устрыма́цца, -я́юся, -а́ешся, -а́ецца; зак., ад чаго.
Стрымаць сябе, адмовіцца ад якога-н. дзеяння.
У. ад спіртных напіткаў.
У. пры галасаванні (не галасаваць ні за, ні супраць).
|| незак. устры́млівацца, -аюся, -аешся, -аецца.
|| наз. устрыма́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
устрыма́цца
дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
устрыма́юся |
устрыма́емся |
| 2-я ас. |
устрыма́ешся |
устрыма́ецеся |
| 3-я ас. |
устрыма́ецца |
устрыма́юцца |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
устрыма́ўся |
устрыма́ліся |
| ж. |
устрыма́лася |
| н. |
устрыма́лася |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
устрыма́йся |
устрыма́йцеся |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
устрыма́ўшыся |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
устрыма́цца сов., в разн. знач. воздержа́ться;
у. ад спіртны́х напі́ткаў — воздержа́ться от спиртны́х напи́тков;
у. ад галасава́ння — воздержа́ться от голосова́ния
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
устрыма́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; зак.
1. Стрымаць сябе ад якіх‑н. дзеянняў, адмовіцца ад чаго‑н. [Крыскавец] памкнуўся быў выключыць тэлевізар, але ўстрымаўся. Хадановіч. Акінуўшы вокам кампанію і тую гарэлку, якая стаяла на стале, Лабановіч цвёрда пастанавіў не піць, бо нейкае пачуванне засцярогі падказвала яму ўстрымацца. Колас.
2. Ухіліцца, не прыняць удзелу (у галасаванні). Колькі ўстрымалася пры галасаванні — не падлічвалі, важна было,.. што ніхто не галасаваў супроць. Хадкевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
возде́ржаться сов. устрыма́цца;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
устры́млівацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца.
Незак. да устрымацца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
устрымо́ўвацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца.
Незак. да устрымацца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
устры́млівацца несов., в разн. знач. возде́рживаться; см. устрыма́цца
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
уцярпе́ць, уцярплю, уцярпіш, уцярпіць; зак. (пераважна з адмоўем «не»).
Устрымацца ад якога‑н. дзеяння, учынку; стрымацца. Не ўцярпеў панскі паляўнічы і расказаў людзям, што князь толькі на стаенніку гарцуе, а стралок з яго кепскі. С. Александровіч. — Якім, чаму ты піць не кінеш? Ты ж губіш сябе! Ты ж і сам гэта.. добра бачыш! — не ўцярпеў я. Нікановіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прыкусі́ць, ‑купіў, ‑кусіш, ‑кусіць; зак.
1. што. Прышчаміць, наравіць зубамі (сваю губу, язык, шчаку). [Міхалючок] сцішыўся на Мікуцёвых руках, але Мікуць убачыў, як ён ад гэтага моцна сцяў зубы, аж прыкусіў губу. Чорны. // Заціснуць зубамі. Прыкусіўшы папяросу, маўчаў і Васіль. Шашкоў. Наташа пакрыўджана прыкусіла губу, на вачах у яе выступілі слёзы. Краўчанка.
2. чаго і без дап. Разм. Закусіць. [Лабыш:] — Пня, паглядзі прыкусіць чаго. Козел.
•••
Прыкусіць язык — раптоўна замаўчаць, устрымацца ад выказвання.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)