.Варабей, І.І.Дзяміда, З.У.Дубінка, Я.М.Дудкевіч, Ю.І.Жураўская, В.Б.Жаўнова, А.Р.Зарэмскі, В.С.Кавалёва. Р.Я.Капчыкава, У.П.Кемежук, У.М.Коршунаў, Я.І.Кудзінаў, А.М.Ладзюкоў, Я.І.Лявіцкая, Ф.М.Мардухай, Ф.І.Маскаленка. Я.В.Машарскі, Н.А.Мельнікава, Л.П.Новік, Н.В.Паўлючкова, В.С.Прэнза, А.У.Пяхота, В.І.Развадоўскі, А.Ф.Раманюк, А.І.Русак, В.І.Савіцкі, М.В.Саленік, В.М.Сваток, Ф.А.Сякацкі, С.В.Трусевіч. І.Я.Харашкевіч, І.Г.Хільмановіч, Л.П.Цэд, Я.С.Чарняўская, Г.Р.Шантаровіч, М.Е.Шчарбіна, Л.А.Шыдлоўская, В.К.Шынкевіч.
1987. У.А.Баум, Дз.С.Ляшук, В.Я.Расянкова.
1988. В.І.Бабушкіна, П.В.Галадко, Н.А.Гладышава, А.М.Зінкевіч, Т.В.Конан, М.М.Міндзюкевіч, Г.І.Няфёдава, Н.І.Сянчыла.
1989. А.В.Караткевіч, В.М.Котаў, Ф.А.Наркевіч, В.А.Тарасюк, А.Л.Фрыдман.
1990. У.А.Быкаў, Р.Р.Гарашчэня, Л.А.Дазорцаў, У.С.Кітаеў, Я.С.Ліўшыц, І.З.Майдзін, І.Ф.Новікаў, В.А.Папкоў, Э.А.Пятровіч, П.М.Шарснёў.
1991. Р.П.Бараноўскі, І.В.Геведзе, А.П.Герасімаў, У.І.Дубоўскі, М.Н.Кананчук, М.Дз.Лянкевіч, Ч.І.Рынкевіч, М.І.Рэдказубаў, М.У.Саўчык, М.Ц.Славашэвіч, Ф.П.Цыганоў, А.А.Яроменка.
1992. П.М.Бацяноўскі, З.Д.Гільман, П.С.Жукава, В.А.Матусевіч, І.І.Мікановіч, В.М.Шарэшык.
1993. М.С.Герасімук, П.М.Заяц, Н.І.Мілановіч, А.І.Паўлоўскі, А.С.Скакун.
1994. А.І.Антановіч, А.А.Багушэвіч, Л.І.Бярдзічавец, Г.І.Віяленцій, Я.М.Вырко, В.П.Груша, А.М.Жук, А.К.Захарэвіч, М.А.Канстанцінаў, М.А.Карчміт, М.А.Мароз, М.У.Нячаеў, М.С.Пронька, К.У.Рахатка, У.В.Савашынскі, М.Т.Смалянка, В.П.Яцкевіч.
1995. В.С.Кашуй, К.К.Курыловіч, Л.П.Навуменка, І.І.Плаўскі, М.А.Расолька, У.І.Урбан, Б.М.Шапіра.
1996. Я.А.Бухавецкі, І.А.Голуб, У.І.Крамко, Л.С.Майсееў, У.В.Рудзянок. У.Ч.Серахан, К.С.Шкраба.
1997. С.У.Сабко, Дз.І.Самусік, Г.Ф.Скакун, Я.П.Разнічэнка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ АРТЫ́СТ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,
ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам,
Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь
1928. Е.А.Міровіч.
1931. У.М.Крыловіч.
1933. У.У.Кумельскі, У.І.Уладамірскі (Малейка).
1934. Л.М.Літвінаў.
1935. А.А.Згіроўскі, А.К.Ільінскі, А.М.Кальцаты, Р.М.Свярдлова, А.М.Файнцымер.
1936. Л.П.Александроўская, У.І.Дзядзюшка.
1938. Л.Ф.Аляксеева, Дз.А.Арлоў, Ю.С.Арончык, С.С.Бірыла, А.Л.Бяссмертны, З.А.Васільева, В.У.Галіна, Г.П.Глебаў, М.І.Дзянісаў, І.Ф.Ждановіч, М.П.Звездачотаў, М.А.Зораў (Штоклянд), Р.М.Кашэльнікава, П.С.Малчанаў, Р.В.Млодак, І.А.Мурамцаў, А.В.Нікалаева, Б.В.Платонаў, Е.Г.Рахленка, Л.І.Ржэцкая, М.Б.Сокал, Ц.М.Сяргейчык, А.Я.Трэпель.
1939. І.М.Балоцін, Г.Ю.Грыгоніс.
1940. М.Я.Аблаў, Г.Б.Абуховіч, А.Н.Амітон, А.Дз.Арсенка, А.В.Астахаў, А.В.Багатыроў, А.А.Бельскі, М.А.Бергер, Р.П.Блюмберг, С.Ф.Бычкоў, М.С.Бялінская, В.Я.Галаўчынер, К.Я.Галяйзоўскі, С.З.Друкер, П.І.Засецкі, П.С.Златагораў, П.І.Іваноў, В.В.Каліноўскі, А.К.Клумаў, М.Я.Крошнер, В.П.Лапін, І.І.Любан, В.М.Малькова, К.Э.Міронава, М.М.Моін, І.А.Мусін, С.У.Палонскі, В.М.Пола, С.У.Скальскі, І.Б.Шаціла, А.Р.Шэлег.
1942. А.Ф.Усачоў.
1943. К.М.Саннікаў.
1944. М.І.Аладаў, І.І.Жыновіч, Б.К.Кудраўцаў, Л.А.Маркевіч, М.А.Міцкевіч, П.В.Нікандраў, А.П.Радзялоўская, Я.С.Рамановіч, Э.І.Рознер, С.М.Станюта, А.М.Трус, В.І.Чэмберг, А.Л.Шапс, У.М.Шахрай.
1945. С.В.Дрэчын, Б.А.Пакроўскі.
1946. Э.П.Шапко, Л.П.Шынко, Б.З.Янпольскі.
1947. А.Ф.Кістаў.
1949. В.Ф.Валчанецкая, Г.А.Волкаў, М.Дз.Ворвулеў, Я.К.Глебаўская, М.А.Кавязін, Т.Г.Караваева, Г.В.Качаткова, Я.М.Палосін, В.В.Пацехін, П.А.Пекур, І.П.Сайкоў, М.М.Сярдобаў, С.Л.Талкачоў.
1951. Н.І.Гусельнікава, М.А.Зюванаў.
1952. А.І.Лагоўская, Ф.І.Шмакаў.
1953. А.А.Бараноўскі, Л.С.Драздова, Я.А.Карнавухаў, А.М.Савіна, З.Ф.Стома.
1954. Р.В.Асіпенка, З.І.Браварская, Л.Ф.Бражнік, У.М.Глазаў, Я.М.Глінскіх, П.Ф.Дзянісаў, З.І.Канапелька, П.С.Крук, В.І.Крыкава, К.К.Кудрашова, М.А.Лазараў, І.К.Лакштанава, К.А.Мулер, Т.М.Ніжнікава, Г.К.Някрасаў, Л.М.Ражанава, В.Ф.Сербін, Т.І.Шымко.
1955. М.П.Абрамаў, У.У.Алоўнікаў, Т.Н.Аляксеева, В.А.Белы, А.І.Білібін, В.М.Браянкоў, С.С.Бульчык, К.І.Бянеўскі, Л.У.Голуб, Н.С.Давыдзенка, А.М.Даніловіч, Т.П.Заранок, В.С.Захарава, С.П.Іванова, Т.Ф.Канавалава, В.А.Краўцоў, М.І.Кузьменка. Б.П.Макараў, А.М.Маралёў, П.А.Маркін, Г.Р.Мартынаў, Л.П.Мацісава, Я.Ц.Мілаеў, В.П.Міронаў, Н.Ф.Младзінская, С.М.Навіцкі, Т.М.Пастуніна, І.А.Ражба, Ю.І.Сляпнёў, Ю.М.Стальмакоў, М.П.Тэадаровіч, Б.В.Уксусаў, М.І.Цурбакоў, Г.І.Цэпава, А.І.Шах-Парон, А.Б.Шкапскі, Х.І.Шмелькін, М.Р.Шуманскі, В.Дз.Шутаў, М.К.Шэхаў, М.М.Яроменка.
1956. М.Я.Астанкава, Г.П.Глінаецкі, М.У.Кавязіна.
1957. А.П.Асторына, Л.І.Галушкіна, Я.М.Кімберг, І.С.Папоў.
1959. А.А.Астрамецкі, Ю.С.Гальперына, А.М.Генералаў, В.І.Глушакоў, В.П.Дуброўскі, В.Р.Кабатнікава. А.І.Клімава, І.А.Матусевіч, А.П.Раеўскі, М.Л.Співак, М.Л.Федароўскі, В.І.Юневіч, С.І.Яворскі.
1961. А.С.Аркадзьеў, С.П.Асновіч, Л.А.Гамуліна-Цурбакова, У.М.Говар-Бандарэнка, В.К.Давыдаў, С.Ц.Давыдаў, А.А.Карзянкова, Б.З.Карпілава (Разенблат), П.М.Кірыльчанка, Г.С.Лаўроў, А.П.Майзлер, Г.К.Макарава, У.Я.Мартынаў, І.М.Савельева, Т.М.Скарута, Т.В.Трушына, Ю.І.Уласаў, М.М.Шышкін, Л.С.Ядзіткіна-Весніна.
1962. Б.В.Нікольскі, Г.К.Панкрат.
1963. І.С.Абраміс, М.У.Адамейка, З.І.Бабій, А.М.Вязаў, Л.Д.Гарэлік, Р.В.Дзідзенка, А.Г.Каменская, А.С.Каменскі, А.К.Логінаў, А.С.Наважылаў, А.М.Самараў, Г.Д.Светашаў, Ю.У.Сідараў, В.П.Тарасаў, Н.А.Ткачэнка, С.Ф.Хацкевіч, В.М.Чарнабаеў, М.І.Шошчыц, Р.І.Янкоўскі, С.І.Яўдошанка.
1964. Л.Р.Ганестава, В.Дз.Ганчарэнка, В.Ф.Грачынскі, І.Дз.Дзідзічэнка, П.В.Дружына, Р.Е.Красоўская, Н.С.Нікеева, Н.Б.Парошына, Н.А.Ражнова, А.М.Саўчанка, Ю.П.Ужанцаў, Р.Я.Яўраеў.
1965. Л.Я.Стасевіч.
1966. В.В.Антонава, М А.Апанасенка, Г.В.Аўдзеенка, К.М.Верамейчык, П.П.Дубашынскі, В.В.Катаеў, А.А.Ляляўскі, М.І.Маліноўскі, З.І.Малчанава, Г.П.Маркіна, М.П.Маркоўская, В.В.Марозава, Т.В.Міянсарава, Б.М.Пянчук, Л.І.Сторажава, І.А.Цюрын, С.П.Юркевіч, С.С.Яскевіч.
1967. С.І.Аляксандраў, В.А.Бурковіч, В.Л.Вуячыч, В.Ф.Гур’еў, М.Г.Захарэвіч, Дз.І.Зубрыч, Дз.І.Іванова, У.А.Калашнікаў, Н.А.Карнеева, Г.Я.Клачко, Б.М.Левін, В.С.Окалаў, М.У.Пятрова, І.І.Раеўскі, А.А.Рачоў, А.А.Рудакоў, Б.Г.Скабло, У.І.Слаўкоў, М.А.Табашнікаў (Зорын), Г.Б.Токараў, П.П.Філіпаў, Р.С.Філіпаў, Н.Р.Фядзяева, Л.Я.Цімафеева, Л.С.Чахоўскі, Л.І.Юзафовіч, А.А.Яфрэменка.
1968. Г.А.Арлова, А.І.Бірычэўскі, В.В.Воінкаў, Г.М.Гарбук, Л.М.Давідовіч, С.П.Данілюк, Ф.М.Іваноў, У.М.Кавальчук, В.Л.Кірычэнка, У.А.Куляшоў, Р.Ф.Маленчанка, Б.А.Масумян, М.П.Пало, А.В.Рынковіч, Ю.В.Смірноў, Л.П.Сцяфанава, Г.Л.Храмушын, А.А.Цароў, П.Р.Чабаненка, В.Р.Шаўкалюк, Т.Р.Шаіцкіна, І.Л.Эйдэльман (Курган), А.М.Яўдошанка.
1969. Б.В.Барысёнак, В.Ц.Лебедзеў, У.П.Уласаў.
1970. П.В.Кармунін, Т.А.Кокштыс, І.П.Лакштанаў, Э.Л.Міцуль, Я.М.Паўловіч, Г.П.Рыжкова, Г.С.Талкачова, Б.У.Уладамірскі, Я.П.Яравой.
1971. Л.Г.Бржазоўская, В.Ф.Бруй-Шуляк, Г.У.Пятровіч, В.Г.Прышчапёнак, В.У.Саркісьян, А.А.Сухін, Ю.А.Траян.
1972. Ю.А.Агееў, Т.І.Апіёк, Г.С.Аўсяннікаў, Г.С.Дубаў, М.П.Красоўскі, А.Л.Мілаванаў, К.Ф.Старыкава, І.С.Шыкунова.
1973. В.С.Белахвосцік, З.А.Бандарэнка, Н.В.Гайда, У.Г.Мулявін, Б.І.Райскі, Л.Р.Румянцава, А.С.Самарадаў, Ю.Ф.Ступакоў, В.Р.Фаменка, В.П.Шутава.
1974. Л.У.Былінская, Т.Р.Губко (Раеўская), В.А.Кучынскі.
1975. Н.З.Багуслаўская, Н.Ф.Калаптур, Г.А.Лебедзева, П.І.Масцераў, А.Ф.Мельдзюкова, Н.М.Паўлава, А.Р.Рудкоўскі, Г.Ф.Сідзельнікава, Л.А.Смялкоўскі, Т.П.Сцяпанава, Л.М.Федчанка, Т.А.Шафранава, Н.М.Ясева.
1976. С.А.Акружная, С.І.Гулевіч, В.Ф.Гусеў, Я.І.Дашкоў, У.У.Кудрэвіч, З.В.Курдзянок, К.І.Перапяліца, Л.І.Пісарава, В.А.Смачнеў, Б.І.Сяўко, Л.М.Усанава, М.П.Цішачкін.
1977. А.А.Бялоў, А.А.Дзедзік, Л.С.Дзяменцьева, Н.В.Караткевіч, В.З.Краўчанка, А.В.Кузняцоў, У.А.Мішчанчук, В.М.Філатаў.
1978. Ф.Я.Балабайка, В.І.Гаявая, Л.К.Каспорская.
1979. Л.Л.Барткевіч, А.А.Варанецкі, У.П.Грамовіч, Ф.Ф.Гулевіч, А.С.Дзямешка, М.А.Зданевіч, У.І.Іваноўскі, А.Я.Кашапараў, У.Л.Місевіч, С.І.Пясцехін, М.У.Пятроў, Л.М.Сінельнікава, Л.Б.Тышко, Я.П.Шыпіла.
1980. У.У.Будкевіч, В.В.Волкаў, М.Ф.Галкоўскі, Ю.В.Гершовіч, Я.П.Гладкоў, А.П.Дзянісаў, Я.А.Еўдакімаў, М.М.Зінкевіч, У.У.Іваноў, Б.Дз.Казанцаў, У.Ц.Камкоў, А.Ф.Кашкер, І.А.Краснадубскі, А.Дз.Курмакін, Ю.В.Лазоўскі, А.С.Падгайскі, А.К.Памазан, У.М.Рагаўцоў, Дз.В.Рудзько, Ю.У.Труханаў, В.В.Фралоў, Ю.І.Шэфер.
1981. Б.С.Чудакоў.
1982. З.В.Асмалоўская, У.В.Гасцюхін, М.А.Дружына, В.М.Клебановіч, К.І.Лосеў, В.М.Мазур, Л.П.Максімава, Я.Ф.Пятроў, Л.І.Рабушка, В.П.Раінчык, В.І.Скорабагатаў, А.Л.Ткачонак, Г.С.Халшчанкова (Радзько), А.А.Шпянёў, У.М.Яркоў, У.М.Яскевіч.
1983. Г.В.Асмалоўская, Ю.Г.Бастрыкаў, А.М.Кашталапаў, Л.Я.Колас, Б.У.Нічкоў, М.І.Сеўрукоў, А.А.Смалянскі, У.С.Экнадыёсаў.
1984. М.Н.Баркоўскі, Н.І.Казлова, В.Ф.Карэлікава, Т.Р.Мархель, В.Ц.Петрачкова, Т.М.Яршова.
