нату́жвацца

дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. нату́жваюся нату́жваемся
2-я ас. нату́жваешся нату́жваецеся
3-я ас. нату́жваецца нату́жваюцца
Прошлы час
м. нату́жваўся нату́жваліся
ж. нату́жвалася
н. нату́жвалася
Загадны лад
2-я ас. нату́жвайся нату́жвайцеся
Дзеепрыслоўе
цяп. час нату́жваючыся

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

нату́жвацца несов. нату́живаться, напряга́ться

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нату́жвацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца.

Незак. да натужыцца.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

нату́жыцца, -жуся, -жышся, -жыцца; зак.

Напружыць усе сілы.

Конь натужыўся.

|| незак. нату́жвацца, -аюся, -аешся, -аецца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

нату́живаться нату́жвацца; напру́жвацца; напіна́цца;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

жы́ліцца, ‑люся, ‑лішся, ‑ліцца; заг. жылься; незак.

Разм. Натужвацца, пнуцца з усіх сіл, робячы што‑н. Жыліцца на непасільнай рабоце.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Жы́ліцца ’натужвацца’. Рус. жи́литься, славен. žíliti ’натужвацца’, серб.-харв. жи̏лити се ’тс’. *Žiliti, відаць, прасл. дзеяслоў ад наз. *žila (гл. жыла) са знач. ’напружваць жылы’ > ’натужвацца’, асабліва са зваротным *sę.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

напряга́ться напру́жвацца, напіна́цца; (натягиваться) наця́гвацца; нату́жвацца; (силиться) разг. намага́цца, сі́ліцца.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

жи́литься несов., прост.

1. пя́цца, напру́жвацца, нату́жвацца;

2. (скряжничать) скупі́цца, скна́рнічаць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Выжыма́ць ’выціскаць’ (Бяльк.), выжыма́цца ’натужвацца; выкідваць штукі, рабіць выбрыкі’ (Бяльк.), выжаць спарт. ’павольна ўзняць штангу, гіру і г. д.’ (БРС). Запазычанне з рус. выжать, выжимать ’выціскаць’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)