плаві́льны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
плаві́льны |
плаві́льная |
плаві́льнае |
плаві́льныя |
| Р. |
плаві́льнага |
плаві́льнай
плаві́льнае |
плаві́льнага |
плаві́льных |
| Д. |
плаві́льнаму |
плаві́льнай |
плаві́льнаму |
плаві́льным |
| В. |
плаві́льны (неадуш.)
плаві́льнага (адуш.) |
плаві́льную |
плаві́льнае |
плаві́льныя (неадуш.)
плаві́льных (адуш.) |
| Т. |
плаві́льным |
плаві́льнай
плаві́льнаю |
плаві́льным |
плаві́льнымі |
| М. |
плаві́льным |
плаві́льнай |
плаві́льным |
плаві́льных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
плаві́льны тех. плави́льный;
п. цэх — плави́льный цех;
~ная печ — плави́льная печь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
плаві́льны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да плаўкі (у 1 знач.). Плавільны цэх. // Які служыць для плаўкі. Плавільная печ.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пла́віць, пла́ўлю, пла́віш, пла́віць; пла́ўлены; незак., што.
Ператварыць цвёрдае цела ў вадкае шляхам награвання.
П. метал.
|| зак. распла́віць, -ла́ўлю, -ла́віш, -ла́віць; -ла́ўлены.
|| наз. плаўле́нне, -я, н. і пла́ўка, -і, ДМ -ўцы, ж.
|| прым. плаві́льны, -ая, -ае.
Плавільная печ.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Гуд ’шкляны, плавільны завод’ (Яшкін). Параўн. у Даля гу́да ’шкляны завод’. Бясспрэчна, звязана з гу́та. Формы гуд, гу́да, магчыма, з’явіліся як вынік уплыву дзеяслова гудзе́ць.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гама́рня, ’медны завод’ (Нас.), ’рудня, медзеплавільная майстэрня, плавільны завод’ (Яшкін). Укр. гама́рня ’металаплавільны завод’. Як можна меркаваць, гэта запазычанне З польск. hamernia ’тс’ (а гэта да ням. Hammer ’молат’); параўн. ст.-бел. XVI ст. гамеръ ’кузня’ < польск. hamer < ням. (Булыка, Запазыч., 78). Рудніцкі (553–554) бачыць крыніцу запазычання прама ў ням. Hammerwerkstatt (без польскага пасрэдніцтва). Такая версія гісторыі адпаведных слоў вельмі няпэўная. Параўн. форму гамэ́рня (гл.) з другасным значэннем, якая, як здаецца, пацвярджае магчымасць польскага пасрэдніцтва.
Гама́рня 2 ’шумная гутарка’ (Шат.), ’шум, садом’ (Касп.), ’гамарня, шумнае месца’ (Бяльк.), ’шумнае месца; будынак музычнай установы; школа’ (Яшкін). Укр. гама́рня ’крык, шум’ (гл. Рудніцкі, 553). Па паходжанню ідэнтычнае з гама́рня 1 ’плавільны завод і да т. п.’ (гл.). Перанос значэння ’плавільны завод, майстэрня і да т. п.’ — ’шумнае месца’, ’шум, гутарка і г. д.’ не патрабуе дакладная паяснення. Параўн. гамэ́рня.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гамэ́рня ’сварка’ (Жд. 2). Запазычанне з польск. hamernia ’гамарня; плавільны завод і да т. п.’ Значэнне тут другаснае (параўн. гама́рня 2, гл.). Форма гамэ́рня пацвярджае, што і гама́рня 1 была запазычана непасрэдна з польск. мовы (насуперак Рудніцкаму, 553–554, які выводзіў гамарня прама з ням. крыніцы).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)