1985. І.У.Алоўнікаў, В.В.Казак (Пархоменка), Л.Л.Кудзеля, В.М.
1986. Л.І.Трушко, А.І.Ярмоленка.
1987. М.А.Гулегіна, Г.І.Забара, В.А.Купрыяненка, С.Л.Лясун, Ф.М.Севасцьянаў, С.П.Сяргеенка, М.Р.Штэйн.
1988. В.М.Бандарэнка, Р.Я.Белацаркоўскі, І.А.Душкевіч, М.І.Емяльянаў, Г.В.Казлоў, І.А.Кідуль, Б.І.Кір’янаў, В.М.Крыловіч, А.А.Луцэнка-Гайдуліс, Р.І.Харык, У.І.Шэлестаў.
1989. З.П.Зубкова, Я.А.Кавалёва, М.Я.Ліпчык, П.А.Навасад, А.С.Падабед, А.А.Рамашкевіч, Ю.А.Раўкуць, С.І.Суседчык, У.П.Ткачэнка, Ю.М.Чарнецкі.
1990. Г.А.Белавусава, Ф.С.Варанецкі, Ю.М.Васілеўскі, Л.В.Гарбунова, А.Л.Гарэлік, Н.А.Дадышкіліяні, В.С.Дайнэка, М.А.Жылюк, Г.А.Карант, А.А.Карзянкоў, Н.Я.Кастэнка, Ю.Ф.Корсак, Л.К.Лаўрыновіч, І.А.Пеня, Т.С.Пячынская, П.В.Рыдзігер, С.А.Салодкая, У.І.Салодкі, Ю.А.Сарычаў, Л.С.Талкачова, Т.Р.Шаметавец, В.П.Шчарыца.
1991. Н.Я.Аляксандрава, М.А.Багданаў, Б.В.Баеў, М.І.Берсан, Н.Р.Васільева-Качаткова, Л.М.Веяўнік, В.І.Кавалерава, Г.Р.Маляўскі, А.І.Марцынюк, Я.К.Паплаўская, В.В.Смірноў, І.М.Тамашэвіч, А.Р.Ціхановіч, В.П.Ціхевіч, А.С.Цялькова, М.М.Чырык.
1992. Н.Н.Бранковіч, У.І.Вепрык, Г.І.Гарбук (Яроменка), Ю.М.Гільдзюк, М.І.Гулінская, М.І.Засімовіч, Р.В.Ігнацьеў, А.М.Казакоў, С.А.Кашталапава, У.П.Перлін, М.М.Скорыкаў, Г.А.Трушко, У.Л.Хмурыч, І.М.Шуміліна, В.Р.Шытаў, Ч.І.Юшкевіч.
1994. Н.Х.Галеева, Н.А.Губская, В.М.Захараў, І.В.Лапцінскі, У.М.Правалінскі, Н.А.Руднева, У.П.Тарашкевіч, К.Ю.Фурман.
1995. Э.М.Гарачы, Л.П.Івашкоў, Ю.В.Паўлішын, А.Б.Цівуноў.
1996. А.І.Лабанок, Г.В.Шкуратаў.
1997. З.В.Белахвосцік, Л.А.Волкава, Л.М.Горцава, А.А.Жук, А.М.Ісаеў, В.С.Манаеў, Я.П.Навуменка, Л.У.Нікольскі, Г.І.Паўлянок, Н.М.Раманская, У.М.Ткачэнка, Л.А.Улашчанка, А.У.Фёдараў, Н.Д.Чараднічэнка, В.І.Чэпелеў.
1998. С.Я.Анцішын, С.У.Курыленка, Л.М.Некрашэвіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК КУЛЬТУ́РЫ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,
ганаровае званне, якое прысвойвалася высокакваліфікаваным работнікам устаноў культуры, кінематаграфіі, тэлебачання і радыё, друку, выд-ваў,
Заслужаныя работнікі культуры Рэспублікі Беларусь
1971. А.А.Кузняеў.
1972. М.П.Ананьін, Г.А.Арцёменка, А.А.Асаевіч, М.А.Бабіч, М.Н.Будзько, Я.Г.Буракоў, А.М.Бяляеў, М.П.Валатковіч, Г.М.Верасаў, К.А.Галыня, Я.І.Гардзей, М.А.Грыгор’еў, В.М.Жыгалаў, Н.К.Захарава, Л.Я.Зведзачотава, Г.М.Іванова, В.І.Ігнацьеў, М.С.Карпенка, В.А.Кенгурава, М.Я.Колас, М.А.Лісіцын, Н.А.Літвінюк, У.С.Лукошка, А.Дз.Малочка, Р.Дз.Мацюшэнка, Р.Г.Мачулін, С.А.Міхальчук, М.А.Піваварчук, А.М.Плешавеня, М.П.Рубіс, М.І.Собаль, В.Б.Філіпскіх, Т.К.Хадкевіч, С.А.Цімановіч, Р.Л.Шапіра, Б.А.Шурын.
1973. А.Г.Астроўскі, А.П.Жукаўскас, Р.В.Канавалаў, М.Л.Нагнібеда.
1974. М.А.Антоненка, Г.Е.Барысаў, Ф.А.Бачыла, Я.Я.Глезер, В.І.Дзебалтоўская, П.Б.Жукоўскі, Б.Р.Зельцэр, М.І.Калачынскі, А.М.Кулакоўскі, М.П.Лобан, У.Н.Лупейка, А.А.Лютарэвіч, Ф.І.Люцко, В.А.Малевіч, А.А.Маркевіч, В.А.Мінаў, С.А.Нортман, П.М.Падкураў, Н.Е.Пашкевіч, В.І.Сіманава, А.Т.Сімураў, Б.У.Усцінаў, У.П.Шляхцін, Н.Л.Юшпрах.
1975. І.М.Агееў, І.А.Алексяевіч, В.В.Барысава, П.В.Бельскі, У.Ф.Богдан, А.М.Вараб’ёў, Р.М.Вараб’ёў, М.Ф.Варвашэвіч, І.Л.Вінаградава, М.М.Гарміновіч, Л.М.Гурэвіч, А.П.Дземчанкава, С.І.Дробыш, І.С.Зайцаў, Т.А.Зелікаў, І.Д.Казека, А.С.Казлоўскі, А.П.Калачова, А.Г.Л.Каплан, А.М.Капусцік, К.І.Каралёў, А.Д.Колас, Я.Я.Красоўскі, В.Г.Курэпін, Дз.У.Кухарава, П.С.Лавецкі, І.П.Лагоўскі, Р.Дз.Лазарэвіч, М.В.Лапша, Р.У.Лахцянкоў, С.Дз.Лі, А.П.Мадзіеўскі, Дз.М.Марчанка, М.С.Мінянкова, У.А.Навіцкі, П.Л.Паноў, Л.І.Папковіч, А.Л.Петрашкевіч, Р.М.Піятухоўская, К.К.Плігаўка, Я.А.Руманоўскі, В.М.Савельева, І.А.Санкова, А.Ц.Цількоў, М.І.Цыбульская, А.М.Цяцерын, І.П.Чэрнік, Я.А.Штопа, В.Р.Шурпач, А.П.Шутаў, П.С.Шчадроў, Дз.С.Юракоў.
1976. Л.І.Айзенштат, А.І.Анісовіч, І.А.Аношка, А.Ц.Аўдзееў, І.П.Вараб’ёў, А.М.Вінаградаў, Г.Л.Гарбачова, М.В.Гершман, А.К.Грэцкі, А.Е.Дрозд, Т.П.Здзітавецкая, В.Ф.Касцюкова, І.С.Качан, Я.Р.Клінава, У.Р.Лахтанаў, В.А.Ляшковіч, В.Л.Марцыёнка, К.І.Назарава, М.І.Наздрын-Платніцкі, А.І.Стук, В.Я.Цітавец, А.Р.Цярцічны, У.А.Шаліхін, К.П.Шылко, У.М.Юрэвіч.
1977. Э.К.Агуновіч, Ю.І.Анейчык, А.Ц.Бажко, В.М.Барысевіч, П.Я.Белавус, А.А.Бялова, Ю.Р.Гразноў, В.І.Дашкоўская, П.К.Дубовік, Дз.І.Дудко, П.А.Жмайлік, М.М.Засінец, А.А.Здаравенін, І.Ф.Карповіч, Я.Р.Кацнельсон, Г.І.Клёсава, В.Р.Кудзелін, С.Ф.Любчук, М.Я.Матукоўскі, І.М.Міцкевіч, І.А.Музычка, А.П.Нікіціна, М.А.Няронскі, Г.Л.Папоў, У.С.Перацяцька, Р.Ф.Самусенкава, А.Ф.Серы, Дз.У.Сталяроў, І.Ф.Сушко, І.М.Хвораст, В.К.Шарэцкі, В.Н.Шчадрына, А.В.Шылава.
1978. П.С.Абадоўскі, Ф.І.Агафонаў, В.І.Аркашаў, М.Д.Астаневіч, В.А.Белік, Р.М.Валькова, А.С.Васілевіч, Л.М.Васкаўцова, І.І.Гаўрылаў, І.І.Грамовіч, М.А.Грусман, Д.А.Дубінскі, М.В.Дыбкін, Р.С.Жук, Р.В.Жукава, З.А.Жураўлёва, С.М.Іонычава, П.Н.Кавалёў, А.С.Каткоў, З.Д.Колб, М.Н.Котаў, А.Ф.Кукарэка, В.С.Куляшоў, І.П.Куцко, У.І.Кушнер, В.М.Марозаў, А.Я.Міронаў, В.П.Мянжынская, Р.А.Немянкова, А.А.Раздзялоўскі, А.М.Радзіёнаў, А.Г.Ражкова, Ю.Л.Рыбчонак, У.К.Саковіч, Б.У.Сасноўскі, Т.І.Хапалюк, А.С.Харэбін, М.П.Чыркун, Р.В.Шкраба, М.Я.Ярмоленкаў.
1979. А.Х.Асіпенка, А.А.Бажэлка, М.Г.Белісаў, Л.П.Болдырава, Ю.П.Ванаг, М.А.Варон ш, Б.П.Гадуноў, В.С.Гарбук, М.А.Гарулёў, А.В.Дзебалюк, Т.Дз.Дулуб, А.А.Коласаў, Ф.В.Конышаў, В.С.Ляпеская (Палтаран), У.В.Мацвееў, М.Ф.Мельнікаў, Я.Р.Меркуль, Б.Я.Папоў, І.В.Пушкоў, У.В.Пятровіч, А.А.Савельеў, Т.А.Слесарук, К.І.Суботка, А.А.Тоўсцік, З.Ю.Цалуйка, В.Дз.Чанін, М.В.Шапалін, Р.А.Шаўчэнка, У.М.Шахавец, Н.Ц.Шпак, Г.І.Ярашэўская.
1980. С.І.Ажыгін, Ф.А.Аксёнаў, В.І.Аламаха, А.К.Аляксеенка, М.І.Аляксееў, Г.С.Андрэева, А.С.Андрэеў, А.М.Антошкін, А.І.Арлоў, К.Г.Арцёменка, Р.І.Арыка, М.Я.Аўрамчык, І.І.Бадроў, В.К.Бандарчык, П.Р.Белікаў, А.А.Бірукоў, В.І.Бранавіцкі, У.Л.Бядуля, В.К.Ванчукевіч, Я.Ф.Васькова, І.Дз.Вятроў, П.К.Галаваты, М.М.Гаранскі, А.М.Гарбачоў, Р.А.Гарленка, С.І.Гуляева, А.В.Далжонак, П.М.Дамброўскі, М.У.Дарафеенка, П.Т.Дземчанка, В.Дз.Дончык, І.С.Жыгараў, З.С.Зайцава, І.К.Захараў, У.А.Захараў, П.В.Збароўскі, А.Г.Зенін, М.Ц.Іваноў, Ф.С.Кавалёў, М.С.Карнееў, А.Н.Карпюк, М.І.Касарэнка, Дз.А.Кіргетаў, Ф.М.Клецкін, І.Ф.Клімаў, Ф.Дз.Конін, А.С.Кулага, Л.М.Кулакоўская, С.І.Кухараў, К.І.Лобач, Н.К.Логвіна, В.А.Лявончанка, М.В.Ляпін, А.Р.Мазанік, І.Ф.Мальцаў, М.А.Мармалюкоў, А.Н.Марціновіч, А.І.Махнач, Р.Н.Мачульскі, П.М.Машэраў, П.С.Мікуленка, А.М.Міцюля, Ю.М.Новікаў, М.Б.Осіпава, В.І.Пакумейка, С.А.Пранько, В.А.Пырх, А.В.Пысін, А.М.Ракавец, Д.М.Раманюк, А.Дз.Рудак, В.М.Савін, Ц.Е.Саладкоў, Г.І.Станіславава, Т.М.Стрыжак, М.П.Стрыжонак, М.А.Суша, П.В.Сяргейчык, А.В.Такмянінаў, Г.Р.Цішэвіч, В.І.Чалоўскі, Я.А.Чарняўская, С.І.Чыбісава, В.А.Шаўлак, М.І.Шматкоў, Е.С.Шурпач, Я.К.Шуціла, А.Я.Юшчанка (Алекса Юшчанка). 1981. М.С.Арэхва, Г.М.Галубовіч, В.М.Губарэвіч, А.Р.Дрозд, М.І.Каменскіх, М.І.Карпенка, А.М.Кацкель, В.М.Краўчанка, А.І.Кузьміч, Ф.Ф.Лагвіновіч, А.С.Ліпскі, В.М.Макарэня, І.Я.Маслан, Ж.М.Міронава, В.Дз.Нікалаенка, С.А.Пульманоўскі, Н.Ф.Рыдзеўскі, У.І.Салашэнка, А.І.Смірноў, В.А.Сувалава, Г.Я.Цыганкоў, І.Ц.Чарняўскі (Ігнат Дуброўскі), М.А.Шырокаў.
1982. Т.А.Абакумоўская, І.У.Арахоўская, А.С.Аўрынская, Л.С.Барадулька, М.М.Ваданосаў, Р.І.Валынец, Ц.М.Гурэвіч, Я.І.Ждан, А.С.Захарошка, В.А.Казлоў, Л.Р.Кісялёў, Г.М.Конанаў, В.Ф.Маеўскі, І.А.Мандрык, Р.Я.Матусевіч, І.В.Міхневіч, К.А.Мішанава, І.А.Муравейка, А.С.Палубінскі, М.А.Парахоўнік, І.А.Сініцына, Г.І.Стрыха. І.М.Ступнікаў, П.А.Суткаленка, П.П.Суцько, Г.І.Харошка, С.А.Ходас, Р.Л.Чарахоўская, У.Т.Шайлук, І.І.Шылько, П.В.Янушка.
1983. А.С.Бурдзялёў (Аляксей Русецкі), С.І.Грахоўскі, Л.М.Карамазава, Р.С.Паповіч, І.М.Пташнікаў, З.К.Скачкоўская, А.М.Сысоеў, І.П.Хаўратовіч, С.П.Шушкевіч.
1984. С.Х.Александровіч, М.М.Афонін, Л.А.Валковіч, Б.П.Гарнастаеў, П.Р.Калеснікаў, Н.С.Ляпілава, М.М.Назараў, В.І.Сінчылін, Ф.П.Стэльмашак. Г.А.Суслаў, А.П.Уладзімірава, У.П.Чаркасаў, К.С.Чыкаў, А.Д.Шчарбакоў.
1985. Э.В.Аўраменка, А.Я.Варын, С.Я.Гурыч, М.І.Клебановіч, Ф.С.Міхалёў, Ф.Ф.Пісарук, І.Я.Прылілка, У.С.Садзін, І.А.Скрыган (Янка Скрыган), В.М.Смірноў, У.А.Толкач, А.Р.Хадарын, М.М.Шыманскі, У.Н.Яцко.
1986. У.М.Гром, А.Д.Клімовіч, Э.П.Луканская, Л.А.Нечыпарэнка, А.К.Рамановіч, А.І.Савіцкі, А.К.Сульянаў, У.В.Таран, М.Ф.Ягораў.
1987. М.П.Агароднікаў, С.А.Аслезаў, С.В.Барадоўскі, А.М.Белакоз, А.У.Богуш, С.А.Галаўко. Ю.М.Іваноў, П.С.Каваленка, С.У.Клімянценка, Я.В.Малашэвіч, М.Ф.Нікіцін, В.В.Тупіцын, М.В.Шоба.
1988. М.А.Дэйка, М.І.Дзялец, В.І.Ермаловіч, Я.А.Крыскавец, А.Р.Курачкін, Т.М.Курыла, А.І.Марозава, Л.А.Міхайлідзі, У.І.Пруднікаў, С.П.Самуэль, Р.С.
