эксплазі́я

(фр. explosion = выбух, ад лац. explodere = выганяць з шумам)

1) выкід вулканічнага матэрыялу на паверхню Зямлі, які суправаджаецца выбухам, выдзяленнем газаў і інш.;

2) лінгв. фаза артыкуляцыі выбухнога зычнага.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

orgy [ˈɔ:dʒi] n.

1. о́ргія, разгу́л;

a drunken orgy п’я́нка, папо́йка

2. (of) хва́ля, усплёск, успы́шка;

an orgy of crime вы́бух злачы́ннасці

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

peal​1 [pi:l] n.

1. звон звано́ў

2. гру́кат, гул (грому, апладысментаў, навальніцы і да т.п.);

a peal of laughter вы́бух сме́ху

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

НІТРАГЛІЦЭРЫ́НА, гліцэрынатрынітрат,

поўны эфір гліцэрыны і азотнай к-ты; магутнае брызантнае выбуховае рэчыва, C3H5(ONO2)3. Атрымана ў 1846 італьян. хімікам А.​Сабрэра; прамысл. вытв-сць наладжана А.Нобелем.

Бясколерная алеепадобная вадкасць без паху, салодкага смаку. Крышталічная існуе ў 2 мадыфікацыях — стабільнай рамбічнай (tпл 13.5 °C) і лабільнай трыкліннай (tпл 2,8 °C). Добра раствараецца ў ацэтоне, дыэтылавым эфіры, метаноле, мала — у вадзе, гліцэрыне. Вельмі адчувальная да ўдару, трэння, агню (т-ра ўзгарання 200 °C); гарэнне лёгка пераходзіць у выбух (цеплата выбуху 6,3 МДж/кг). Атрымліваюць узаемадзеяннем гліцэрыны з сумессю азотнай і сернай кіслот. Выкарыстоўваюць у вытв-сці выбуховых рэчываў (дынамітаў, балістытаў), у медыцыне як сасударасшыральны сродак (паляпшае каранарны кровазварот). У значных дозах атрутная; выклікае моцны галаўны боль. ГДК 2 мг/м³.

Я.​Г.​Міляшкевіч.

т. 11, с. 351

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПО́ДКІНА (Марыяна Барысаўна) (н. 10.2.1931, г. Краснадар, Расія),

расійская і бел. артыстка балета, педагог. Нар. арт. Расіі (1967). Скончыла Пермскае харэагр. вуч. (1950), у 1951—89 выкладала ў ім (з перапынкамі). У 1950—91 працавала ў рас. і замежных т-рах. З 1994 на Беларусі: рэпетытар-педагог у Дзярж. т-ры муз. камедыі, з 1998 у Нац. акад. т-ры балета Беларусі. Да 1974 выступала на сцэне. Яе выканальніцкай манеры ўласцівы яркі, вобразны стыль танца, які вызначаўся віртуознай тэхнікай, тэмпераментам. Першая выканаўца партый: Грушанька («Грушанька» Б.​Машкова), Маці («Бераг надзеі» А.​Пятрова), Марутка («Выбух» М.​Крукава і Г.​Церпілоўскага). Сярод інш. партый: Кітры («Дон Кіхот» Л.​Мінкуса), Адылія («Лебядзінае возера» П.​Чайкоўскага), Гаспадыня Меднай гары («Каменная кветка» С.​Пракоф’ева) і інш.

т. 12, с. 446

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

cosmic

[ˈkɑ:zmɪk]

adj.

1) сусьве́тны, касьмі́чны

2) велічэ́зны, веліза́рны, усеабды́мны

a cosmic explosion — велічэ́зны вы́бух

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

outbreak

[ˈaʊtbreɪk]

n.

1) вы́бух -у m. (гне́ву, сьме́ху)

2) эпідэ́мія хваро́бы

3) забурэ́ньні pl.

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

тэрмая́дзерны, ‑ая, ‑ае.

Заснаваны на рэакцыі зліцця некаторых лёгкіх ядраў у больш цяжкія, якая адбываецца пры высокіх тэмпературах з вылучэннем велізарнай колькасці энергіі на працягу вельмі кароткага часу. Тэрмаядзерная энергія. Тэрмаядзерная рэакцыя. // Звязаны з выкарыстаннем энергіі, якая вылучаецца пры такіх рэакцыях. Тэрмаядзерны выбух. Тэрмаядзерная зброя. Тэрмаядзерная вайна.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

я́дерный в разн. знач. я́дзерны;

я́дерная фи́зика я́дзерная фі́зіка;

я́дерное ору́жие я́дзерная збро́я;

я́дерный потенциа́л я́дзерны патэнцыя́л;

я́дерный взрыв я́дзерны вы́бух;

я́дерный реа́ктор я́дзерны рэа́ктар.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Áusbruch m -(e)s, -brüche

1) пача́так; (нечака́нае) узнікне́нне

2) вы́бух;

zum ~ kómmen* вы́бухнуць, успы́хнуць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)