чужы́нец, -нца, мн. -нцы, -нцаў, м.
Чужы, нетутэйшы чалавек; іншаземны вораг, захопнік.
Вызваліць родную зямлю ад чужынцаў.
|| ж. чужы́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак.
|| прым. чужы́нскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чужы́нец
назоўнік, агульны, адушаўлёны, асабовы, мужчынскі род, 1 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
чужы́нец |
чужы́нцы |
| Р. |
чужы́нца |
чужы́нцаў |
| Д. |
чужы́нцу |
чужы́нцам |
| В. |
чужы́нца |
чужы́нцаў |
| Т. |
чужы́нцам |
чужы́нцамі |
| М. |
чужы́нцу |
чужы́нцах |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чужы́нец, -нца м. чужа́к; прише́лец
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чужы́нец, ‑нца, м.
Чужы, нетутэйшы чалавек. І я, твой родны сын, Чужынцам у табе сябе ўжо адчуваю. Колас. // Іншаземны вораг, захопнік. У наш светлы новы дом уварваўся чужынец, .. які жыве .. звярынай прагнасцю таптаць сабе пад ногі ўсё, што створана ў людзях. Купала. Даўно разбіты вораг. Нават каскі Чужынцаў Засмактаў дняпроўскі іл... Панчанка. Усе тут партызанамі былі, Не шкадавалі ворагу «гасцінца», На нашай роднай, вогненнай зямлі Страляў тут кожны кусцік у чужынца. Русак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
чужынец, чужаземец, іншаземец, чужаніца, чужак, прышэлец, прышлец, прыблуда, прыблуднік
Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)
чужа́нін, -а, мн. чужа́не, чужа́н, м. (нар.-паэт.).
Чужынец.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чужа́нін, ‑а, м.
Нар.-паэт. Чужынец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
чужа́к разг.
1. (пришлый) чужы́нец, -нца м.;
2. (чуждый) чужані́ца, -цы м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чужа́к, -а́, мн. -і́, -о́ў, м. (разм.).
1. Чужы, прышлы чалавек, чужынец.
2. Чалавек, які па духу, поглядах і пад. чужы ў якім-н. асяроддзі.
Ён ч. сярод іх.
3. Не родны чалавек, не сваяк.
|| ж. чужа́чка, -і, ДМ -чцы, мн. -і, -чак (да 1 знач.).
|| прым. чужа́цкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Лю́тар ’бязбожнік’ (Сцяц.), ст.-бел. лютаръ, лютеръ, люторъ, лютеранинъ (XVI ст.) ’лютэранец’, якія са ст.-польск. luter, lutaranin, luteryjanin. Утвораны ад прозвішча Марціна Лютэра — Luther, дзеяча нямецкай Рэфармацыі. Праціўнікі вучэння Лютэра збліжалі яго прозвішча з прыметнікам люты, параўн. лю́тыр ’мучыцель, кат’ (Нас.), са значэннем ’чужынец’: палес. оўруцк. лю́трі ’іншаверцы’ > ’чужаземцы’ (Булыка, Запазыч., 192).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)