1989. В.Я.Балаханаў, Л.А.Валчок, Э.І.Герасімовіч, П.С.Дурчын, У.М.Душкевіч, П.В.Елец, К.М.Лімарэнка, Я.Я.Лявінскі, А.С.Міскевіч, А.А.Мошчанка, Ю.І.Нікалаеў, М.М.Нядбайла, Г.А.Сакалова, В.В.Саўчанка, І.І.Семяжонаў (Язэп Семяжон), З.А.Танклеўскі, М.І.Трафімук, І.Я.Фяцісаў, Г.П.Чысцякова, А.А.Шагаў, Р.Я.Шацаў, В.У.Яўстратава.
1990. В.А.Бабчанка, А.І.Барданаў, К.П.Батракова, І.П.Галко, В.А.Губіч, М.М.Дубінін, А.С.Жукоўскі, Н.І.Жураўленка, С.В.Звалінская, В.Б.Зелянко, Р.С.Зыкава, У.І.Казакевіч, І.А.Канаплянік, Г.М.Качалава, Я.Я.Квачаў, А.С.Костылева, М.М.Кузняцоў, У.В.Курылін, М.Я.Ленсу, А.М.Маліцкі, В.К.Мацкевіч, К.Ц.Мельнікава, М.Я.Мінін, М.М.Наско, А.У.Нікалайчык, Г.П.Обух, М.І.Падабед, А.В.Папоў, Т.П.Рашчынская, Т.Д.Рудова, В.М.Сяліцкая-Нікітчанка, К.М.Турына, Р.Р.Храпуцкі, М.С.Царкоў, Э.Р.Шчыры, В.П.Ямінскі.
1991. У.Дз.Бараноўскі, Я.Я.Бацяноўскі, Я.М.Быткоўскі, А.А.Бянько, І.І.Вашкевіч, А.І.Вярцінскі, А.І.Гатоўская, Р.Ф.Герасімовіч, М.Р.Дарашкоў, Н.Р.Дземянчук, Р.В.Дубікаў, П.Б.Звонак (Алесь Звонак), Л.П.Кац-Лазарава, Г.М.Ліхман, М.П.Мацкевіч, Р.Я.Пармон, У.М.Правалінскі, У.Р.Правасуд, Я.С.Раманаў, В.Р.Раманцоў, Н.І.Салдатава, П.І.Свярдлоў, В.С.Семенякоў, Л.К.Толкач, Г.Дз.Чорны, Т.І.Шахновіч, В.П.Шымчонак, І.С.Янкоўскі.
1992. А.Н.Аўрамчанка, В.Дз.Васіленка, Ю.С.Васільеў, У.Р.Громаў, Ц.М.Дамашэвіч, В.Ф.Жукоўскі, Н.С.Загорская, Л.Ф.Мельнік, А.А.Мурзіч, П.І.Пруднікаў, Ю.В.Пучынскі, І.Дз.Сухан, А.У.Тамашэўскі.
1994. С.А.Андраюк. Э.С.Валасевіч, А.М.Ваніцкі, А.А.Зарубіна, А.К.Клышка, Ч.У.Клячко, Ф.І.Савіцкі, С.К.Сцефановіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЕЎРО́ПА,
частка свету,
Рэльеф. Па сярэдняй (каля 300
Геалагічная будова. У фундаменце Е. ляжыць
На большай
Карысныя выкапні. У Е. буйныя радовішчы нафты і прыроднага газу (шэльф Паўночнага
Клімат. Е. знаходзіцца ў 4 кліматычных паясах: арктычным. субарктычным, умераным і субтрапічным. Розная аддаленасць ад акіянаў і ўплыў рэльефу абумоўліваюць ваганні кліматычных умоў. Цыркуляцыя
Найб. тэрыторыі ляжаць ва ўмераным поясе, для якога характэрны заходні перанос паветра. З-за ўплыву цёплых
Унутраныя воды. Па велічыні слоя сцёку (каля 300
Глебы і расліннасць. На раўнінах
Жывёльны свет.
Насельніцтва. У Е. жыве больш за 700
Палітычны падзел. На
М.В.Лаўрыновіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК ПРАМЫСЛО́ВАСЦІ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,
ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. рабочым, майстрам,
Заслужаныя работнікі прамысловасці Рэспублікі Беларусь
1972. Ф.Ф.Байкачоў, П.І.Байкоў, П.П.Белы, М.П.Бераснёў, Ф.І.Бойка, А.А.Бужынскі, І.І.Бяспалава, М.Е.Гаўрылаў, К.Р.Давыдок, І.І.Дземчанка, В.К.Жукоўскі, А.Ф.Загаецкая, В.А.Зубенін, П.І.Індан, А.В.Казанцаў, К.І.Калывайлава, Г.Ц.Кузняцова, Л.В.Малышкіна, А.І.Папоў, Р.І.Плашэй, В.А.Помазава, А.Р.Пракаповіч, П.С.Раждаеў, С.С.Раманенка, В.Я.Раманоўскі, М.Ф.Рухлінскі, П.П.Сабалеўскі, У.С.Семяніхін, М.А.Сінкевіч, М.М.Слюнькоў, Г.А.Сляпцоў, Я.І.Ступак, В.А.Сысоева, Г.В.Сямёнаў, А.П.Тоўсцік, М.А.Фядзюк, М.М.Хаванскі, Ю.І.Хейкер, А.І.Хоміч, Ц.Я.Церахаў, Б.Л.Шапашнік, А.І.Шчарбакоў, В.М.Шчарбіна, М.П.Ямелечава.
1973. Г.П.Алейчык, С.І.Аўсіевіч, Н.З.Баброў, Ф.І.Багданаў, І.М.Брэль, В.М.Буткевіч, А.Я.Высоцкі, Я.Ф.Гайваронскі, А.П.Гайдук, В.Л.Гарох, А.У.Грыгусь, А.В.Грэлаў, А.Р.Гурскі, В.А.Жукоўскі, І.А.Кадурын, І.І.Караткоў, В.М.Кармілевіч, С.П.Кароль, Г.Ф.Карпенка, Дз.А.Кіеня, А.А.Кузаўкоў, А.Ф.Лапцюхова, В.Т.Майсееў, В.Ц.Прохараў, У.А.Ражкоў; В.Я.Семянкоў, Р.І.Тубалец, С.К.Ціханскі, У.І.Чэрнікаў, В.К.Шамгін, І.Р.Янкоўскі.
1974. Л.А.Багданаў, А.Ц.Баранава, А.І.Белавусаў, Г.Л.Васілеўская, М.П.Галяева, М.І.Гулевіч, М.Ф.Дзяркач, П.І.Казлоў. В.М.Качынскі, С.М.Кішкін, Я.І.Клімчанка, Г.М.Красніцкі, Ф.Т.Крывянкоў, І.В.Кудраўцаў, Ф.І.Кузняцоў, А.С.Лаўрэнаў, М.М.Матохіна, В.Д.Новікаў, П.І.Паўлаў, Дз.І.Пятроў, Н.А.Сафонава, П.П.Сяргееў, Дз.Ф.Хітраво, К.Ю.Цярэшка, М.Д.Шахаленка, Г.Н.Юпатаў.
1975. М.І.Агалаў, С.Ф.Азёрны, А.М.Акуліч, С.У.Антонаў, Л.І.Багдановіч, Б.Т.Барэйша, М.К.Белакурскі, Р.Е.Бондараў, Я.А.К.Брэд, Б.В.Бурэўскі, С.А.Бухаў, Т.А.Бялькова, С.В.Бяляеў, І.М.Валікаў, В.Дз.Вятошкін, А.В.Гарачкін, М.Дз.Гарохаў, В.В.Герман, В.Ф.Гнілягін, П.І.Грэцкі, І.П.Губачоў, У.Д.Гулаеў, М.С.Гулевіч, Б.А.Данілаў, Г.Я.Данілкін, С.А.Дзюбянкоў, Л.І.Дзянісава, Дз.П.Дубіна, Л.С.Жывіца, А.А.Жыткоў, Ц.М.Захаранка, Ц.Ц.Зелянко, І.М.Ільінская, У.Г.Каваленка, І.П.Каета, У.С.Казлоў, Е.А.Каласоўская, В.А.Калінкін, С.І.Калыбельнікаў, Я.Ц.Камарыст, П.І.Караткоў, В.А.Качан, М.А.Крашэўскі, В.С.Крыцкі, А.П.Кузняцоў, А.В.Кузьміч, В.М.Кузьмянкоў, Г.С.Кукшынскі, М.І.Ларыёнаў, І.І.Ліпін, Б.А.Лукошнікаў, Ф.П.Лук’яненка, М.В.Малахаў, І.С.Малашка, А.Я.Масальскі, М.М.Мацвееў, П.З.Меркін, М.П.Мішчанка, А.Е.Нікіфараў, Н.Ф.Пазнякоў, П.А.Палухін, І.Я.Паляціла, С.А.Пракопчык, В.А.Прыдарожны, А.І.Прыходзька, Р.Я.Рагожын, І.Ф.Сакалоў, Р.І.Сафронаў, В.А.Селязнёў, Г.В.Семяніхін, Л.С.Слаўк, Р.Г.Сушанцоў, І.М.Сушчанкоў, Л.А.Углік, В.В.Урусаў, Я.А.Фурман, В.Я.Фурукін, К.М.Халошын, М.І.Хвашчынскі, Ш.Х.Хуснутдзінаў, М.С.Цітоў, Б.М.Чаркасаў, М.А.Шавялёў, У.К.Шаркоў, Я.Ф.Шкіндар, М.В.Шпортаў, А.К.Шчурак, Г.С.Югаў, У.Е.Юрчанка.
1976. А.П.Авечкін, Н.А.Аксёнава, М.У.Алісевіч, У.П.Андрушчанка, К.А.Андрыянаў, Л.С.Ахацімская, М.Ю.Баранаў, С.І.Бардзілоўскі, В.І.Бароўскі, І.А.Барысевіч, В.І.Беражны, А.М.Быкоўскі, К.М.Бялянка, У.Я.Вайцюк, М.К.Васіленка, І.П.Васільеў, М.І.Гайдук, А.М.Галішнікаў, М.С.Ганчароў, І.А.Гацко, Л.Р.Глазкоў, Л.Р.Грышанава, Р.Д.Гулько, І.Ф.Гурэеў, Э.І.Дземідок. Н.С.Дунаева, І.С.Жукаў, В.І.Забела, Л.Т.Згорскі, Б.С.Зубаў, В.М.Ільіна, А.С.Каваленка, В.А.Калашнікава, М.Я.Капшукова, В.Л.Карнілава, Р.П.Кеніг, А.Г.Кіеня, І.У.Кіеўскі, З.П.Кіжнярова, М.П.Кісялёў, А.А.Ключнік, Я.М.Козыраў, А.М.Кроўз, У.Ю.Крыкун, З.І.Крымава, В.А.Кубасаў, В.В.Кузьмічоў, В.А.Лазерка, Э.С.Лешчанка, В.А.Лынчанка, А.І.Ліцвінаў, М.Я.Ляскавец, П.В.Ляшчынскі, Л.І.Малеша, У.І.Мальто, М.І.Манастырскі, М.М.Мацюшын, А.П.Непагодзін, М.П.Нікалаенка, І.М.Нікалайчык, Ц.В.Нікулін, А.Н.Падабедаў, Х.Л.Падмаскоўная, Ю.Д.Панамароў, Я.Р.Папоў, Н.І.Парадня, І.Я.Паўлючэнкаў, М.А.Пузыня, В.Я.Пятрэнка, Г.А.Рабцаў, І.І.Растаргуеў, В.Р.Рыбалка, В.П.Рэзнік, Р.І.Савіцкая, В.С.Сакалова, М.І.Сінкевіч, В.М.Слюнькоў, Г.Дз.Смірноў, В.С.Сяргееў, Л.Д.Татарынаў, Дз.М.Ткачоў, В.Д.Хадакова, К.І.Хацука, А.А.Чарняўская, У.А.Шкабарын, Л.І.Шунякоў, І.Е.Шчарбінскі, В.Ф.Юркавец.
1977. У.М.Алейнікаў, Г.П.Андрэеўскі, Я.С.Афаневіч, Н.Дз.Бакштай, Л.І.Вышынская, Л.Я.Гаранская, Л.Я.Гарэлік, Л.П.Жураўлёва, Р.П.Жураўлёва, С.Я.Званароў, В.А.Ігнацьеў, М.А.Козел, Я.М.Мухамор, М.Ф.Мясаедаў, А.М.Прус, М.П.Пухаў, А.Дз.Севасцьянава, Э.І.Сцепанічэнка, М.Я.Сцяпанаў, А.С.Цітоў.
1978. М.М.Барадулін, М.І.Батура, Г.А.Быкоўскі, Л.Ю.Беляновіч, З.Л.Гдалевіч, Л.І.Грыгор’ева, А.Ф.Дзяржынская, В.В.Івашка, В.Дз.Івойлава, Р.П.Кавалеўская, Л.У.Карцяновіч, Т.А.Клачан, М.І.Коршунава, Ч.А.Круглінскі, А.П.Парфёнава, А.С.Рабінскі, Р.В.Рак, Я.У.Рачынскі, А.А.Санчукоўскі, А.Л.Стоцкі, Г.Н.Цвяткоў, Л.С.Цыбульская.
1979. М.В.Анібраева, З.П.Адашкевіч, Я.В.Вайцяховіч, В.М.Дрозд, Т.П.Жалабковіч, Б.І.Кабзар, А.С.Кавалёў, М.Ф.Казакова, М.А.Кудзін, У.Ф.Куракоў, Н.І.Макушкіна, І.М.Мігун, Я.А.Мікуловіч, У.П.Патоцкі, Я.С.Пратасевіч, Л.І.Рышчук, А.А.Сігаеў, М.Т.Тарасаў, Л.Ф.Трусава, Н.Ф.Храптова, Г.К.Цапаеў, В.С.Чарняцоў.
1980. З.В.Белагуб, П.Д.Біліда, М.Ю.Габрусь, А.М.Гушчо, В.П.Давыдоўскі, М.П.Зданевіч, Я.С.Ізафатава, А.П.Калошын, А.Я.Кіўкоў, У.У.Лішык, Я.А.Мажэева, Н.С.Мароз, Н.І.Пашкевіч, Р.В.Пятроў, І.І.Рак, І.М.Сакалоў, Н.І.Сакалоўскі, Л.П.Улаховіч, В.В.Федуковіч, Я.І.Шафір, Р.І.Шчарбакоў, В.А.Шылец, А.І.Ярэй.
1981. М.І.Акімаў, В.Ц.Арбузаў, А.Г.Зязюлькін, М.Ф.Іофе, С.Л.Карзюк, Р.С.Кірыенка, Я.В.Крывулька, С.П.Крыжэўскі, У.Д.Ліфшыц, Т.В.Лятун, І.І.Малчанаў, А.У.Мацкевіч, В.В.Нідзелька, А.Ф.Рудзінскі, Л.А.Чачот.
1982. В.М.Аляксеенка, С.С.Барадоўскі, Л.П.Бубноў, В.П.Булава, Л.В.Варанцова, Л.В.Варэц, А.П.Гусар, У.А.Іваноў, Н.П.Каралёва, М.А.Качко, А.Ф.Крываносаў, П.Ф.Макараў, В.В.Машчук, Г.К.Пераціцкі, Г.І.Савановіч, М.П.Сакіркін, З.П.Сідарэнка, А.С.Сладкова, Э.І.Смага, А.В.Хламянок, Н.К.Хоцькіна, С.Ф.Цура.
1983. І.С.Бартосік, С.П.Вярбоўскі, Л.Я.Гардзяюк, Г.І.Гулей, В.Ф.Дзянішчанкава, І.С.Жукоўскі, А.П.Кавальчук, В.І.Карасцялюк, А.П.Кацапаў, Р.В.Конюх, В.А.Майко, М.П.Марозаў, М.П.Накоўнік, А.І.Трушкіна.
1984. С.М.Аляксейчык, А.І.Бацюлеў, М.С.Берышвілі, Н.У.Валовік, В.А.Жукавец, В.С.Падгарэцкая, У.А.Сітаў, У.Я.Чвялёў, Т.І.Шалянок, Р.А.Шчаглова.
1985. М.Ц.Антонік, С.А.Ахрэмчык, У.І.Блаў, А.У.Жыткевіч, В.У.Забаронак, А.М.Запольскі, І.У.Казанцаў, Л.А.Канавалаў, Л.М.Нагібовіч, М.А.Сідараў, В.М.Сліж, Т.С.Хрытанькова, М.Я.Чуманіхіна, У.А.Юрганаў.
1986. М.Т.Барабанаў, Ю.Дз.Барадоўскі, А.М.Біёнчык, Л.І.Грышын, Г.С.Папова.
1987. М.І.Кандзіраыда, Г.І.Лазарашвілі, У.М.Сямёнаў.
