му́ ха , -і, Д М му́ се, мн. -і, мух, ж.
Агульная назва шырокараспаўсюджаных двухкрылых насякомых.
Асеннія мухі.
◊
З мухамі ў носе — капрызны, з норавам.
Пад мухай (разм. ) — у стане ап’янення, быць п’янаватым.
Рабіць з мухі слана — значна перабольшваць што-н.
|| памянш. му́ шка , -і, Д М -шцы, мн. -і, -шак, ж.
|| прым. мушы́ ны , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
палымне́ ць , -е́ ю, -е́ еш, -е́ е; незак.
1. Ярка гарэць, палаць; знішчацца ў агні.
Хаты палымнелі ў агні.
2. Набываць колер полымя; вылучацца колерам полымя, яркай чырвонай афарбоўкай.
На ўсходзе палымнела зара.
Палымнее чырвоная рабіна (перан. ).
3. Пакрывацца румянцам.
Палымнее твар.
4. перан. Быць ахопленым якім-н. моцным пачуццём.
П. сэрцам.
Палымнее агонь помсты.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спадні́ ца , -ы, мн. -ы, -ні́ ц, ж.
Жаночае адзенне ад пояса ўніз, а таксама частка сукенкі ад таліі ўніз.
Купіла новую спадніцу.
◊
Бегаць за спадніцай — заляцацца да жанчын.
Трымацца за спадніцу — быць у поўнай залежнасці ад жонкі (разм. , неадабр. ).
|| памянш. спадні́ чка , -і, Д М -чцы, мн. -і, -чак, ж.
|| прым. спадні́ чны , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
таўчы́ ся , таўку́ ся, таўчэ́ шся, таўчэ́ цца; таўчо́ мся, таўчаце́ ся, таўку́ цца; то́ ўкся, таўкла́ ся, -ло́ ся; таўчы́ ся; незак.
1. Драбніцца, дзяліцца на больш дробныя часткі.
2. (1 і 2 ас. адз. звычайна не ўжыв. ). Быць , знаходзіцца дзе-н. , звычайна ў цеснаце.
Каля парога таўкліся людзі.
3. Увіхацца дзе-н. , каля чаго-н. (разм. ).
Увесь дзень т. на кухні.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вообража́ ть несов.
1. уяўля́ ць;
2. (предполагать, думать) ду́ маць, уяўля́ ць;
◊
вообража́ ть о себе́ быць (ве́ льмі) высо́ кай ду́ мкі пра сябе́ , задава́ цца;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
блаже́ нство ср. шча́ сце, -ця ср. ; асало́ да, -ды ж. ; раско́ ша, -шы ж. ;
◊
быть на верху́ блаже́ нства быць на вышыні́ шча́ сця;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
двор II (монарх и приближённые к нему лица) ист. двор, род. двара́ м. ;
быть при дворе́ быць пры двары́ .
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спори́ ться несов. , разг. быць спо́ рным, ісці́ спо́ рна (спарне́ й);
когда́ ве́ село живётся, рабо́ та спори́ тся калі́ ве́ села жыве́ цца, рабо́ та ідзе́ спарне́ й.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
á ngewiesen :
~ sein (auf A ) быць вы́ мушаным абыхо́ дзіцца (чым-н. ); быць зале́ жным (ад каго-н. , чаго-н. );
auf sich selbst ~ sein быць пакі́ нутым на само́ га сябе́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Прысу́ тнічаць ’быць , знаходзіцца ў пэўны час; мецца, быць у наяўнасці’ (ТСБМ ), прысу́ тнасць ’знаходжанне, наяўнасць’ (там жа), укр. прису́ тність ’прысутнасць’. Паводле Васілеўскага (Аб нек. асабл. , 48–51) калька 20‑х гадоў XX ст. з рус. прису́ тствовать ’знаходзіцца, быць у наяўнасці’, дзе суфікс ‑ствова‑ (з ц.-слав. ) быў заменены прадуктыўным суфіксам ‑ніча‑ (< ‑нік ), што ўтварае дзеясловы ад назоўнікаў дзеючай асобы. Параўн. су́ тнасць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)