абаро́нчы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. абаро́нчы абаро́нчая абаро́нчае абаро́нчыя
Р. абаро́нчага абаро́нчай
абаро́нчае		 абаро́нчага абаро́нчых
Д. абаро́нчаму абаро́нчай абаро́нчаму абаро́нчым
В. абаро́нчы (неадуш.)
абаро́нчага (адуш.)		 абаро́нчую абаро́нчае абаро́нчыя (неадуш.)
абаро́нчых (адуш.)
Т. абаро́нчым абаро́нчай
абаро́нчаю		 абаро́нчым абаро́нчымі
М. абаро́нчым абаро́нчай абаро́нчым абаро́нчых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

вае́нна-абаро́нчы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. вае́нна-абаро́нчы вае́нна-абаро́нчая вае́нна-абаро́нчае вае́нна-абаро́нчыя
Р. вае́нна-абаро́нчага вае́нна-абаро́нчай
вае́нна-абаро́нчае		 вае́нна-абаро́нчага вае́нна-абаро́нчых
Д. вае́нна-абаро́нчаму вае́нна-абаро́нчай вае́нна-абаро́нчаму вае́нна-абаро́нчым
В. вае́нна-абаро́нчы (неадуш.)
вае́нна-абаро́нчага (адуш.)		 вае́нна-абаро́нчую вае́нна-абаро́нчае вае́нна-абаро́нчыя (неадуш.)
вае́нна-абаро́нчых (адуш.)
Т. вае́нна-абаро́нчым вае́нна-абаро́нчай
вае́нна-абаро́нчаю		 вае́нна-абаро́нчым вае́нна-абаро́нчымі
М. вае́нна-абаро́нчым вае́нна-абаро́нчай вае́нна-абаро́нчым вае́нна-абаро́нчых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пасі́ўна-абаро́нчы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. пасі́ўна-абаро́нчы пасі́ўна-абаро́нчая пасі́ўна-абаро́нчае пасі́ўна-абаро́нчыя
Р. пасі́ўна-абаро́нчага пасі́ўна-абаро́нчай
пасі́ўна-абаро́нчае		 пасі́ўна-абаро́нчага пасі́ўна-абаро́нчых
Д. пасі́ўна-абаро́нчаму пасі́ўна-абаро́нчай пасі́ўна-абаро́нчаму пасі́ўна-абаро́нчым
В. пасі́ўна-абаро́нчы (неадуш.)
пасі́ўна-абаро́нчага (адуш.)		 пасі́ўна-абаро́нчую пасі́ўна-абаро́нчае пасі́ўна-абаро́нчыя (неадуш.)
пасі́ўна-абаро́нчых (адуш.)
Т. пасі́ўна-абаро́нчым пасі́ўна-абаро́нчай
пасі́ўна-абаро́нчаю		 пасі́ўна-абаро́нчым пасі́ўна-абаро́нчымі
М. пасі́ўна-абаро́нчым пасі́ўна-абаро́нчай пасі́ўна-абаро́нчым пасі́ўна-абаро́нчых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

умацава́нне, -я, н.

1. гл. умацавацца, умацаваць.

2. мн. -і, -яў. Абарончае збудаванне.

Падземныя ўмацаванні.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

блакга́ўз, -а, мн. -ы, -аў, м.

Абарончае ўмацаванае збудаванне для вядзення кругавога кулямётнага або артылерыйскага агню.

|| прым. блакга́ўзны, -ая, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

блінда́ж, -а́, мн. -ы́, -о́ў, м.

Абарончае падземнае збудаванне для ўкрыцця жывой сілы ад агню праціўніка.

|| прым. блінда́жны, -ая, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

казема́т, -а, М -ма́це, мн. -ы, -аў, м.

1. Абарончае збудаванне для ўкрыцця ад бомб і снарадаў праціўніка, захоўвання боепрыпасаў і пад., а таксама браніраванае памяшканне на караблях (спец.).

2. Адзіночная камера ў крэпасці, турме для трымання зняволеных.

|| прым. казема́тны, -ая, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

умацава́нне, ‑я, н.

1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. умацаваць і умацавацца.

2. Абарончае збудаванне; месца, дзе ўзведзены такія збудаванні. На світанні, пакінуўшы траншэі на ўзлеску, пяхота ўслед за танкамі рванулася цераз поле на варожыя ўмацаванні. «Звязда». Частка пасада, якая была побач з дзядзінцам, .. акружалася другой лініяй умацаванняў і называлася акольным горадам, або астрогам. Штыхаў.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Засе́ка ’мацаванне з дрэў’. Рус. за́се́ка, укр. засі́ка, польск. zasieka, zasiek ’тс’, чэш. zaseka, zásek, славац. zásek ’тс’, славен. zasẹ̑ka ’засека’, ’зарубка на дрэве’, серб.-харв. за̏сека, за̑сека ’засека’, балг. засѐка ’тс’, макед. засека ’месца са ссечанымі дрэвамі ў лесе; нагрувашчання дрэвы для перашкоды’. Ст.-рус. засѣка ’абарончае збудаванне з дрэў’ (XVI ст.). Прасл. zasěka бязафіксны назоўнік ад zasěkati, утворанага на базе sek‑ti, гл. сячы, што атрымаў спецыялізаванае значэнне (Шанскі, 2, З, 61).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

казема́т, ‑а, М ‑маце, м.

1. Абарончае збудаванне ў крэпасцях, фортах, батарэях для ўкрыцця ад бомб і снарадаў, захоўвання боепрыпасаў і пад. Земляныя валы,.. вялікія скляпенні казематаў да гэтага часу захоўваюць на сабе адбіткі былых баёў. «Беларусь».

2. Браніраванае памяшканне на караблях для ўстаноўкі гармат сярэдняга калібру.

3. У дарэвалюцыйнай Расіі — адзіночная камера ў крэпасці для трымання палітычных зняволеных. Казематы Петрапаўлаўскай крэпасці. □ Унізе, у казематах, сядзелі бясстрашныя барацьбіты-вязні, а наверсе ў прасторным пакоі былі каты. Няхай.

[Фр. casemate ад іт. casamatta.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)