1988. Я.К.Баран, П.Ф.Белагураў. С.Ф.Гашко, Э.А.Геуркаў, У.В.Грыдзюшка, Ю.Я.Данешчык, М.Д.Ермалаеў, В.В.Кавальчук, Т.В.Караткова, У.В.Качан, В.М.Краўчанка, А.М.Крывенка, І.І.Куляшоў, Э.К.Мядзведзеў, В.А.Пятроў, З.П.Саковіч, І.У.Смалей.
1989. М.П.Бялько, М.М.Валькоў, Ф.К.Голуб, В.Дз.Жагальскі. Л.І.Кадолка, І.І.Карнілаў, М.Ц.Лучнікаў, У.П.Піліповіч, С.П.Сінельнікаў, В.В.Собаль, В.М.Царанкоў, Л.П.Яноўскі. 1990. З.Ф.Бузуноўскі, Л.Ф.Ідзіятуліна, Г.А.Ісаевіч, Ю.М.Канавалаў, Т.С.Ліпатнікава, М.Я.Манголеў, С.Б.Сімховіч, В.І.Сініцкі, Л.А.Тараканава, Г.М.Хартановіч, М.А.Цітоў, А.А.Шарубін, В.У.Шчамялёва, П.Л.Шыла, Г.Р.Яцкоўская.
1991. Л.С.Арыніч, У.М.Аўчыннік, П.Р.Балдоўскі, А.С.Белавус, С.А.Вернікоўскі, Ш.С.Грыгар’ян, І.А.Карпаў, Г.А.Курыльчык, У.П.Лапыка, П.З.Літвінчук, А.А.Лявошка, У.І.Масюкевіч, І.С.Муліца, С.М.Паліцкая, С.А.Пеліх, А.А.Сямёнава, М.І.Цярэшка, К.К.Шабунеўскі, А.С.Шыбаеў, В.У.Эсаулаў.
1992. У.П.Кудрыцкі.
1993. М.Т.Бялко, Ч.А.Дудчык, У.І.Лежань, М.У.Саўко, У.М.Шэпель.
1994. У.В.Абрамчык, У.В.Ачапоўскі, З.В.Валеха, В.В.Вінакураў, А.Е.Гайдук, Л.А.Гармаш, А.К.Герасімовіч, А.У.Грэбень, У.Я.Давыдкоў, А.М.Далінін, А.А.Данілін, М.Л.Дворкін, І.І.Журовіч, В.Я.Кавалевіч, В.А.Кавалёў, З.М.Капіхава, Л.Б.Калодны, Л.І.Калугін, Ф.І.Канстанціновіч, У.У.Карсакоў, Г.Р.Катомкіна, Ю.Р.Кісялёў, Л.П.Козік, А.М.Лапко, У.У.Ласкевіч, У.В.Ляўданскі, М.І.Лобач, А.Г.Максімовіч, С.І.Малахаў, В.А.Найдзёнак, П.М.Новікаў, У.У.Рашатко, М.А.Сайчык, М.Н.Сліж, Н.Д.Тоўсцік, У.П.Філіпаў, Л.С.Чартоў, Т.К.Юрэвіч, Б.Б.Янкоўскі.
1995. А.Ц.Ваўчок, С.А.Венцкі, Л.А.Воўк, М.І.Зінавенка, У.Ф.Каленік, Г.У.Карло, М.Я.Паўлаў, В.І.Рулеў, П.У.Скабіцкі, М.М.Скарбец, А.І.Фёдараў, У.А.Філіпаў, Дз.І.Чачко, А.І.Чыж, Л.Г.Шавель.
1996. В.А.Астапенка, Я.І.Бабініч, А.І.Белы, Т.У.Булдык, В.А.Бурскі, В.У.Бухавец, А.М.Бярозкін, Б.В.Вайтовіч, А.У.Вержбаловіч, У.С.Дзегцяроў, У.М.Дзялендзік, Г.С.Драбышэўскі, У.В.Зубовіч, Р.А.Калінкін, Р.П.Капытко, Р.М.Нургалееў, А.І.Прыходзька, М.І.Пузыроў, С.У.
1997. Л.Ф.Барабанаў, М.П.Белы, Л.П.Быкоўскі. В.Б.Вернікоўскі, Л.К.Калюка, Р.Ф.Карабанаў, В.Дз.Марыніч, С.С.Сідорскі, С.П.Сапута, С.Б.Снітко, У.П.Стайчанка, С.Х.Федарук, В.А.Шурынаў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
сядзе́ць, сяджу, сядзіш, сядзіць; сядзім, седзіце, сядзяць;
1. Займаць такое становішча, пры якім тулава апіраецца на што‑н. ніжняй сваёй часткай.
2. Знаходзіцца, быць дзе‑н.; праводзіць час дзе‑н., у каго‑н. доўга, пастаянна.
3. Знаходзіцца ў стане бяздзейнасці, нічога не рабіць.
4.
5. Быць у зняволенні; быць пазбаўленым свабоды.
6.
7.
8. Хавацца ў засадзе, тайна размяшчацца дзе‑н.
9.
10.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ПАРТЫЗА́НСКАЯ БРЫГА́ДА
асноўная арганізацыйная форма аб’яднання партызанскіх атрадаў, якія дзейнічалі на акупіраванай
Літ.:
Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945:
А.Л.Манаенкаў.
| Назва, час дзеяння | Раёны дзеяння | Кіраўнікі (камандзір, камісар, |
| 1 | 2 | 3 |
| 1-я 1.6—30.6.1944 |
Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі |
Камандзір М.І.Масквін, камісар М.К.Гардзіенкаў, |
| 1-я Антыфашысцкая 16.8.1943—4.7.1944 |
Куранецкі, Пліскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай, Лепельскі, Ушацкі р-ны Віцебскай, Барысаўскі, Лагойскі, Плешчаніцкі р-ны Мінскай |
Камандзіры У.У.Гіль-Радзіёнаў (загінуў), І.М.Цімчук; камісары А.М.Касцяневіч (в.а.), Цімчук, І.М.Яўмененка; |
| 1-я Асіповіцкая |
Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Пухавіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзіры М.П.Каралёў, С.С.Сумчанка (в.а.); камісары А.В.Шыянок (в.а.), В.В.Глотаў; |
| 1-я Бабруйская люты — 29.11.1943 |
Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Парыцкі |
Камандзір В.І.Лівенцаў, камісар Дз.А.Ляпёшкін, |
| 1-я Баранавіцкая |
Карэліцкі, Любчанскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір С.Ф.Бубін, камісар М.Ц.Цяцерын, |
| 1-я Беларуская 8.4.1942—26.10.1943 |
Віцебскі, Гарадоцкі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры М.П.Шмыроў, Я.З.Захараў; камісары Р.У.Шкрэда, Ц.Р.Кавалеўскі (в.а.): |
| 1-я Беларуская (2-га складу) |
Лепельскі, Сенненскі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі |
Камандзіры А.Дз.Гурко, Р.У.Шкрэда; камісар Шкрэда; |
| 1-я Беларуская кавалерыйская |
Карэліцкі, Мірскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір Дз.А.Дзенісенка, камісар У.А.Грачанічэнка, |
| 1-я Буда-Кашалёўская |
Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі р-ны Гомельскай |
Камандзір А.М.Дземчанка, камісар С.П.Каспрук, |
| 1-я Віцебская люты — 4.12.1943 |
Віцебскі, Гарадоцкі, Сіроцінскі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзір М.Ф.Бірулін; камісары У.А.Хабараў, В.Р.Кудзінаў; |
| 1 -я Віцебская (2-га складу) |
Смаргонскі |
Камандзір П.З.Патапенка, камісар В.М.Казлоўскі, |
| 1-я Гомельская |
Веткаўскі, Кармянскі, Свяцілавіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай |
Камандзір П.А.Балыкоў; камісары П.І.Дзедзік, І.Я.Палякоў; |
| 1-я Дрысенская |
Асвейскі, Дрысенскі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры П.Р.Мандрыкін (загінуў), Р.П.Герасімаў, А.І.Грыгор’еў; камісары Герасімаў, Ф.Ф.Шаблоўскі, А.І.Лісоўскі; |
| 1-я імя К.С.Заслонава |
Аршанскі, Багушэўскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі |
Камандзіры К.С.Заслонаў (загінуў), Л.І.Сяліцкі, Б.К.Іваноў; камісары Сяліцкі, М.Ц.Любімцаў, Іваноў; |
| 1-я імя А.В.Суворава (да |
Дзісенскі, Дунілавіцкі, Пліскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай |
Камандзіры П.А.Хомчанка, Т.К.Раеўскі (в.а.), А.Ц.Кляцоў (в.а.); камісар М.Я.Усаў; |
| 1-я Клічаўская |
Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай, Барысаўскі, Крупскі р-ны Мінскай |
Камандзіры П.В.Яхантаў, Я.М.Бяспоясаў; камісары І.Р.Іваноў, Р.І.Шчарбакоў; |
| 1-я Мінская |
Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзіры М.Х.Балан, Е.А.Іваноў; камісары І.В.Чэпелеў (загінуў), Г.Н.Раманаў, Іваноў, В.П.Сушкевіч; |
| 1-я Смаленская |
Лепельскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзіры Ф.Я.Апрэтаў (загінуў), А.І.Яўстратаў, М.П.Пятровічаў, У.І.Цалішчэўскі; камісары АР. Багдановіч, Пятровічаў, І.Х.Вайзулін; |
| 2-я Беларуская імя П.К.Панамарэнкі май 1942 — |
Гарадоцкі, Мехаўскі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры М.І.Дзьячкоў, Я.Н.Барсукоў, М.Ф.Сафронаў; камісары К.Ф.Волкаў, Барсукоў, Сафронаў; |
| 2-я Беларуская імя П.К.Панамарэнкі (2-га складу) |
Бешанковіцкі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі |
Камандзір М.І.Дзьячкоў, |
| 2-я Дрысенская |
Дрысенскі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзір І.М.Кухарэнка, камісар І.В.Хут, |
| 2-я імя К.С.Заслонава |
Аршанскі, Лепельскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі |
Камандзір В.П.Комлеў, камісар В.Е.Бяляеў, |
| 2-я імя Л.В.Суворава |
Куранецкі, Маладзечанскі, Смаргонскі р-ны Вілейскай |
Камандзіры А.А.Астрэйка, А.П.Аўсяннікаў; камісар В.І.Данаў, |
| 2-я Калінкавіцкая імя М.В.Фрунзе |
Калінкавіцкі |
Камандзір К.М.Марозаў, камісар І.М.Бяляй, |
| 2-я Клічаўская |
Клічаўскі |
Камандзіры С.Ц.Токараў, І.З.Ізох; камісары Ізох, Г.Л.Комар, А.Я.Счыслёнак, К.Ф.Канавалаў; |
| 2-я Мінская |
Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай |
Камандзіры С.М.Іваноў, М.Р.Андрэеў; камісары А.М.Міхайлаў, П.П.Ванкевіч; |
| 2-я Ушацкая імя П.К.Панамарэнкі |
Лепельскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзір М.В.Уткін, камісар М.А.Цябут, |
| З-я 1.6—30.6 1944 |
Бялыніцкі, Бярэзінскі, Круглянскі р-ны Магілёўскай, Крупскі |
Камандзір П.І.Звяздаеў, камісар В.А.Самсонаў, |
| 3-я Беларуская |
Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры А.Я.Марчанка, У.В.Жыганаў (в.а.); камісары Я.А.Казлоў (загінуў), М.А.Новікаў, Ф.Т.Шэдаў; |
| З-я Бярэзінская |
Бялыніцкі, Бярэзінскі р-ны Магілёўскай, Барысаўскі |
Камандзір С.А.Яроцкі, камісар М.Ф.Спяранскі, |
| 3-я Мінская імя С.М.Будзённага чэрв 1943—2.7.1944 |
Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай |
Камандзір Р.П.Мыснік, камісар У.Е.Крайко, |
| 4-я Беларуская |
Дзісенскі, Міёрскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай, Гарадоцкі, Мехаўскі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры А.А.Астрэйка, Н.Е.Фалалееў. Я.Х.Сташкевіч (загінуў), В.А.Сазыкін, М.І.Ярмак (загінуў), Дз.І.Дзюмін; камісары Я.І.Касаткін, Г.С.Пятроў, У.К.Шэндзелеў, Ф.М.Расюк; |
| 4-я Клічаўская |
Клічаўскі |
Камандзіры Ф.С.Тарасевіч, М.Дз.Грыцан; камісар С.М.Ігумнаў; |
| 5-я 1.6—29.6.1944 |
Бялыніцкі, Бярэзінскі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі |
Камандзір І.Т.Мацяш, камісар У.К.Шаўчук, |
| 5-я Клічаўская |
Быхаўскі, Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір М.С.Міхалап; камісары Міхайлаў, А.А.Хачатран; |
| 5-я Клятнянская |
Касцюковіцкі, Хоцімскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір А.М.Яромін; камісары С.І.Сядоў, П.С.Кляцко (в.а.); |
| 6-я Магілёўская |
Бялыніцкі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір К.М.Белавусаў; камісар З.П.Гапонаў; |
| 8-я |
Быценскі |
Камандзір С.Г.Жунін, камісар В.А.Пятроў, |
| 8-я Круглянская май 1942—11.8.1943 |
Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі |
Камандзіры А.А.Маршчынін, С.Г.Жунін; камісары Дз.А.Смагін, М.К.Сушкоў; |
| 8-я Рагачоўская люты 1943 — |
Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Журавіцкі, Рагачоўскі р-ны Гомельскай, Быхаўскі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Ф.С.Тарасевіч, В.В.Чысцякоў; камісары А.А.Бірукоў, В.У.Паўлаў; |
| 9-я імя С.М.Кірава |
Кіраўскі |
Камандзір В.Л.Нікіцін, камісар І.М.Пруднікаў, |
| 9-я Кіраўская |
Кіраўскі |
Камандзір С.І.Свірыд, камісар Г.Л.Комар, |
| 10-я Журавіцкая |
Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Журавіцкі, Кармянскі, Рагачоўскі, Церахоўскі, Чачэрскі р-ны Гомельскай |
Камандзіры С.М.Белых (загінуў), І.М.Гаўрылаў; камісары І.М.Дзікан, К.М.Драчоў; |
| 11-я Быхаўская |
Рагачоўскі |
Камандзір Ф.П.Падалян; |
| 12-я Кавалерыйская імя І.В.Сталіна | Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Капыльскі, Пухавіцкі, Старобінскі, Чырвонаслабодскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай, Глускі |
Камандзір У.А.Ціхаміраў, камісар І.А.Цяплінскі, |
| 13-я Касцюковіцкая май — 29.9.1943 |
Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Прапойскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір С.А.Мазур, камісар Дз.Е.Савельеў, |
| 14-я Цемналеская |
Кармянскі |
Камандзір С.Р.Ялецкі, камісар М.Ф.Спяранскі, |
| 16-я Смаленская |
Міёрскі, Свірскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай, Аршанскі, Багушэўскі, Лёзненскі, Сенненскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзіры Т.Г.Давыдкін, І.Р.Шлапакоў, І.К.Алесянкоў; камісары Дз.Ц.Гольнеў, А.М.Кулічкоў, Р.М.Цімашэнкаў; |
| 17-я |
Быхаўскі, Дрыбінскі, Прапойскі, Чавускі р-ны Магілёўскай |
Камандзір М.І.Кітаеў, камісар П.С.Равякаў, |
| 18-я імя М.В.Фрунзе |
Івянецкі, Клецкі р-ны Баранавіцкай, Дзяржынскі, Заслаўскі р-ны Мінскай, Ганцавіцкі |
Камандзіры П.І.Серабракоў, С.С.Ключко; камісары М.А.Ваўчак, В.І.Каробкін, П.А.Бягун; |
| 19-я імя В.М.Молатава |
Ляхавіцкі |
Камандзіры В.І.Каробкін, Я.П.Луцэнка; камісар С.К.Дзесюкевіч; |
| 20-я імя В.С.Грызадубавай |
Быценскі |
Камандзіры Ц.М.Сухарукаў, С.С.Жарыкаў, В.З.Іваноў; камісары М.І.Засмужац (в.а), Іваноў, Р.Дз.Румянцаў, І.Я.Пархоўчанка; |
| «25 гадоў |
Гарадзішчанскі, Карэліцкі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір Б.А.Мічурын, камісар П.І.Смірноў, |
| 25-я імя П.К.Панамарэнкі |
Любанскі |
Камандзір А.І.Далідовіч, камісар А.А.Баравік, |
| 27-я імя В.І.Чапаева |
Клецкі, Нясвіжскі р-ны Баранавіцкай, Грэскі, Капыльскі р-ны Мінскай |
