Мядзве́джае вушка ’талакнянка звычайная, Arctostaphylos Adans uva-ursi Spreng.’ (гродз., Кіс.), медвежʼе ушко ’дзіванна скіпетрападобная, Verbascum tapsiformeSchrad.’ (жытк., Бейл.). Укр. ведмеже ухо ’дзіванна’, ’шалфей, Salvia L.’, рус. медвежье ухо ’піжма, Tanacetum vulgare L.’, ’дзіванна’, ’ландыш’. Матывацыя: існавала павер’е, што: 1) гэтыя ягады падабаюцца мядзведзям; 2) усе менш каштоўныя расліны і грыбы «аддаюцца» ваўкам, мядзведзям, мышам. Так жа і ў германскіх народаў (Махэк, Jména, 177; РЯШ, 1973, № 1, с. 83).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
мядзве́джы
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
мядзве́джы |
мядзве́джая |
мядзве́джае |
мядзве́джыя |
| Р. |
мядзве́джага |
мядзве́джай
мядзве́джае |
мядзве́джага |
мядзве́джых |
| Д. |
мядзве́джаму |
мядзве́джай |
мядзве́джаму |
мядзве́джым |
| В. |
мядзве́джы (неадуш.)
мядзве́джага (адуш.) |
мядзве́джую |
мядзве́джае |
мядзве́джыя (неадуш.)
мядзве́джых (адуш.) |
| Т. |
мядзве́джым |
мядзве́джай
мядзве́джаю |
мядзве́джым |
мядзве́джымі |
| М. |
мядзве́джым |
мядзве́джай |
мядзве́джым |
мядзве́джых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
мядзве́джы, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае адносіны да мядзведзя, належыць яму. Мядзведжы след. // Зроблены, прыгатаваны са скуры або з мяса мядзведзя. Мядзведжае футра. Мядзведжая каўбаса.
2. перан. Такі, як у мядзведзя. Мядзведжая паходка.
•••
Мядзведжая паслуга гл. паслуга.
Мядзведжы кут (куток) гл. кут.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мядзве́дзь, -я, мн. -і, -яў, м.
1. Вялікая драпежная млекакормячая жывёліна сямейства мядзведзевых з густой поўсцю і тоўстымі нагамі.
Буры м.
Белы м.
2. перан. Пра няўклюднага, непаваротлівага чалавека (разм.).
◊
Дзяліць шкуру незабітага мядзведзя (разм.) — размяркоўваць прыбытак, якога ў наяўнасці яшчэ няма.
Мядзведзь на вуха наступіў каму (разм., жарт.) — пра чалавека, у якога адсутнічае музыкальны слых.
|| прым. мядзве́джы, -ая, -ае.
Мядзведжыя сляды.
Мядзведжае футра.
Мядзведжая паходка (перан.).
◊
Мядзведжы куток (разм.) — аддаленае, глухое месца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
апрану́ць сов.
1. (каго, што) оде́ть; (што на каго) наде́ть;
2. (каго, што) разг. (обеспечить одеждой) оде́ть;
3. (у каго, у што) наряди́ть (кем, во что), оде́ть (кем, во что);
а. у мядзве́дзя — наряди́ть (оде́ть) медве́дем;
а. у мядзве́джае фу́тра — наряди́ть (оде́ть) в медве́жью шу́бу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адзе́ць сов.
1. (каго, што) оде́ть;
а. дзіця́ — оде́ть ребёнка;
а. усю́ сям’ю́ — оде́ть всю семью́;
2. (у каго, у што) оде́ть, наряди́ть (кем, во что);
а. у казла́ — наряди́ть козло́м;
а. у мядзве́джае фу́тра — наряди́ть в медве́жью шу́бу;
3. (што ў што) перен. оде́ть (что во что и чем), наряди́ть;
а. у лі́сце — оде́ть листво́й
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)