ззя́нне, -я, н.
1. гл. ззяць.
2. Яркае святло, якое выпраменьваецца або адлюстроўваецца чым-н.
Сонечнае з.
У ззянні славы (перан.).
○
Паўночнае ззянне — свячэнне высокіх слаёў атмасферы, якое назіраецца за палярным кругам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ззя́нне
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, ніякі род, 1 скланенне
|
адз. |
| Н. |
ззя́нне |
| Р. |
ззя́ння |
| Д. |
ззя́нню |
| В. |
ззя́нне |
| Т. |
ззя́ннем |
| М. |
ззя́нні |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
ззя́нне ср.
1. сия́ние, сверка́ние; блиста́ние;
з. агнёў — сия́ние (сверка́ние) огне́й;
2. (ореол вокруг светил) сия́ние; вене́ц м.;
ме́сячнае з. — лу́нное сия́ние, вене́ц луны́;
3. перен. (расцвет) сия́ние;
у ззя́нні сла́вы — в сия́нии сла́вы;
○ паўно́чнае з. — се́верное сия́ние
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ззя́нне, ‑я, н.
1. Роўнае, звычайна яркае святло, якое выпраменьваецца або адлюстроўваецца чым‑н.; бляск, свячэнне. Сонечнае ззянне. Ззянне месяца. □ Абліта ззяннем зорак росная паляна. Бядуля. Здавалася, ад залатога ззяння лістоў кладзецца святло на парканы, зямлю, будынкі. Даніленка. // Арэол, светлы круг вакол чаго‑н. Ад плавільнай печы плыў самавіты, увянчаны ззяннем, разлівачны коўш. Карпаў. // перан.; чаго. Веліч, слава, сіла. У ззянні перамогі нашай Ён [Каліны] уваходзіць з намі ў ранне камунізма. Зарыцкі.
2. перан. Радасна-ўзбуджаны, шчаслівы выраз (вачэй, твару). Веры н[я]цяжка заўважыць на Ігнатавым твары ўрачыстае ззянне. Мікуліч.
•••
Паўночнае (палярнае) ззянне — свячэнне верхніх слаёў атмасферы, якое назіраецца за палярным кругам.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ззя́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е; незак.
1. Вылучаць ззянне.
Ззяюць зоркі.
На грудзях ветэрана ззяюць узнагароды.
2. перан., чым і ад чаго. Блішчаць, выражаючы якія-н. пачуцці (пра вочы), або свяціцца радасцю, шчасцем і пад. (пра чалавека).
Вочы ззяюць ад шчасця.
Твары людзей ззялі радасцю.
3. Тое, што і зеўраць.
У адной са сцен ззяла вялікая прабоіна.
|| наз. ззя́нне, -я, н. (да 1 знач. і пра вочы, твар, да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сия́ние прям., перен. ззя́нне, -ння ср.;
се́верное сия́ние паўно́чнае ззя́нне.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
во́дбліск, -у, мн. -і, -аў, м.
Ззянне адбітага святла, бляск.
На вершалінах дрэў мігцелі водбліскі пажару.
В. славы (перан.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жамчу́жны, -ая, -ае.
1. гл. жэмчуг.
2. перан. Падобны на жэмчуг, жамчужыну сваім выглядам, бляскам, белізною.
Жамчужнае ззянне.
Жамчужныя зубы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
а́ўра, -ы, ж. (спец.).
1. Ззянне вакол галавы, цела, якое паказваецца як німб, арэол і ўяўляецца як праява душы, духу.
2. У парапсіхалогіі: тое, што і біяполе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
арэо́л, -а, м.
1. Светлавы круг, ззянне вакол ярка асветленага прадмета, а таксама на фатаграфіі такога прадмета (спец.).
2. перан. Гонар, пашана вакол каго-н. (высок.).
Быць у арэоле славы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)