Камандзіры М.А.Шастапалаў, М.Дз.Курыльчык (в.а.); камісары І.М.Ражкоў, П.І.Разувакін, Н.Дз.Емяльянаў; |
| 27-я Нараўлянская імя С.М.Кірава 20.10—28.11.1943 |
Нараўлянскі |
Камандзір У.П.Яромаў, камісар П.І.Літоўскі, |
| 32-я імя М.І.Калініна май — 1.7.1944 |
Капыльскі, Чырвонаслабодскі р-ны Мінскай |
Камандзір П.В.Качкоў, камісар А.З.Драбеня, |
| 35-я |
Бялыніцкі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры П.І.Саўчак (загінуў), І.Р.Прахарэнка; камісары С.А.Шонін, Р.І.Думчаў, А.К.Саламацін; |
| 37-я Ельская 1.7.1943—11.1.1944 |
Ельскі, Лельчыцкі, Мазырскі, Тураўскі і |
Камандзір А.С.Мішчанка; камісары Я.А.Татараў, І.П.Пастухоў, |
| 37-я імя Л.Я.Пархоменкі |
Бабруйскі |
Камандзіры П.М.Канавалаў, А.В.Львоў; камісары С.К.Ляшчэня, М.Б.Храпко; |
| 47-я «Перамога» |
Краснапольскі |
Камандзіры М.Ц.Перапечкін, Ф.П.Ліпкін (в.а.); камісары В.К.Арлоўскі, Х.Калімулін; |
| 50-я Жыткавіцкая |
Жыткавіцкі, Лельчыцкі, Тураўскі р-ны Палескай |
Камандзір У.І.Гушчэня; камісары У.М.Дзербан, І.К.Талкачоў; |
| 61-я 1943—30.6.1944 |
Быхаўскі, Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі, Магілёўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Р.К.Паўлаў; камісары Ф.Ц.Кальчук, А.А.Хачатран, П.Я.Гаро, Дз.Ф.Вайстроў; |
| 64-я імя В.П.Чкалава |
Любанскі, Слуцкі, Старадарожскі, Старобінскі р-ны Мінскай |
Камандзіры М.М.Розаў, П.І.Смірноў (в.а.); камісары А.В.Львоў, І.С.Канановіч; |
| 95-я імя М.В.Фрунзе |
Грэскі, Слуцкі р-ны Мінскай |
Камандзір І.В.Арастовіч, камісар А.Ц.Міновіч, |
| 99-я імя Дз.Ц.Гуляева |
Косаўскі |
Камандзіры І.М.Кулікоўскі, А.Ц.Чайкоўскі, У.К.Якавенка; камісары Чайкоўскі, М.К.Панцялеенка; |
| 99-я Калінкавіцкая май 1943—29.6.1944 |
Акцябрскі, Васілевіцкі, Калінкавіцкі, Капаткевіцкі, Мазырскі, Хойніцкі р-ны Палескай |
Камандзір В.А.Караткевіч, камісар С.П.Ракіцкі, |
| 100-я Глуская 6.9.1943—28.6.1944 |
Акцябрскі, Глускі р-ны Палескай |
Камандзір І.М.Кулікоўскі; камісары А.Я.Жулега, Дз.Н.Удалой, П.Р.Чарнушын; |
| 100-я імя С.М.Кірава |
Старадарожскі |
Камандзір А.І.Шуба; камісары Г.М.Машкоў, І.С.Савелаў, І.М.Ражкоў; |
| 101-я Даманавіцкая 1.6—18.11.1943 |
Васілевіцкі, Даманавіцкі р-ны Палескай |
Камандзіры М.А.Чарнавусаў, В.М.Мінін; камісар М.Я.Казлоў; |
| 101-я імя Аляксандра Неўскага |
Старобінскі |
Камандзіры Дз.Ц.Гуляеў (загінуў), М.Дз.Курыльчык; камісар В.Ц.Меркуль; |
| 115-я Горацкая |
Аршанскі, Дубровенскі р-ны Віцебскай, Горацкі, Дрыбінскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Г.Р.Ленчыкаў; камісары І.І.Лагімахаў, А.Ф.Палікарпаў |
| 120-я |
Бялыніцкі, Бярэзінскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Г.М.Архіпец, К.А.Баранаў, І.А.Баранаў; камісары І.П.Сакалоўскі, М.М.Барысёнак, А.Б.Маркоўскі; |
| 121-я імя А.Ф.Брагіна |
Любанскі, Старобінскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Глускі, Капаткевіцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай |
Камандзір К.Ф.Пушчын, камісар В.М.Якіменка, |
| 123-я Акцябрская імя 25-годдзя май 1942—5.7.1944 |
Акцябрскі, Глускі, Жыткавіцкі, Капаткевіцкі, Парыцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай |
Камандзіры Ф.І.Паўлоўскі, С.В.Маханько (в.а.), І.М.Мярзляк; камісары Маханько, С.І.Бацішчаў (в.а.), Я.А.Татараў; |
| 125-я Капаткевіцкая |
Капаткевіцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай |
Камандзіры А.А.Жыгар, М.Д.Куранаў; камісары І.В.Скалабан, Ф.Дз.Кудравец; |
| 130-я Петрыкаўская 27.7.1943—6.7.1944 |
Старадарожскі |
Камандзіры І.В.Скалабан, М.А.Волкаў; камісар І.Н.Глушко; |
| 130-я «Помста» |
Бялыніцкі, Бярэзінскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры В.В.Беражной (загінуў), В.В.Лазараў; камісары С.Ц.Крыварот, М.С.Фралоў, П.А.Рыняк, М.А.Цітоў; |
| 150-я імя Ф.М.Языковіча |
Дамачоўскі, Дзівінскі р-ны Брэсцкай, Драгічынскі, Целяханскі р-ны Пінскай |
Камандзір В.А.Вялігін, камісар С.М.Падута, |
| 161-я імя Р.І.Катоўскага студз 1943—28.6.1944 |
Асіповіцкі |
Камандзір А.С.Шашура (загінуў), А.Л.Кудашаў; камісары Кудашаў, П.І.Разувакін (загінуў), М.С.Паланейчык; |
| 200-я імя К.К.Ракасоўскага |
Дзяржынскі |
Камандзір М.Ю.Баранаў, камісар П.Р.Мартысюк, |
| 210-я Капаткевіцкая |
Даманавіцкі, Капаткевіцкі р-ны Палескай |
Камандзір І.М.Кулікоўскі; камісары К.Ф.Пінчук, І.П.Плыткевіч; |
| 225-я 1943—26.6.1944 |
Акцябрскі, Глускі, Жыткавіцкі р-ны Палескай |
Камандзіры М.П.Бумажкоў, У.З.Пуцята; камісары Б.К.Зялёнка, У.А.Станкевіч; |
| 225-я імя А.В.Суворава |
Грэскі, Слуцкі р-ны Мінскай |
Камандзіры Л.П.Стафанюк, І.В.Арастовіч, А.М.Каляда; камісары П.І.Разувакін, І.М.Ражкоў, У.І.Заяц; |
| 258-я імя В.У.Куйбышава |
Любанскі, Старадарожскі, Старобінскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Глускі р-ны Палескай |
Камандзір Г.М.Сталяроў; камісар В.І.Смірноў; |
| 300-я імя К.Я.Варашылава |
Нясвіжскі |
Камандзір В.Р.Яроменка; камісары І.С.Савелаў, М.С.Сцяпанаў; |
| 760-я імя М.Беразоўскага |
Бялыніцкі, Клічаўскі, Магілёўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі |
Камандзіры Г.М.Колбнеў (загінуў), Р.І.Перасценка; камісар В.М.Міхайлаў; |
| Асвейская імя М.В.Фрунзе |
Асвейскі, Дрысенскі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры І.К.Захараў, М.М.Кузьмін; камісары В.П.Уладзіміраў (загінуў), А.І.Сяргушка. А.А.Бохан; |
| Багушэўская 1942—10.3.1943 |
Аршанскі, Багушэўскі, Гарадоцкі р-ны Віцебскай |
Камандзіры В.У.Бойка, П.І.Крылаў, М.П.Крэсік (загінуў); камісары В.А.Манохін, С.А.Дзятлоўскі, А.К.Стэльмах; |
| Багушэўская (2-га складу) |
Багушэўскі, Лепельскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі |
Камандзір Я.М.Прахарэнка; камісар П.М.Шарыпа; |
| «Бальшавік» |
Буда-Кашалёўскі, Веткаўскі, Гомельскі, Добрушскі, Кармянскі, Лоеўскі, Рэчыцкі, Свяцілавіцкі, Уваравіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай, Васілевіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай |
Камандзір І.Ф.Гамарка, камісар В.М.Палянічка |
| «Беларусь» |
Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай |
Камандзіры М.П.Пакроўскі, А.С.Юркаўцаў; камісары М.З.Крамко. І.М.Блажноў; |
| «Буравеснік» |
Пухавіцкі, Рудзенскі, Уздзенскі р-ны Мінскай |
Камандзір М.Г.Мармулёў, камісар І.М.Рабуха, |
| Васілевіцкая імя П.К.Панамарэнкі 31.10—17.11.1943 |
Васілевіцкі |
Камандзір С.А.Смерцін, камісар П.П.Гудаў, |
| «Граза» |
Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай |
Камандзіры М.А.Рашэтнікаў, С.М.Нарчук (загінуў), Дз.М.Катлярчук, А.Дз.Варашэнь (в.а.); камісар Нарчук; |
| М.П.Гудкова |
Лепельскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір М.П.Гудкоў; камісары В.С.Лявонаў, І.Р.Фінагееў, Ф.П.Ігнатовіч; |
| «Дзядзькі Колі» |
Барысаўскі, Бягомльскі, Лагойскі, Плешчаніцкі, Смалявіцкі р-ны Мінскай |
Камандзір П.Р.Лапацін; камісары А.Ц.Язубчык, М.М.Чуліцкі; |
| Добрушская імя І.В.Сталіна |
Веткаўскі, Добрушскі, Церахоўскі р-ны Гомельскай |
Камандзір І.П.Крывенчанка, камісар І.М.Гатальскі, |
| Дыверсійная Беларуская імя У.І.Леніна |
Глыбоцкі, Докшыцкі, Дунілавіцкі, Пліскі р-ны Вілейскай, Суражскі, Талачынскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзіры А.А.Баскакаў (загінуў), М.Т.Гарбаценкаў, Я.У.Фурсо (в.а.); камісары В.Д.Лобараў, Гарбаценкаў, Р.Ф.Шастакоў, М.З.Умінскі (в.а.), У.С.Свірыд (загінуў), М.Р.Пучкароў; |
| «Жалязняк» |
Бягомльскі, Лагойскі р-ны Мінскай |
Камандзіры Р.А.Дзякаў, І.П.Ціткоў; камісары С.С.Манковіч, Ф.І.Дзернушкоў; |
| «Жалязняк» |
Жлобінскі |
Камандзір В.І.Шаруда, камісар Г.В.Злынаў, |
| «За Радзіму» |
Браслаўскі, Відзскі, Маладзечанскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай |
Камандзіры П.М.Шырокаў, М.У.Кандрашчанка; камісар Ф.К.Акулаў; |
| «За Радзіму» імя А.К.Флегантава |
Дзівінскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай, Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Пухавіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзіры А.К.Флегантаў (загінуў), Я.Ф.Філіпскіх, Ф.Ф.Тараненка, І.В.Жохаў, М.Ф.Ваганаў, камісары Г.Р.Чарняўскі, Жохаў, І.І.Раманаў; |
| «За Савецкую Беларусь» |
Асвейскі, Бешанковіцкі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Расонскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзір П.М.Раманаў (загінуў); камісары Дз.П.Падалец, М.Г.Жыжаў (загінуў); |
| «За Савецкую Беларусь» |
Валожынскі |
Камандзір Я.Дз.Васюцін, камісар С.М.Плахін, |
| «За Савецкую Беларусь» |
Куранецкі |
камандзір А.Л.Валынец, камісар В.Ф.Цалуйка, |
| «За Савецкую Беларусь» |
Мінскі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзіры І.І.Уласаў, С.Ц.Конанаў, А.М.Базылевіч; камісары А.Е.Лук’яненка, М.Ф.Варанцоў, В.П.Каралёў, Базылевіч, Р.А.Моўчан; |
| «Звязда» |
Аршанскі, Дубровенскі р-ны Віцебскай, Горацкі, Дрыбінскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры М.І.Іўлеў, Дз.Ф.Вайстроў (в.а.); камісар П.Н.Савінаў; |
| Імя Аляксандра Неўскага |
Гродзенскі, Скідзельскі р-ны Беластоцкай |
Камандзір К.М.Ешчанка, камісар П.П.Дайнека, |
| Імя Аляксандра Неўскага |
Іўеўскі, Юрацішкаўскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір А.Г.Байкоў, камісар М.М.Гаўрылаў, |
| Імя С.М.Будзённага 8.12.1943—2.7.1944 |
Куранецкі, Маладзечанскі, Мядзельскі, Смаргонскі р-ны Вілейскай |
Камандзір В.А.Чаркасаў, камісар Ц.Дз.Харын, |
| Імя С.М.Будзённага |
Ленінскі |
Камандзіры У.М.Антановіч, Ф.І.Шырын; камісары Р.М.Ігнаценка, Р.С.Карасёў; |
| Імя К.Я.Варашылава (да |
Пліскі |
Камандзір Дз.В.Цябут; камісар У.А.Лемза; |
| Імя К.Я.Варашылава |
Дзятлаўскі, Жалудоцкі, Казлоўшчынскі, Лідскі, Шчучынскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір П.К.Макараў; камісары В.Я.Сашнёў (загінуў), М.М.Белякоў; |
| Імя К.Я.Варашылава |
Астравецкі, Глыбоцкі, Дунілавіцкі, Крывіцкі, Куранецкі, Мядзельскі, Пастаўскі, Свірскі, Смаргонскі р-ны Вілейскай |
Камандзіры Ф.Р.Маркаў, Ф.С.Шляхтуноў, І.Н.Крысаў; камісары Маркаў, І.М.Яўмененка, А.І.Шаўчэнка; |
| Імя К.Я.Варашылава май — |
Грэскі, Дзяржынскі, Капыльскі, Слуцкі, Уздзенскі, Чырвонаслабодскі р-ны Мінскай |
Камандзіры П.П.Капуста, камісар І.К.Жыжык, |
| Імя |
Ушацкі, Чашніцкі р-ны Віцебскай |
Камандзір І.А.Куксёнак, камісар Ф.І.Зайцаў, |
| Імя газеты «Правда» |
Чэрвеньскі |
Камандзір С.Т.Кузняцоў, камісары С.Е.Данільчык, П.І.Багамолаў; |
| Імя М Ф.Гастэлы |
Астравецкі, Ашмянскі, Пастаўскі, Смаргонскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай |
Камандзір В.А.Манохін; камісары В.Ф.Папок, У.І.Тубеліс; |
| Імя Л.М.Даватара |
Докшыцкі, Куранецкі, Мядзельскі р-ны Вілейскай |
Камандзіры Ф.С.Шляхтуноў, І.А.Іваноў; камісары Д.Я.Кадоўба, П.А.Паўленка, В.Ф.Папок; |
| Імя А.Ф.Данукалава (да мая 1944 |
Пліскі |
Камандзіры А.Ф.Данукалаў (загінуў), В.А.Блахін; камісары Т.В.Паўлоўскі (загінуў), А.Ц.Шчарбакоў, І.І.Старавойтаў; |
| Імя Ф.Э.Дзяржынскага |
Бярозаўскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай, Целяханскі |
Камандзір В.М.Манахаў; камісар П.Р.Кавалёў; |
| Імя Ф.Э.Дзяржынскага |
Любчанскі |
Камандзір К.Ф.Шашкін; камісар Я.П.Ляхаў; |
| Імя Г.К.Жукава |
Браслаўскі, Дзісенскі, Міёрскі р-ны Вілейскай |
Камандзір П.Я.Сырамаха; камісары Сырамаха, П.П Булойчык (загінуў), А.П.Запарожац, М.А.Кароўкін; |
| Імя Г.К.Жукава |
Мірскі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры С.С.Ключко, М.Ц.Маскалёў, Р.Л.Васілевіч; камісары В.С.Самусевіч, У.З.Царук, А.З.Гайсараў, |
| Імя М.І.Калініна 12.4—2.7.1944 |
Міёрскі |
Камандзір Ф.Н.Гаўрыленка, камісар М.А.Клімянок, |
| Імя М.І.Калініна |
Плешчаніцкі |
Камандзір З.І.Нянахаў; камісар І.І.Ясіновіч; |
| Імя М.І.Калініна |
Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай |
Камандзір Л.І. |
| Імя С.М.Кароткіна (да |
Міёрскі, Пліскі р-ны Вілейскай, Полацкі, Расонскі, Сіроцінскі, Ушацкі. р-ны Віцебскай |
Камандзіры С.М.Кароткін (загінуў), П.А.Хомчанка, У.М.Талаквадзе; камісары В.М.Фралоў, А.Б.Эрдман; |
| Імя Кастуся Каліноўскага |
