2) пака́звае, што прадме́т ці асо́ба зьяўля́ецца найбо́льш адпаве́дным
He is the man for the position — Ён адпаве́дны чалаве́к на гэ́тае стано́вішча
3) азнача́е ча́стку це́ла
hang the head in shame — апусьці́ць галаву́ ад со́раму
4) пе́рад прыме́тнікам у ро́лі назо́ўніка
to visit the sick — наве́даць хво́рых
II[ðə]
adv.
1) у параўна́ньні з папярэ́днім ста́нам
He has been on vacation and looks the better for it — Ён быў у адпачы́нку і выгляда́е параўна́льна лепш
2) the… the… — чым… тым…
the more the merrier — чым больш, тым весяле́й
the sooner the better — чым хутчэ́й, тым лепш
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Nescit plebs jejuna timere
Не ўмее галодны натоўп баяцца.
Не умеет голодная толпа бояться.
бел. Што па той чэсці, калі няма чаго есці. Чым галей, тым смялей. Галодны і кія не баіцца.
рус. Голодный и патриарх хлеба украдёт. Голодное брюхо ко всему глухо.
фр. Homme affamé ne pense qu’ à pain (Голодный человек думает только о хлебе).
англ. Hungry flies bite sore (Голодные мухи больно кусают). A hungry man is an angry man (Голодный человек ‒ злой человек).
нем. Hunger ist ein scharfes Schwert (Голод ‒ острый меч)..
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
бо́лее
1.нареч. больш, бо́лей;
2.(при образовании сравнит. ст.) больш;
бо́лее споко́йный больш спако́йны;
◊
бо́лее или ме́нее больш-ме́нш;
ни бо́лее ни ме́нее ні больш ні менш;
бо́лее всего́ больш за ўсё;
бо́лее того́ яшчэ́ больш;
тем бо́леетым больш.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Прыпіва́ць ’перад тым, як выпіць чарку, жадаць здароўя суседу, які будзе піць наступным’ (астрав., Сл. ПЗБ). Укр.припива́ти ’пры частаванні чаркай крыху адпіваць з яе’, польск.przypijać ’чокацца з кім-небудзь’, чэш.připitek ’тост’. Незак. тр. да прыпі́ць < піць (гл.); магчыма, семантычнае запазычанне з польскай мовы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Распераза́ць, распераза́цца ’зняць (з сябе), развязаць пояс, дзягу’ (Нас., ТСБМ, Сержп. Казкі, Растарг.), росперэза́цца ’тс’ (ТС), сюды ж вытворныя расперя́зка ’пояс’, расперя́з ’самая дробная мурашка, якая балюча кусаецца, вымушаючы тым самым распяразвацца’ (Нас.), разперя́за ’непадпаясаны, без пояса’ (Растарг.). Да пераза́ць (гл.), параўн. укр.роспереза́ти, роспері́зуватися ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ро́гель ’пояс, які злучае дзве кроквы паміж сабой’ (кам., Нар. сл.). З польск., параўн. вялікапольск. rygle ’тс’, якое з ням.Riegel з тым жа значэннем (Басара, Terminol., 2, 51); ‑о‑ ў першым складзе пад уплывам рог, рогі ’перасячэнне схілаў страхі’ (ц.-палес., усх.-палес., Нар. сл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тэкст ‘тое, што сказана, напісана або надрукавана і звязана сэнсам’ (ТСБМ, Некр. і Байк., Ласт.), ст.-бел.текстъ (XVII ст., ГСБМ). Мажліва, запазычана непасрэдна з лац.textus, аднак больш верагодна польскае пасрэдніцтва, гл. Булыка, Лекс. запазыч., 165; у тым ліку і для рус.текст, гл. Кохман, 217.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
дарава́цца, ‑руецца; зак. і незак.
1. Не залічыцца, не залічвацца ў віну. — Не, калега: трэба пазнаёміцца з пісаранкамі, бо калі не зойдзеце да іх, то гэта будзе такая крыўда, якая вам ніколі не даруецца ні ў гэтым жыцці, ні на тым свеце.Колас.
2.толькінезак.Зал.да дараваць (у 1, 2 і 3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́штукаваць, ‑кую, ‑куеш, ‑куе; зак., што.
Разм. Змайстраваць што‑н., разумна камбінуючы, эканомна выкарыстоўваючы матэрыял; выгадаць, выкраіць. Выштукаваць цацку. □ Разам з тым Лапко ўмудрыўся выштукаваць тут і цэлы пакой для галоўнай свінаркі.Колас.Быў Сахрон майстра на ўсе рукі — ён мог зляпіць печ і грубку, падбіць чаравікі, пашыць боты, выштукаваць раму, пашкліць вокны.Сачанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)