паўно́чны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
паўно́чны |
паўно́чная |
паўно́чнае |
паўно́чныя |
| Р. |
паўно́чнага |
паўно́чнай
паўно́чнае |
паўно́чнага |
паўно́чных |
| Д. |
паўно́чнаму |
паўно́чнай |
паўно́чнаму |
паўно́чным |
| В. |
паўно́чны (неадуш.)
паўно́чнага (адуш.) |
паўно́чную |
паўно́чнае |
паўно́чныя (неадуш.)
паўно́чных (адуш.) |
| Т. |
паўно́чным |
паўно́чнай
паўно́чнаю |
паўно́чным |
паўно́чнымі |
| М. |
паўно́чным |
паўно́чнай |
паўно́чным |
паўно́чных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
брыта́нцы, -аў, адз. -нец, -нца, м.
Насельніцтва Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі: англічане, шатландцы, валійцы, паўночныя ірландцы.
|| ж. брыта́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак.
|| прым. брыта́нскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шырата́, -ы́, ДМ -раце́, мн. шыро́ты, -ро́т, ж.
Адлегласць ад экватара па мерыдыяне, якая выражаецца ў градусах.
Паўночныя шыроты.
На ўсіх шыротах (на ўсім зямным шары, усюды).
|| прым. шыро́тны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
наро́днасць, -і, мн. -і, -ей, ж.
1. гл. народны.
2. Устойлівая супольнасць людзей, заснаваная на агульнасці мовы, тэрыторыі, эканамічнага жыцця, якая папярэднічае нацыі.
Паўночныя народнасці.
3. Нацыянальная, народная (у 3 знач.) самабытнасць.
Н. паэзіі Янкі Купалы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
кастарэ́з, ‑а, м.
Майстар разьбы па косці. Ілюль быў выдатным мастаком-кастарэзам. З маржовых іклаў ён вельмі добра выразаў птушак, звяроў, людзей, паўночныя пейзажы. Бяганская.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
широта́
1. шырыня́, -ні́ ж.;
широта́ взгля́дов шырыня́ по́глядаў;
2. геогр. шырата́, -ты́ ж.;
се́верные (ю́жные) широ́ты паўно́чныя (паўднёвыя) шыро́ты.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
неабды́мны, ‑ая, ‑ае.
Вялізны памерамі; бязмежны, бяскрайні. Сусвет неабдымны Ловіць кожнае слова Крамля. Вітка. Усё заззяла, і прасторы сталі неабдымнымі. Чорны. Грузавік крануўся і мякка пакаціўся па дарозе сярод неабдымнага мора жыта. Лупсякоў. // Надзвычайны па сіле, ступені праяўлення. Жыццё ішло, поўнае сваёй глыбокай і неабдымнай чароўнасці і прыгажосці. Кавалёў. Паўночныя нашыя шыры, Тайгі неабдымны спакой Змяняў на падманшчыцу-ліру, На ўтульны і ціхі пакой?! Звонак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
раё́н, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Частка тэрыторыі, мясцовасць, што вылучаецца паводле якіх-н. асаблівасцей, прыкмет.
Прамысловы р.
Паўночныя раёны краіны.
Р. засухі.
2. Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе вобласці, краю, рэспублікі або ўнутры вялікага горада.
Лагойскі р.
Першамайскі р. горада Мінска.
3. Адміністрацыйны цэнтр, а таксама галоўныя ўстановы такой адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі (разм.).
Быў я ў раёне на нарадзе.
4. Месца, якое прылягае да чаго-н., размешчана вакол чаго-н.
Жыць у раёне вакзала.
5. Пра сельскую мясцовасць (разм.).
Бацькі жывуць на раёне.
|| прым. раённы, -ая, -ае (да 2, 3 і 5 знач.).
Р. цэнтр.
Раённае начальства.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
штармавы́, ‑ая, ‑ое.
Які мае адносіны да шторму; які з’яўляецца штормам. Штармавы вецер. □ — Званілі ад аператыўнага. Давалі штармавое папярэджанне, — нясмела зазначыў Цвёрдахвалаў. Алешка. // Такі, які бывае ў час шторму. Штармавое надвор’е. □ Апошнія паўгода ішлі бурна і імкліва. Яны нагадвалі штармавы акіян, які бушаваў вакол. Ракітны. // Які выкарыстоўваецца ў час шторму, служыць для барацьбы са штормам. Туга нацягцутыя штармавыя канаты на прамдэку, на ўнутраных лесвіцах пагойдвалася ў такт шалёнай калыханцы. Лынькоў. // Для якога ўласцівы частыя штормы. Ды не меркнуць паўночныя зоры, Караблі не мяняюць свой шлях, Штармавое Балтыйскае мора, На тваіх багатырскіх грудзях. Хведаровіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
во́бласць ж., в разн. знач. о́бласть;
паўно́чныя ~ці Еўро́пы — се́рные о́бласти Евро́пы;
Мі́нская в. — Ми́нская о́бласть;
прые́хаць з ~ці — прие́хать из о́бласти;
в. ве́чнай мерзлаты́ — о́бласть ве́чной мерзлоты́;
у ~ці сэ́рца — в о́бласти се́рдца;
дасле́даваць в. ране́ння — иссле́довать о́бласть ране́ния
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)