Беластоцкі, Граеўскі, Гродзенскі, Кнышынскі, Крынкаўскі, Саколкаўскі р-ны Беластоцкай |
Камандзір М.К.Вайцяхоўскі, камісар Я.Г.Осіпаў, |
| Імя С.М.Кірава |
Барысаўскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзір М.І.Карашкоў, камісар Г.М.Папшаў, |
| Імя С.М.Кірава |
Воранаўскі, Іўеўскі, Лідскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры Ф.М.Сінічкін, С.П.Васільеў; камісар С.М.Кандакоў, |
| Імя С.М.Кірава |
Ленінскі, Лунінецкі р-ны Пінскай |
Камандзіры А.П.Савіцкі, Ф.І.Лісовіч; камісары Лісовіч, Р.П.Швец; |
| Імя С.М.Кірава |
Барысаўскі, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір Ф.Ц.Пуставіт; камісары І.І.Панкевіч, М.А.Пасекаў; |
| Імя В.У.Куйбышава |
Лагішынскі, Целяханскі р-ны Пінскай |
Камандзір У.М.Антановіч, камісар Ф.С.Міхалковіч, |
| Імя М.І.Кутузава |
Гарадоцкі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзір С.Т.Воранаў, камісар П.Я.Рыбакоў, |
| Імя М.І.Кутузава |
Крывіцкі |
Камандзір Д.Л.Місуноў; камісары П.Ф.Рудаў, В.І.Бурачэўскі; |
| Імя У.І.Леніна |
Ганцавіцкі, Целяханскі р-ны Пінскай |
Камандзір В.А.Васільеў, камісар І.В.Зібараў, |
| Імя У.І.Леніна |
Дамачаўскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзіры В.У.Каткоў, В.М.Грабянёў, |
| Імя У.І.Леніна |
Дзісенскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай, Бешанковіцкі, Гарадоцкі, Расонскі, Сіроцінскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзір М.А.Сакмаркін, камісар А.У.Сіпко; |
| Імя Ленінскага камсамола |
Васілішкаўскі, Радунскі, Шчучынскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры А.В.Станкевіч (загінуў), А.А.Патапаў; камісары Патапаў, Б.І.Гардзейчык; |
| Імя В.М.Молатава |
Антопальскі |
Камандзір М.І.Герасімаў; камісар Ф.С.Кунькоў; |
| Імя П.К.Панамарэнкі |
Слонімскі |
Камандзіры І.П.Урбановіч, М.У.Сенькін; камісары С.П.Пацяруха, К.Дз.Талочка (загінуў), М.Е.Крыштафовіч; |
| Імя П.К.Панамарэнкі |
Жлобінскі, Рэчыцкі, Стрэшынскі р-ны Гомельскай, Васілевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай |
Камандзір І.І.Бандарэнка, камісар Я.Р.Садавой, |
| Імя П.К.Панамарэнкі |
Косаўскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Пухавіцкі, Старадарожскі р-ны Мінскай, Ганцавіцкі |
Камандзір С.М.Іваноў, камісар Р.Д.Юркевіч, |
| Імя П.К.Панамарэнкі |
Івянецкі |
Камандзір С.Р.Ганзенка, камісар Г.В.Будай, |
| Імя П.К.Панамарэнкі |
Барысаўскі, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір Ф.С.Харланаў, камісар І.Ф.Ісачанка, |
| Імя К.К.Ракасоўскага (да |
Глыбоцкі, Докшыцкі, Дунілавіцкі, Міёрскі, Мядзельскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай, Асвейскі, Дрысенскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры АІ.Петрыкаў, У.Н.Дорменеў (в.а.), А.В.Раманаў (в.а.), камісары Раманаў, Ш.Н.Нігамаеў (в.а.), П.М.Машэраў, |
| Імя К.К.Ракасоўскага |
Быценскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір Я.А.Прыданнікаў, камісар Р.Ц.Вараб’ёў, |
| Імя Я.М.Свярдлова |
Антопальскі, Бярозаўскі р-ны Брэсцкай, Ганцавіцкі, Драгічынскі, Іванаўскі р-ны Пінскай |
Камандзір І.П.Марыняка, камісар Р.А.Дудко, |
| Імя І.В.Сталіна |
Валожынскі, Івянецкі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай, Дзяржынскі, Мінскі р-ны Мінскай |
Камандзір П.І.Гулевіч, камісар А.Г.Мурашоў, |
| Імя І.В.Сталіна |
Брэсцкі, Дзівінскі, Жабінкаўскі, Кобрынскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзіры Л.П.Зяленін (загінуў), С.Х.Арзуманян; камісар К.А.Шкаварада; |
| Імя А.В.Суворава |
Гарадзішчанскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры І.С.Кірын, В.Н.Галоўчанка; камісар Р.Л.Марахоўскі; |
| Імя М.В.Фрунзе |
Ільянскі, Радашковіцкі р-ны Вілейскай, Лагойскі |
Камандзіры М.М.Багатыроў, А.М.Захараў (загінуў), Э.Л.Смаленскі; камісары І.І.Міроненка, П.М.Шалкоўскі, М.В.Чарапанаў; |
| Імя |
Астравецкі, Глыбоцкі, Докшыцкі, Пліскі р-ны Вілейскай, Ушацкі |
Камандзіры А.Д.Мядзведзеў, М.Р.Пучкароў (в.а.), М.І.Фёдараў; камісары Ц.М.Бондараў, Ф.Я.Воранаў, Пучкароў, У.П.Шчуцкі; |
| Імя В.І.Чапаева |
Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Рэчыцкі, Стрэшынскі р-ны Гомельскай, Васілевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай |
Камандзір М.Дз.Сцефановіч, камісар С.І.Касьянаў, |
| Імя В.І.Чапаева |
Антопальскі, Кобрынскі р-ны Брэсцкай |
Камандзіры К.С.Гапасюк, Ф.М.Баранаў; камісары М.П.Леановіч, М.С.Карпічэнка; |
| Імя В.І.Чапаева |
Валожынскі, Лідскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір Р.Л.Кудрын, камісар П.А.Склемін, |
| Імя В.І.Чапаева 29.6.1943—13.7.1944 |
Ваўкавыскі, Заблудаўскі, Свіслацкі р-ны Беластоцкай, Поразаўскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай |
Камандзір Х.А.Матэвасян; камісары А.І.Мурашка, А.Г.Шламанаў; |
| Імя В.І.Чапаева |
Бешанковіцкі, Ветрынскі, Лепельскі, Полацкі, Сіроцінскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзір У.В.Мельнікаў; камісары М.І.Ястрабаў, І.Ф.Каранеўскі (загінуў); |
| Імя В.П.Чкалава |
Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай, Дзяржынскі, Заслаўскі, Мінскі р-ны Мінскай |
Камандзіры С.П.Смірноў, М.І.Грыбанаў; камісар І.П.Казак; |
| Імя Чырванасцяжнага Ленінскага камсамола |
Гарадоцкі, Мехаўскі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзір Д.Ф.Райцаў; камісары В.К.Перуноў, І.І.Карнавухаў (в.а.), А.Я.Федарэнка (в.а.), В.С.Цыганкоў; |
| Імя М.А.Шчорса |
Бярэзінскі |
Камандзіры М.Л.Дзербан, В.К.Дзяруга; камісар М.П.Прусак; |
| Імя М.А.Шчорса |
Івянецкі |
Камандзір С.С.Ключнік, камісар І.Б.Леванкоў, |
| Імя М.А.Шчорса |
Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Рэчыцкі, Уваравіцкі р-ны Гомельскай |
Камандзір А.П.Байкоў, камісар В.В.Юдзін, |
| «Камсамолец» |
Карэліцкі, Мірскі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры І.К.Кузняцоў, Р.М.Панявін; камісар А.І.Дзееў; |
| «Кастрычнік» |
Глыбоцкі, Дзісенскі, Міёрскі, Пліскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай |
Камандзіры Ф.К.Юрчанка, І.І.Юкша (в.а.); камісар Юкша; |
| А.М.Крыўскага |
Полацкі |
Камандзір А.М.Крыўскі, камісар М.І.Панамароў, |
| Лагойская «Бальшавік» люты — 30.6.1944 |
Лагойскі |
Камандзір Л.Л.Марозаў, камісар М.М.Андрэеў, |
| Лельчыцкая |
Лельчыцкі |
Камандзір К.М.Дамбоўскі, камісар Р.Л.Лін, |
| Ленінская |
Васілішкаўскі, Дзятлаўскі, Жалудоцкі, Зэльвенскі, Казлоўшчынскі, Мастоўскі, Шчучынскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры Ф.М.Сінічкін, Б.А.Булат, Г.А.Шубін; камісар Р.В.Макараў; |
| Лепельская імя І.В.Сталіна 1.7.1943—29.6.1944 |
Лепельскі, Ушацкі р-ны Віцебскай |
Камандзіры У.Е.Лабанок, Дз.Ц.Караленка (загінуў), А.В.Ярмаш; камісары Ярмаш, У.Л.Качан; |
| Лёзненская май 1943—28.6.1944 |
Ільянскі |
Камандзір П.І.Кірылаў; камісары А.Ц.Шчарбакоў, Ц.П.Шакінка, М.В.Комлеў (в.а.), К.М.Кірылаў (загінуў); |
| Лоеўская «За Радзіму» |
Лоеўскі, Рэчыцкі р-ны Гомельскай, Брагінскі, Васілевіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай |
Камандзір Р.І.Сінякоў, камісар С.А.Гардзееў, |
| Мазырская імя Аляксандра Неўскага 28.9.1943—8.1.1944 |
Ельскі, Мазырскі, Петрыкаўскі р-ны Палескай |
Камандзір А.Л.Жыльскі; камісары М.К.Ільінкоўскі, М.С.Кірушкін; |
| «Мсцівец» |
Рэчыцкі |
Камандзір І.Р.Баруноў, камісар Ш.А.Ягудкін, |
| «Народныя мсціўцы» імя В.Т.Варанянскага (да 1.6.1943 |
Лагойскі, Плешчаніцкі р-ны Мінскай |
Камандзіры В.Т.Варанянскі (загінуў), В.В.Сямёнаў, Г.Ф.Пакроўскі; камісары Л.С.Лапін, М.Х.Краснёнкаў (в.а.), Сямёнаў, Ф.С.Кузняцоў, М.І.Перапечка; |
| М.М.Нікіціна |
Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай, Ушацкі |
Камандзір М.М.Нікіцін, камісар А.М.Гвоздзеў, |
| «Няўлоўныя», спецбрыгада 1.3.1942—12.7.1944 |
Валожынскі, Іўеўскі, Лідскі, Навагрудскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай, Браслаўскі, Глыбоцкі, Докшыцкі, Куранецкі, Маладзечанскі, Міёрскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай, Мінскі |
Камандзіры М.С.Пруднікаў, А.Р.Марозаў |
| «Перамога» |
Дзятлаўскі, Зэльвенскі, Казлоўшчынскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір П.І.Булак; камісары Р.Г.Іўліеў (загінуў), С.П.Смірноў; |
| Першамайская май 1943—10.7.1944 |
Гарадзішчанскі, Карэліцкі, Мірскі, Навагрудскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір Н.Г.Кавалёў; камісары А.Л.Дзееў, М.І.Ільініч; |
| Пінская |
Жабчыцкі, Іванаўскі, Пінскі р-ны Пінскай |
Камандзір І.Г.Шубітыдзе, камісар А.З.Пратасеня, |
| «Полымя» |
Пухавіцкі |
Камандзір Я.Ф.Філіпскіх, камісар І.П.Шаршнёў, |
| «Разгром» |
Барысаўскі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзіры П.Ц.Клявакін, М.Х.Балан; камісары С.І.Лашук, С.А.Собалеў, А.В.Зямскоў, І.В.Лакціёнаў; |
| Расонская імя І.В.Сталіна |
Асвейскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзір Р.А.Ахоцін; камісары В.Я.Лапенка (загінуў), Я.П.Васілевіч; |
| Рэчыцкая імя К.Я.Варашылава |
Рэчыцкі |
Камандзір М.П.Аніпка, камісар В.П.Палавінка |
| «Савецкая Беларусь» | Давыд-Гарадоцкі, Столінскі р-ны Пінскай |
Камандзіры П.П.Тамілаў, І.А.Сматроў; камісар Сматроў; |
| «Савецкая Беларусь» |
Бярозаўскі, Гайнаўскі, Камянецкі, Косаўскі, Поразаўскі, Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Драгічынскі |
Камандзір М.У.Бабкоў, камісар П.І.Масалоў, |
| Сенненская |
Лепельскі, Сенненскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай |
Камандзір В.С.Лявонаў; камісары П.В.Сырцоў, М.Ц.Любімцаў; нач штаба В.Дз.Сыценка, І.К.Пашчанка, Я.З.Шарахоўскі |
| «Смерць фашызму» |
Барысаўскі, Лагойскі, Плешчаніцкі, Смалявіцкі р-ны Мінскай |
Камандзір В.Ф.Таруноў, камісар І.П.Дзядзюля, |
| «Спартак» |
Відзскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай |
Камандзір А.М.Панамароў; камісар М.К.Ігнацьеў, |
| «Стары» |
Барысаўскі |
Камандзіры В.С.Пыжыкаў, І.З.Рабышаў (в.а.); камісары Б.Р.Бывалы, Я.Я.Ліхтэр; |
| «У імя Радзімы» |
Бельскі, Бранскі, Лапскі, Свіслацкі р-ны Беластоцкай, Гайнаўскі |
Камандзір М.Р.Янкоўскі, камісар М.І.Чуркін, |
| «Уперад» |
Іўеўскі, Юрацішкаўскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры Б.А.Булат, Ф.Г.Камароў (в.а.); камісар М.В.Пронькін; |
| «Уперад», спецбрыгада 21.4.1942—1.10.1943 |
Добрушскі, Кармянскі, Рагачоўскі, Свяцілавіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Прапойскі, Хоцімскі, Чавускі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры П.Р.Шамякін, П.Г.Малюгін; камісар Малюгін; |
| Чашніцкая «Дубава» 28.2.1942—28.6.1944 |
Бешанковіцкі, Лепельскі, Ушацкі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Бягомльскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір Ф.Ф.Дуброўскі; камісары У.Е.Лабанок, М.В.Старынскі, С.Я.Барадаўкін; |
| «Чырвоны сцяг» |
Асіповіцкі, Бярэзінскі р-ны Магілёўскай, Барысаўскі, Пухавіцкі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай |
Камандзір І.З.Кузняцоў, камісар В.П.Каралёў, |
| «Чэкіст» май 1942 — |
Аршанскі, Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай | Камандзір Г.А.Кірпіч; камісары Ф.М.Сядлецкі, Ф.І.Букштынаў; |
| «Штурмавая» |
Заслаўскі, Лагойскі, Мінскі, Радашковіцкі р-ны Мінскай |
Камандзіры Б.М.Лунін, І.Л.Фогель (в.а.), І.А.Гламаздзін (в.а.); камісар І.М.Фёдараў; |
| Назва, дата дзейнасці | Раёны дзейнасці | Кіраўнікі: камандзір, камісар, |
| 1 | 2 | 3 |
| 1-ы |
Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Г.А.Кірпіч, Р.С.Іваноў; камісары П.І.Счаслаўскі (загінуў), М.М.Данілаў; |
| 2-і |
Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Ф.І.Чабыкін, Я.П.Кірылаў; камісары Кірылаў, С.З.Праскурын |
| 2-і Хоцімскі |
Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Хоцімскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Л.У.Казакоў (загінуў), Б.М.Уткін; камісар А.Г.Макагонаў |
| 3-і |
Чачэрскі |
Камандзір І.В.Кананыхін, камісар Я.І.Мартыненка, |
| 5-ы |
Аршанскі, Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір А.Ф.Сімдзянкін; камісары І.Я.Кунгурцаў, С.М.Елькановіч (загінуў), Ф.І.Букштынаў, С.А.Крэнеў, С.П.Саўчанка; |
