Verbum

dabéi adv

1) пры гэ́тым [тым, ім, ёй, іх];

das Gúte ~ ist, dass… до́бра пры гэ́тым то́е, што…;

es ist nichts ~ гэ́та не ма́е значэ́ння; вы́рашана!, няха́й так і бу́дзе;

ich bin ~ я зго́дзен;

~ sein etw. zu tun* збіра́цца што-н. рабі́ць

2) да таго́ ж, ра́зам з тым;

er ist klug und ~ sehr gútmütig ён разу́мны і ра́зам з тым ве́льмі до́бры

3) каля́ (пры чым-н.); пры гэ́тым;

er war ~ ён быў [прысу́тнічаў] пры гэ́тым

Kreuz n -es, -e

1) крыж;

das Róte ~ чырво́ны крыж;

etw. übers ~ légen пакла́сці што-н. крыж-на́крыж;

ein ~ schlágen*, das Zéichen des ~es máchen перажагна́цца;

ans ~ schlágen* [nágeln] раскрыжава́ць, укрыжава́ць

2) анат. паясні́ца

3) карт. жо́лудзі, крэ́сці

4) крыж, ця́жар, му́ка, паку́та;

sich in sein ~ schícken пако́рліва не́сці свой крыж, прыміры́цца з сваі́м лёсам

5) муз. дые́з;

◊

ein ~ über etw. (A) máchen паста́віць крыж на чым-н.; махну́ць руко́ю на што-н.

áufgehen* vi (s)

1) узыхо́дзіць (пра сонца)

2) падыма́цца;

der Vórhang geht auf засло́на падыма́ецца;

ein stárker Wind geht auf падыма́ецца мо́цны ве́цер

3) адчыня́цца, адкрыва́цца (тс. перан.);

die Áugen gíngen mir auf у мяне́ адкры́ліся во́чы, я зразуме́ў

4) мед. прарва́цца (пра нарыў); адкрыва́цца (пра рану)

5) распуска́цца (пра пупышкі)

6) развя́звацца, распо́рвацца, расшпі́львацца

7) матэм. дзялі́цца

8) быць захо́пленым (чым-н. – in D);

in der Árbeit ~ з галаво́й акуну́цца ў пра́цу [рабо́ту]

Mühe f -, -n намага́нне, вы́сілак, кло́пат, імкне́нне;

mit ~ und Not з (вялі́кай) ця́жкасцю;

sich (D) ~ gében* намага́цца, ру́піцца;

máchen Sie sich kéine ~! не турбу́йцеся, калі́ ла́ска!;

séine líebe ~ mit j-m [mit etw.] (D) háben важда́цца з кім-н., з чым-н.;

es lohnt sich die ~ nicht гэ́та не ва́рта кло́пату;

sich gróße ~ [sich die ~] máchen узя́ць на сябе́ турбо́ты;

kéine ~ schéuen не бая́цца кло́пату, не шкадава́ць сіл;

◊

~ und Fleiß bricht Eis ≅ цярпі́ каза́к – атама́нам бу́дзеш

Únrecht n -(e)s несправядлі́васць;

~ háben не мець ра́цыі, памыля́цца;

~ tun* дзе́йнічаць няпра́вільна [несправядлі́ва];

~ bekómmen* не мець ра́цыі; памыля́цца; быць няпра́вільна пакара́ным;

j-m ~ gében* лічы́ць, што хто́сьці памыля́ецца [не ма́е ра́цыі];

es geschíeht ihm ~ яго́ крыўдзяць;

zwíschen Recht und ~ nicht unterschéiden können* не ве́даць, што до́бра, а што дрэ́нна;

im ~ sein не мець ра́цыі, памыля́цца;

mit ~, zu ~ няпра́вільна, дарма́;

etw. zu ~ tun* дзе́йнічаць [рабі́ць, абыхо́дзіцца] несправядлі́ва ў чым-н.;

der Vertrág bestéht zu ~ дамо́ва [дагаво́р] не ма́е зако́ннай сі́лы [не правамо́цная, -ны]

verstéhen*

1. vt

1) разуме́ць, ця́міць, ке́міць;

j-m etw. zu ~ gében* даць зразуме́ць каму́-н. што-н.

2) уме́ць (што-н. рабіць), разбіра́цца (у чым-н.);

von éiner Sáche nichts ~ не ця́міць нічо́га ў спра́ве;

er verstéht es, gut zu málen ён уме́е до́бра малява́ць;

verstéht er viel von Musík? ён ду́жа разбіра́ецца ў му́зыцы?

2. ~, sich

1) разуме́ць адзі́н аднаго́, знахо́дзіць агу́льную мо́ву, паразуме́цца

2):

es verstéht sich von selbst само́ сабо́й зразуме́ла