Но́ў
назоўнік, уласны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 3 скланенне
|
адз. |
| Н. |
Но́ў |
| Р. |
Но́ві |
| Д. |
Но́ві |
| В. |
Но́ў |
| Т. |
Но́ўю |
| М. |
Но́ві |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
Ноў 1 ’маладзік’ (ваўк., Сл. ПЗБ). Паводле Машыннага (Atlas, 1, к. 5), вынік экспансіі з захаду ўтварэнняў з ’новы’ (пра месяц) на тэрыторыю з матывацыяй ’малады’, параўн. польск. now, nowy miesiąc, księżyc na nowiu, чэш. лоі/ (mesie), mesie na nove, ням. Neumond, англ. new moon, франц. nouvelle tune, лац. luna nova і пад. Рус. месяц на нови (Даль, без указ, месца) і зафіксаванае ў слоўніку Жэляхоўскага ўкр. нів знаходзяцца на перыферыі гэтай інавацыі, аднак параўн. рус. арх. нова ’маладзік’ (СРНГ). Па паходжанню кароткі прыметнік (*пооъ < *пооъ mesęcb) або адпрыметнікавы назоўнік (*novb), гл. новы.
Ноў 2, (новь) ’час з’яўлення новага хлеба, новы хлеб’ (Нас.), от нова до нова ’круглы год, ад старога да новага ўраджаю’ (ТС), рус. новь ’новы ўраджай; нешта новае, якое толькі што з’явілася’. Да новы (*пооъ), параўн. навіна ’новы ўраджай, першы ўраджай’.
Ноў 3 ’новаўзаранае поле, цаліна’ (Яшк.), сюды ж коўка ’тс’ (Бяльк.), рус. новь ’тс’. Да новы ’новаўзараны’, параўн. навіни ’новаўзаранае поле’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ноў-хаў
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, ніякі род, нескланяльны
|
адз. |
мн. |
| Н. |
ноў-хаў |
ноў-хаў |
| Р. |
ноў-хаў |
ноў-хаў |
| Д. |
ноў-хаў |
ноў-хаў |
| В. |
ноў-хаў |
ноў-хаў |
| Т. |
ноў-хаў |
ноў-хаў |
| М. |
ноў-хаў |
ноў-хаў |
Крыніцы:
nazounik2008.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
рацпрапано́ва, -ы, мн. -ы, -но́ў, ж.
Скарачэнне: рацыяналізатарская прапанова.
Ганарар за рацпрапанову.
Укараніць рацпрапанову.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
першаасно́ва, -ы, мн. -ы, -но́ў, ж. (кніжн.).
Асноўны пачатак.
Факты — п. ведаў.
|| прым. першаасно́ўны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
калдуны́ I, -но́ў мн., кул., разг. колдуны́
калдуны́ II, -но́ў мн. ло́хмы, ко́смы
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пастано́ва, -ы, мн. -ы, -но́ў, ж.
1. Калектыўнае рашэнне або ўрадавае распараджэнне.
П. педагагічнага савета.
2. Адна з форм судовага рашэння.
П. суда.
Прыватная п.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
лазуны́, -ноў мн., бот., зоол. ла́зящие
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прапано́ва, -ы, мн. -ы, -но́ў, ж.
1. гл. прапанаваць.
2. Тое, што прапанавана, прапануецца.
Унесці прапанову.
Рацыяналізатарская п.
3. Просьба стаць жонкай.
Зрабіць прапанову.
Прыняць чыю-н. прапанову.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)