| 8-ы май 1942—29.6.1944 |
Талачынскі |
Камандзіры Дз.А.Кулікаў, І.Г.Ільін, М.А.Сакалоў; камісары К.І.Мацеж, Ц.М.Кавецкі, М.Ф.Навоеў (загінуў), Ф.С.Старавойтаў; |
| 10-ы |
Аршанскі, Лепельскі. Талачынскі р-ны Віцебскай. Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры І.Дз.Буланаў, А.С.Дзянісаў, П.І.Маркаў (загінуў), М.С.Дзякаў, І.М.Крымцаў (загінуў), А.А.Белабрагін; камісары Д.Я.Пракапец, Ф.А.Грышанаў; |
| 11-ы |
Магілёўская і Смаленская |
Камандзір С.Д.Іваноў; камісары І.М.Шалаеў, АЛ.Палякоў; |
| 12-ы |
Магілёўская і Смаленская |
Камандзіры І.А.Макарэнка, М.В.Зайцаў, Я.Л.Дулькін; камісары А.І.Палякоў, В.М.Герасімаў, І.Я.Абаротаў; |
| 13-ы 12.8.1942—29.6.1944 |
Віцебская, Магілёўская, Смаленская |
Камандзіры Дз.К.Рыбакоў, К.І.Новікаў; камісары Новікаў, І.А.Яцына, А.Я.Драздоў, І.М.Рэкрут; |
| 15-ы |
Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір І.Н.Валчкоў, камісар Я.А.Касмачоў, |
| 19-ы |
Быхаўскі, Прапойскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Ц.Я.Сакалоўскі, камісар В.В.Уласаў, |
| 20-ы май 1942—29.6.1944 |
Аршанскі, Лепельскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Б.М.Клюшнікаў (загінуў), С.М.Якімаў; камісары М.І.Масюраў (загінуў), Ф.Ц.Сіялка, Г.І.Ігнаценка; |
| 24-ы май 1942—29.6.1944 |
Талачынскі |
Камандзіры Г.С.Міснік, В.У.Кадышаў, П.В.Зямкоў; камісары Ф.С.Старавойтаў, М.С.Садоф’еў (загінуў), М.К.Сушкоў, Ц.М.Лупека, І.А.Прыстромаў, К.Ф.Канавалаў; |
| 25-ы |
Быхаўскі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры А.І.Сафронаў, У.Г.Семянішын; камісары А.М.Латышаў, В.П.Корабаў, П.М.Сідарэнка; |
| 25-ы |
Шклоўскі |
Камандзір І.А.Якушка; камісары М.Ф.Левін, М П.Пічугін; |
| 28-ы |
Талачынскі |
Камандзіры А.А.Цярноўскі, І.П.Аляксандраў (загінуў), А.А.Інякін, камісары Ф.С.Старавойтаў, Дз.А.Кулікаў; |
| 30-ы май 1942—29.6.1944 |
Талачынскі |
Камандзіры М.У.Дудкевіч, А.І.Машчыцкі; камісары М.К.Сушкоў, А.А.Гурскі; |
| 31-ы |
Талачынскі |
Камандзір Г.А.Назараў; камісар І.Ц.Маляўка; |
| 35-ы |
Бялыніцкі, Горацкі, Дрыбінскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Г.Р.Ленчыкаў, камісар І.І.Лагімахаў |
| 41-ы |
Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры С.М.Карзюкоў, В.Н.Калпаносаў (в.а); камісары А.І.Ушаў, М.Ц.Кузняцоў, П.М.Марчанка; |
| 42-і |
Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры М.М.Нікіцін, Г.А.Каралёў; камісар В.Я.Гапееў; |
| 43-і |
Прапойскі |
Камандзіры М.П.Хаблоў, М.В.Навуменка; камісар С.Ф.Саўчанка: |
| 44-ы |
Касцюковіцкі |
Камандзір В.І.Сырамятнікаў; камісар М.Р.Папоў; |
| 45-ы «За Радзіму» |
Клімавіцкі, Краснапольскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір У.І.Маркаў; камісары І.С.Салдаценка, Ф.Ф.Сігаеў; |
| 47-ы «Перамога» |
Чачэрскі |
Камандзіры М.Ц.Перапечкін, Ф.П.Ліпкін, камісары В.К.Арлоўскі, Х.Калімулін; |
| 48-ы Крычаўскі |
Быхаўскі, Крычаўскі, Прапойскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір А.Л.Гаўрыленка, камісар С.С.Давыдзенка, |
| 48-ы Прапойскі май — 7.12.1943 |
Журавіцкі |
Камандзір В.Л.Шырко, |
| 60-ы імя Ф.М.Сядлецкага |
Талачынскі |
Камандзіры Ф.М.Сядлецкі (загінуў), С.А.Крэнеў; камісар П.І.Букштынаў; |
| 61-ы 22.5.1942 — |
Быхаўскі, Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі, Магілёўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Р.К.Паўлаў; камісары Ф.Ц.Кальчук, А.А.Хачатран, П.Я.Гаро; |
| 64-ы |
Бярэзінскі, Круглянскі р-ны Магілёўскай, Смалявіцкі |
Камандзір М.А.Радзін, камісар Баранаў, |
| 85-ы 30.6. — |
Бярэзінскі, Мсціслаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Заслаўскі |
Камандзір Б.Малышаў, |
| 100-ы |
Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Ф.С.Міхайлаў, А.В.Казлоўскі (в.а.); камісары І.І.Дамброўскі, А.І.Бычкоў; |
| 106-ы май 1943—9.7.1944 |
Навагрудскі |
|
| 108-ы імя Р.І.Катоўскага |
Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Журавіцкі р-ны Гомельскай |
Камандзір М.А.Трусноў; камісары С.П.Каспрук, Ф.В.Сполахаў; |
| 110-ы |
Клімавіцкі |
Камандзір В.А.Хлебцаў |
| 112-ы Горацкі |
Аршанскі, Дубровенскі р-ны Віцебскай, Горацкі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір В.Д.Шароў; камісары У.З.Бурлаеў, П.С.Равякаў (загінуў); |
| 113-ы май — 31.10.1942 |
Быценскі |
Камандзіры І.Кулікоў (загінуў), А.Шмакаў, І.С.Качамараў; камісары Шмакаў, Ф.Ф.Светкін |
| 113-ы |
Быценскі |
Камандзір М.Р.Арцёменка, камісары Г.І.Качарын, |
| 113-ы |
Быхаўскі, Бялыніцкі, Клічаўскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір К.М.Белавусаў; камісары З.П.Гапонаў, К.Ф.Канавалаў; |
| 115-ы |
Быхаўскі, Бялыніцкі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры А.П.Доўгі, І.Ф.Рудаў, І.Я.Вайтусёнак; камісары П.М.Вікторчык, А.Я.Шчыслёнак; |
| 120-ы Бялыніцкі |
Бярэзінскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Г.М.Архіпец, К.А.Баранаў; камісары І.П.Сакалоўскі, М.М.Барысёнак; |
| 124-ы Касцюковіцкі |
Касцюковіцкі |
Камандзір М.А.Нарчук; камісары С.П.Казлоў (загінуў), П.Я.Чарнагузаў; |
| 130-ы «Помста» |
Бялыніцкі, Бярэзінскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры В.В.Беражной, В.В.Лазараў; камісары С.Ц.Крыварот, М.С.Фралоў, П.А.Рыняк; |
| 200-ы |
Ганцавіцкі, Лунінецкі, Целяханскі р-ны Пінскай |
Камандзір В.П.Дрожнікаў, камісар П.Я.Гаро, |
| 210-ы імя І.В.Сталіна 29.3.1942—2.7.1944 |
Асіповіцкі |
Камандзіры М.П.Каралёў, С.С.Сумчанка (в.а.), В.В.Глотаў, Дз.Б.Шрэйн; камісары А.В.Шыянок, Глотаў, Р.Х.Голант; |
| 211-ы імя К.К.Ракасоўскага |
Асіповіцкі |
Камандзіры Р.Н.Баразна, Р.Я.Чарапко (в.а); камісары Чарапко, А.В.Шыянок; |
| 212-ы імя С.С.Сумчанкі |
Асіповіцкі |
Камандзіры В.М.Семкін, І.Б.Гнядзько, П.А.Маркоўскі; камісар Р.Ф.Сатоўскі; |
| 213-ы «За Савецкую Беларусь» |
Асіповіцкі |
Камандзіры У.М.Волкаў, Ф.К.Шычко; камісары Ф.У.Карунчыкаў, Э.Ф.Паўлюць; |
| 214-ы імя М.І.Калініна |
Асіповіцкі |
Камандзір Дз.А.Падгайны; камісар М.С.Пінчук; |
| 215-ы імя У.І.Леніна |
Асіповіцкі |
Камандзір Р.В.Пыжоў, камісар М.В.Баранаў, |
| 216-ы імя П.К.Панамарэнкі |
Асіповіцкі |
Камандзір М.Ц.Свердлікаў; камісары С.М.Альхавец, Ф.М.Дубінчык; |
| 225-ы 4.7.1943—24.2.1944 |
Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір М.Г.Кісялёў, камісар М.Р.Ермаліцкі, |
| 252-і |
Рагачоўскі |
Камандзір І.М.Парываеў; камісары І.Ц.Зуевіч, П.М.Рэйдзер, А.К.Іванюк; |
| 257-ы люты 1943—27.6.1944 |
Рагачоўскі |
Камандзіры А.С.Язерскі, Я.А.Сяськоў; камісары В.У.Паўлаў, М.Ф.Кавалёў; |
| 258-ы |
Рагачоўскі |
Камандзіры У.М.Кароткі, А.Я.Галашчапаў; камісар А.К.Мальцаў; нач. штаба І.Л.Шыцікаў, М.Ц.Мядзведзеў, П.Дз.Лукашоў |
| 259-ы |
Рагачоўскі |
Камандзіры Ц.Т.Ціхаміраў, М.П.Андрыянаў; камісар Ціхаміраў |
| 278-ы 9.6.1942—28.6.1944 |
Быхаўскі, Бялыніцкі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры М.І.Кніга, В.М.Ананіч; камісары А.М.Латышаў, Я.І.Заяц, А.Ц.Курсакоў; |
| 309-ы імя С.М.Кірава |
Асіповіцкі |
Камандзір М.П.Самсонік, камісар С.П.Багроў, |
| 340-ы |
Бярэзінскі |
Камандзіры С.Ц.Крыварот, М.П.Каржавін; камісар А.Ц.Патупчык; |
| 345-ы май 1942—12.7.1944 |
Бярозаўскі |
Камандзіры С.А.Яроцкі, В.М.Буры; камісары К.А.Баранаў, В.М.Яроцкі; |
| 346-ы |
Бярэзінскі |
Камандзіры С.Ц.Крыварот, М.І.Крукаў; камісар Р.Р.Паддубскі; |
| 347-ы май — 12.7.1944 |
Бярозаўскі |
Камандзір А.Дз.Арбузаў, камісар А.Я.Царычаў, |
| 435-ы |
Рагачоўскі |
Камандзір У.С.Дзянісаў; камісары І.С.Зычкоў, К.Н.Шыбанаў; |
| 538-ы |
Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір В.П.Швяцоў, камісар П.П.Анікін, |
| 540-ы |
Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір І.І.Дамброўскі, камісар Дз.І.Бычкоў, |
| 550-ы |
Крынкаўскі |
Камандзір Р.А.Дзякаў; камісары Ц.В.Ясючэня (загінуў), П.А.Сяўко; |
| 620-ы імя В.І.Чапаева |
Клецкі |
Камандзіры В.М.Сырцоў (загінуў), М.С.Міхалап (загінуў), А.А.Хачатран; камісары М.І.Александровіч, М.Ф.Мірановіч (в.а.), Г.А.Храмовіч, П.А.Рыняк, Хачатран, М.Г.Буракоўскі; |
| 720-ы |
Касцюковіцкі, Клічаўскі, Краснапольскі, Крычаўскі, Прапойскі, Чавускі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры Ф.С.Тарасевіч, Г.А.Храмовіч, П.У.Жмуроўскі; камісары Храмовіч, М.П.Фёдараў; |
| 721-ы май — 1.10.1943 |
Чэрыкаўскі |
Камандзір А.М.Гарбаты, камісар А.В.Львоў, |
| 760-ы імя М.Беразоўскага люты 1942 — |
Бялыніцкі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзіры М.Беразоўскі (загінуў), Г.М.Колбнеў, Р.І.Перасценка; камісар В.М.Міхайлаў; |
| 820-ы |
Быхаўскі |
Камандзіры І.І.Вараб’ёў, камісар В.Ц.Гадунцаў, |
| 830-ы |
Рагачоўскі |
Камандзір А.Х.Бархозаў, камісар І.Д.Стральцоў, |
| Агітацыйны імя А.М.Горкага |
Вілейская |
Камандзіры У.І.Ціханаў, Ф.Р.Ягадзінскі; камісар А.С.Нікалаеў; |
| «Алеся» |
Клімавіцкі, Крычаўскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір А.Л.Кастроўскі (загінуў), камісар І.М.Пяроўскі |
| «Алімп», спецатрад 11.2.1943—13.2.1945 |
Віцебская, Гомельская, Магілёўская |
Камандзір В.А.Карасёў |
| П.А.Алыбіна |
Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір П.А.Алыбін; камісар Л.А.Устабашыдзе; |
| Ананава |
Клімавіцкі, Крычаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Ананаў (загінуў), камісар Кузьмін |
| «Анатоля» |
Крычаўскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір А.Грышын (загінуў) |
| «Артур», спецатрад лета 1943—2.7.1944 |
Аршанскі, Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры І.Ф.Залатар, Ф.Ф.Азміцель, Б.Л.Галушкін |
| Асташонка |
Лагойскі, Плешчаніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір Асташонак, камісар П.Бінуш (загінуў) |
| Багушэўскі |
Багушэўскі |
Камандзіры А.К.Стэльмах, П.С.Гапонцаў; камісар У.Л.Агейчык |
| «Баец» |
Ільянскі |
Камандзір Д.К.Бацяноўскі; камісар В.І.Верабей; |
| «Бальшавік»
|
Хоцімскі |
Камандзіры П.С.Антоненка (загінуў), М.М.Аўчыннікаў; камісары Аўчыннікаў, С.Д.Сянцюраў (загінуў), Дз.І.Іваноў; |
| «Баявы», спецатрад |
Ашмянскі, Докшыцкі, Мядзельскі р-ны Вілейскай, Асвейскі, Дрысенскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры А.С.Гарачаў, В.Л.Няклюдаў |
| «Баявы» імя Дунаева |
Васілішкаўскі, Дзятлаўскі р-ны Баранавіцкай, Скідзельскі |
Камандзіры Б.В.Жаўрыд (загінуў); Я.П.Грыцаневіч; камісар П.А.Жылко; |
| І.Ф.Бяляева |
Багушэўскі |
Камандзір І.Ф.Бяляеў |
| «Валянціна Маёрава» |
Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір П.І.Шмонін, камісар Я.Д.Траянаў |
| Васілевіцкі |
Васілевіцкі |
Камандзіры А.А.Казлоў, А.З.Духанін; камісар У.К.Філончык |
| А.Я.Васілеўскага |
Бярэзінскі |
Камандзір А.Я.Васілеўскі (загінуў) |
| «Васільева» |
Бярэзінскі |
Камандзір С.В.Юрын |
| «Вест», спецатрад май 1943—14.7.1944 |
Ваўкавыскі, Гродзенскі р-ны Беластоцкай, Поразаўскі, Ружанскі і |
Камандзіры А.Т.Міронаў, Л.А.Агабекаў |
| Ганцавіцкі |
Ганцавіцкі |
Камандзір Чуміла |
| Гарушкіна |
Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Гарушкін (загінуў) |
| «Гвардыя», спецатрад 15.3—14.7.1944 |
Баранавіцкая, Брэсцкая, Вілейская |
Камандзір У.М.Воранаў |
| Глускі |
Глускі |
Камандзір М.С.Марціновіч, камісар А.М.Канаваленка |
| «Гром», спецатрад 20.5.1943—2.7.1944 |
Мінская |
Камандзір Ф.Ф.Азміцель |
| «Громава» |
Карэліцкі, Лідскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір У.Угрумаў (загінуў) |
| І.С.Губіна |
Асіповіцкі |
Камандзіры І.С.Губін (загінуў), Ц.Ц.Ульяшоў, А.Р.Волкаў; камісары У.М.Кавалёў (загінуў), І.Н.Кулей, І.М.Жукаў; |
| Давыд-Гарадоцкі |
Тураўскі |
Камандзір М.А.Скорабагацька, камісар М.К.Даўгулевіч |
| «Дапамога», спецатрад 11.6.1943—2.7.1944 |
Барысаўскі, Бягомльскі, Смалявіцкі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір Б.Л.Галушкін |
| Я.М.Дзюрбы |
Гарадоцкі, Мехаўскі р-ны Віцебскай |
Камандзір Я.М.Дзюрба, камісар І.В.Пратасаў (загінуў) |
| Добрушскі вясна 1942—1943 |
Добрушскі, Кармянскі, Чачэрскі р-ны Гомельскай |
Камандзіры М.М.Ігнатовіч, Ф.І.Краўчанка |
| «Другія», спецатрад 30.4.1942 — |
Кармянскі, Рагачоўскі, Рэчыцкі р-ны Гомельскай, Быхаўскі, Бялыніцкі, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Прапойскі, Хоцімскі р-ны Магілёўскай, Брагінскі, Васілевіцкі, Калінкавіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай |
Камандзіры П.П.Качуеўскі (загінуў), М.В.Зябніцкі |
| П.А.Дудаля |
Бабруйскі |
Камандзір П.А.Дудаль |
| Ц.Я.Ермаковіча |
Чашніцкі |
Камандзір Ц.Я.Ермаковіч |
| М.І.Жукоўскага |
Чырвонаслабодскі |
Камандзір М.І.Жукоўскі (загінуў) |
| Д.А.Журбы |
Мсціслаўскі |
Камандзір Д.А.Журба, камісар Мяснікоў |
| «За Радзіму» май — 28.7.1944 |
Высокаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзір П.І.Бародкін, камісар Дз.М.Маркаў, |
| «За Радзіму» май 1943—31.1.1944 |
Тураўскі |
Камандзір В.І.Прасолаў, камісар П.І.Тарасюк, |
| Іванаўскі |
Іванаўскі |
Камандзір Ражноў, камісар Міроненка |
| Іванова Я.Р.—Нароенкі |
Гарадоцкі, Мехаўскі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзір Іваноў, камісар Я.Р.Нароенка |
| Імя Багдана Хмяльніцкага |
Бельскі, Бранскі, Цехановецкі р-ны Беластоцкай |
Камандзір М.У.Пальчэўскі, камісар К.А.Кульціясаў. |
| Імя С.М.Будзённага |
Антопальскі, Бярозаўскі р-ны Брэсцкай |
Камандзіры А.Р.Жураўлёў, К.Е.Мерзлякоў; камісары П.Р.Кавалёў, І.Я.Адаменка, П.К.Каламейцаў; |
| Імя С.М.Будзённага |
Слонімскі |
Камандзіры М.М.Ізюмскі, А.Л.Куніцын, А.Ф.Барычаў; камісары І.Е.Сідаровіч, Ф.Л.Крайнік (в.а.), А.Е.Сарнычаў; |
| Імя П.Л.Валькова 3.10.1943—12.7.1944 |
Дзівінскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзір М.І.Чацверыкоў, камісар В.П.Асташонак, |
| Імя К.Я.Варашылава май —22.9.1943 |
Камарынскі |
Камандзір С.І.Філіпенка, камісар І.А.Шэйн, |
| Імя К.Я.Варашылава май — |
Бярозаўскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай |
Камандзір І.С.Зайкоў, камісар Х.Муштарыеў |
| Імя К.Я.Варашылава |
Дзівінскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзір Б.М.Міхайлоўскі; камісар С.А.Шкаварада; |
| Імя Ф.Э.Дзяржынскага («Хадакі»), спецатрад 31.3.1942—12.7.1944 |
Брэсцкая, Гомельская, Палеская |
Камандзір Я.І.Міркоўскі |
| Імя Ф.Э.Дзяржынскага |
Ломжынскі |
Камандзіры І.А.Шушкоў, Г.С.Міснік; камісар Я.У.Нартыш-Блук; |
| Імя А.А.Жданава |
Нясвіжскі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір А.С.Самойленка, камісар Ф.А.Усошын (загінуў), |
| Імя Г.К.Жукава |
Аўгустоўскі |
Камандзіры С.І.Талмачоў, П.Я.Пясоцкі; камісар М.З.Рагазінскі; нач штаба І.М.Когут |
| Імя М.І.Калініна |
Дзяржынскі, Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай |
Камандзіры Л.І. |
| Імя М.І.Калініна |
Казлоўшчынскі, Мастоўскі р-ны Баранавіцкай, Ваўкавыскі |
Камандзір Л.І. |
| Імя М.І.Калініна |
Слонімскі |
Камандзіры С.І.Сцяпанаў, С.Ф.Крыжаноўскі; камісары Р.С.Лук’янаў, І.Е.Сідаровіч, Е.Л.Петухоў; |
| Імя М.І.Калініна |
Смалявіцкі |
Камандзір І.В.Луферчык; камісар М.Р.Карпіновіч; |
| Імя М.І.Калініна май —7.7.1944 |
Навагрудскі |
Камісар І.В.Шаметавец, |
| Імя Р.І.Катоўскага (1-га складу) |
Антопальскі, Бярозаўскі, Дзівінскі, Кобрынскі р-ны Брэсцкай |
Камандзіры Ф.К.Ляпічаў, А.В.Ляшчоў; камісары Ляшчоў, А.І.Марозаў; |
| Імя Р.І.Катоўскага (2-га складу) май — |
Антопальскі, Дзівінскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай |
Камандзір І.І.Пазнякоў, камісар К.М.Касымаў, |
| Імя Р.І.Катоўскага |
Брагінскі, Камарынскі, Хойніцкі р-ны Палескай |
Камандзіры С.І.Філіпенка, А.Я.Міхневіч; камісары Ф.І.Філіпенка (загінуў), П.Р.Зяновіч; |
| Імя Р.І.Катоўскага зіма 1941 — |
Жлобінскі, Рагачоўскі р-ны Гомельскай, Быхаўскі |
Камандзір Каленчанка; |
| Імя Р.І.Катоўскага |
Ільянскі, Маладзечанскі р-ны Вілейскай |
Камандзір М.С.Рудэнка; камісар Ю.А.Дзамашвілі; |
| Імя С.М.Кірава |
Антопальскі |
Камандзіры П.Н.Паплаўскі (загінуў), С.Ц.Шыш; камісар Р.Я.Рэва; |
| Імя С.М.Кірава |
Лунінецкі |
Камандзір А.П.Савіцкі, камісар Ф.І.Лісовіч, |
| Імя С.М.Кірава |
Клецкі, Ляхавіцкі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір М.І.Сабаеў, |
| Імя С.М.Кірава май — 23.11.1943 |
Рэчыцкі |
Камандзір В.Я.Шытман; камісары В.М.Палянічка, Ф.Дз.Трыфанаў; |
| Імя М.І.Кутузава |
Івянецкі, Любчанскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзіры Р.П.Журэнка, І.Дз.Сёмін; камісар П.Ф.Харытонаў; |
| Імя М.І.Кутузава |
Высокаўскі, Кляшчэльскі, Косаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзір В.Р.Машын, камісар Т.А.Шунько, |
| Імя П.К.Панамарэнкі |
Глыбоцкі, Дунілавіцкі р-ны Вілейскай |
Камандзіры М.І.Гачакоў, К.І.Мішын; камісар А.М.Мерсон; |
| Імя І.В.Сталіна |
Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай |
Камандзір Ф.П.Гарланаў, камісар П.І.Масалоў, |
| Імя І.В.Сталіна |
Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай |
Камандзір У.П.Адамовіч, камісар С.К.Доўнар, |
| Імя І.В.Сталіна |
Браслаўскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай |
Камандзір Г.С.Громаў (загінуў); камісары І.М.Драздоў (загінуў), Г.М.Папоў; |
| Імя А.В.Суворава |
Барысаўскі |
Камандзіры П.Р.Півавараў, А.М.Аліеў; камісар П.У.Лаўрыновіч; |
| Імя А.В.Суворава |
Хойніцкі |
Камандзір К.Т.Сацура, камісар М.Ф.Снягір, |
| Імя Э.Тэльмана |
Высокаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзір М.І.Каваленка |
| Імя Э.Тэльмана |
Бельскі |
Камандзіры В.Т.Канцандалаў (загінуў), І.І.Крылоў (загінуў), В.Кулікоў (загінуў) |
| Імя В.І.Чапаева |
Быценскі |
Камандзір М.С.Фядотаў, камісар Я.Ф.Гусеў, |
| Імя В.І.Чапаева |
Хойніцкі |
Камандзіры В.Р.Карась (загінуў), М.А.Жукаў; камісар Ф.Р.Рудчанка; |
| Імя В.П.Чкалава |
Расонскі |
Камандзір С.Дз.Пенкін, камісар В.А.Паўтаў, |
| Імя І.І.Чуклая |
Ленінскі |
Камандзір П.Р.Катовіч; камісар І.У.Доваль; |
| Імя М.А.Шчорса май 1942—27.4.1944 |
Быценскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай, Бярозаўскі, Дзівінскі, Косаўскі, Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Старадарожскі |
Камандзіры П.В.Пранягін, М.П.Канавалаў, В.Ф.Гужэўскі; камісары Р.А.Дудко, П.Р.Кавалёў, А.С.Авецісян (в.а.), С.С.Жарыкаў, С.Я.Ягораў, Р.Я.Рэва, В.А.Несцярэнка; |
| П.Е.Казанакава май — 30.9.1942 |
Дрыбінскі, Мсціслаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір П.Е.Казанакаў, камісар М.Л.Язычэнка, |
| С.І.Казлова |
Гайнаўскі, Кляшчэльскі, Шарашоўскі р-ны Брэсцкай |
Камандзір С.І.Казлоў |
| Калінкавіцкі |
Калінкавіцкі |
Камандзіры І.С.Баброў (загінуў), Вергіенка; камісар Б.С.Катцэн |
| М.П.Канстанцінава |
Грэскі, Любанскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Жыткавіцкі р-ны Палескай |
Камандзіры М.М.Лібянкоў, М.П.Канстанцінаў, П.М.Канавалаў, Д.А.Скляр; камісар У.І.Заяц |
| І.П.Каротчыкава |
Буда-Кашалёўскі |
Камандзір І.П.Каротчыкаў, |
| Качышчанскі |
Ельскі |
Камандзір Ф.М.Руцкі, камісар А.С.Мішчанка |
| Кірылы Іванавіча май 1942 |
Гайнаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай |
|
| М.Дз.Кохава |
Дрыбінскі |
Камандзір М.Дз.Кохаў |
| І.М.Кузіна |
Бягомльскі |
Камандзір І.М.Кузін |
| Лельчыцкі |
Лельчыцкі |
Камандзір П.Ц.Лішафаеў; камісар Я.Ш.Эрлах |
| Лунінецкі |
Старобінскі |
Камандзір У.І.Анісімаў (загінуў) |
| Мазырскі |
Мазырскі |
Камандзір М.І.Макаранка, камісар П.І.Счаслаўскі |
| «Макара» |
Бялыніцкі, Клічаўскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір |
| Махнавіцкі |
Ельскі |
Камандзір Я.Ф.Ганчарэнка, камісар Я.Д.Перлаў |
| «Меч» |
Віцебская |
Камандзір К.А.Сінякоў, камісар Е.Я.Стрыжакоў, |
| «Мсцівец» |
Маладзечанскі |
Камандзіры К.В.Сідзякін, М.М.Дзягілеў; камісары Дзягілеў, М.С.Абрамаў; |
| «Мясцовыя», спецатрад 20.3.1942—2.7.1944 |
Бярэзінскі |
Камандзір С.А.Ваўпшасаў |
| «Наватары», спецатрад 12.9.1943—12.7.1944 |
Баранавіцкая, Гродзенская |
Камандзір У.М.Літвінскі |
| Нараўлянскі |
Нараўлянскі |
Камандзір Іўчанка, камісар Г.Р.Чарняўскі |
| «Паддубнага» |
Поразаўскі |
Камандзір В.В.Янушка |
| В.Папова восень 1941—15.4.1942 |
Барысаўскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір В.Папоў |
| Парыцкі імя С.М.Кірава |
Васілевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай |
Камандзір М.М.Какоўка, камісар К.А.Дудко, |
| «Першыя», спецатрад 26.9.1941—6.9.1942 |
Гарадоцкі |
Камандзіры Х.Д.Кусаў (загінуў), Я.І.Шпілявы |
| Петрыкаўскі |
Петрыкаўскі |
Камандзір В.І.Гардзіенка, камісар С.І.Сакалоўскі, |
| А.С.Пятрова |
Лёзненскі, Суражскі р-ны Віцебскай |
Камандзір А.С.Пятроў, камісар М.П.Сенакосаў (загінуў), |
| А.Ф.Сарафанава |
Акцябрскі, Васілевіцкі, Даманавіцкі, Капаткевіцкі р-ны Палескай |
Камандзіры А.Ф.Сарафанаў, Дз.Я.Карнілаў (в.а.), В.М.Васільеў; камісары А.І.Рудэнка, К.У.Шарыкалаў; |
| А. Свентаржыцкага |
Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай, Радашковіцкі |
Камандзір А.Свентаржыцкі |
| Свяцілавіцкі люты — |
Свяцілавіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай |
Камандзір І.М.Філіпаў, камісар В.А.Абушэнка, |
| Дз.І.Семянцова май — |
Карэліцкі, Мірскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай |
Камандзір Дз.І.Семянцоў (загінуў) |
| Скараднянскі |
Ельскі |
Камандзір П.М.Рагозенка (загінуў), камісар В.М.Цык |
| «Слаўны», спецатрад 12.2.1942—7.7.1944 |
Баранавіцкая, Гомельская, Магілёўская, Мінская |
Камандзіры А.П.Шастакоў (загінуў), К.А.Мадэй |
| Слуцкі |
Капыльскі, Слуцкі р-ны Мінскай |
Камандзір Ф.А.Пашун |
| «Сокалы», спецатрад 26.10.1942—5.7.1944 |
Быценскі, Клецкі, Ляхавіцкі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай, Бярозаўскі, Кобрынскі р-ны Брэсцкай, Ганцавіцкі, Драгічынскі р-ны Пінскай |
Камандзіры К.П.Арлоўскі, С.А Нікольскі |
| «Старшыны» |
Сямяціцкі |
|
| І.А.Стафаненкі май — |
Кармянскі |
Камандзір І.А.Стафаненка, камісар Г.П.Баснін |
| Столінскі |
Тураўскі |
Камандзіры В.Е.Ключанкоў (загінуў), І.Л.Масленікаў (загінуў) |
| С.Р.Суслава |
Свірскі |
Камандзіры П.Р.Півавараў, У.П.Каўцюх, С.Р.Суслаў; камісары І.П.Кліманскі, Ф.І.Ларыёнаў, Д.І.Мартыненка; |
| «Сцяг» май — 10.7.1944 |
Бярозаўскі, Гайнаўскі р-ны Брэсцкай |
Камандзіры А.Ф.Петракоў, В.Л.Ларыёнаў (в.а.); камісары А.У.Шаўлякоў, |
| «Сямёнава», спецатрад 21.7.1943—30.6.1944 |
Асіповіцкі, Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай, Глускі, Парыцкі р-ны Палескай |
Камандзір Х.С.Прыбыль |
| І.П.Топкіна |
Быценскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай, Бярозаўскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай, Ганцавіцкі |
Камандзіры І.П.Топкін, В.В.Алісейчык; камісары Алісейчык, В.А.Цвяткоў |
| «Трэція» (у 24.4.1942—2.7.1944 |
Глыбоцкі, Докшыцкі, Куранецкі, Мядзельскі р-ны Вілейскай, Аршанскі, Віцебскі, Дубровенскі, Расонскі, Сенненскі, Сіроцінскі, Талачынскі р-ны Віцебскай |
Камандзіры А.А.Плотнікаў, М.Г.Братушэнка, А.С.Бычак (загінуў), П.С.Савуляк |
| Тураўскі |
Тураўскі |
Камандзір М.І.Голікаў; камісары В.П.Савін, М.М.Бяляўскі |
| Хойніцкі |
Хойніцкі |
Камандзір І.М.Цейкін, камісар П.П.Домнікаў (загінуў) |
| «Храбрацы», спецатрад 1.7.1942—12.7.1944 |
Косаўскі |
Камандзір А.М.Рабцэвіч |
| Целяханскі |
Целяханскі |
Камандзір У.І.Квінто (загінуў) |
| «Чапай» май—29.9.1942 |
Клімавіцкі, Крычаўскі, Мсціслаўскі, Чавускі р-ны Магілёўскай |
Камандзір У.Р.Залатарэнка; камісары В.П.Катаеў, К.А.Рэуцкі; |
| «Чэкіст» |
Высокаўскі, Кляшчэльскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай |
Камандзір Р.С.Каравай, камісар І.А.Палякоў (загінуў), |
| Чэрыкаўскі |
Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай |
Камандзір Г.А.Храмовіч |
| Штабны |
Акцябрскі, Капаткевіцкі р-ны Палескай |
Камандзір Р.І.Бар’яш; камісары М.І.Лапо, Ф.І.Самбук, І.С.Сабецкі; |
| В.В.Шчарбіны |
Валожынскі |
Камандзіры В.В.Шчарбіна (загінуў), Д.І.Кеймах (загінуў), М.П.Фёдараў (загінуў) |
| І.А.Яраша |
Барысаўскі, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай |
Камандзір І.А.Яраш (загінуў) |
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)