так,
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7. Ужываецца ў рэпліцы-адказе з агульным значэннем неакрэсленасці.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
так,
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7. Ужываецца ў рэпліцы-адказе з агульным значэннем неакрэсленасці.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гавары́ць
1. говори́ть;
2. (беседовать с кем-л.) разгова́ривать, толкова́ть;
3. произноси́ть; провозглаша́ть;
4. (поддерживать общение) разгова́ривать;
5.
6. (передавать слухи) говори́ть, погова́ривать;
◊ што і г. — что и говори́ть;
што ні ~ры́ — что ни говори́;
г. на кары́сць — (каго, чаго) говори́ть в по́льзу (кого, чего);
няма́ чаго́ і г. — не́чего (не сто́ит) и говори́ть;
кроў гаво́рыць — кровь говори́т;
г. пра высо́кія матэ́рыі — говори́ть о высо́ких мате́риях;
да трох не ~ры́ — шу́тки пло́хи;
г. на ро́зных мо́вах — говори́ть на ра́зных языка́х;
гэ́та гаво́рыць само́
г. язы́к не балі́ць —
гаво́рыць — гаро́дзіць, а на пра́ўду выхо́дзіць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́цягнуць
1. вы́дернуть;
2. (извлечь вставленное) вы́двинуть; (переместить, двигая вперёд — ещё) вы́тащить;
3. вы́тащить, вы́нуть, извле́чь;
4. (сосанием извлечь) вы́тянуть;
5. (вентилируя, устранить, удалить) вы́тянуть;
6. вы́тащить;
7. вы́тянуть; протяну́ть;
8. (растянуть в длину) вы́тянуть;
9.
10. (помочь справиться с чем-л.) вы́тянуть;
11. (украсть) вы́тащить;
12.
13.
◊ в. но́гі — протяну́ть но́ги;
в.
в. усе́ жы́лы — вы́тянуть все жи́лы;
в. з гразі́ — вы́тащить из грязи́;
абцуга́мі не в. — клеща́ми не вы́тащить
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жывы́
1.
2.
○ жыво́е срэ́бра —
жыва́я сі́ла — жива́я си́ла;
жыва́я вага́ — живо́й вес;
жыва́я мо́ва — живо́й язы́к;
ж. тава́р — живо́й това́р;
жывы́я кве́ткі — живы́е цветы́;
ж. інвента́р — живо́й инвента́рь;
ж. куто́к — живо́й уголо́к;
◊ браць (забра́ць)
жыво́га ме́сца няма́ — живо́го ме́ста нет;
на жыву́ю ні́тку — на живу́ю ни́тку;
ні адно́й жыво́й душы́ — ни одно́й живо́й души́;
ж. і здаро́вы — здрав и невреди́м;
па жывы́м рэ́заць — по живо́му ре́зать;
жыва́я су́вязь — жива́я связь;
ні ж. ні мёртвы — ни жив ни мёртв;
жыва́я вада́ —
жывы́я мо́шчы — живы́е мо́щи;
жыва́я капе́йка — жива́я копе́йка;
жыва́я чарга́ — жива́я о́чередь;
ж. труп — живо́й труп;
жыва́я ра́на — жива́я ра́на;
жыво́е сло́ва — живо́е сло́во;
жыво́му наўме́ жыво́е —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ду́мка
1.
2.
○ грама́дская д. — обще́ственное мне́ние;
◊ трыма́цца ~кі — приде́рживаться мне́ния (взгля́да);
наво́дзіць на ~ку — наводи́ть на мысль;
прыйсці́ да ~кі — прийти́ к мы́сли;
у ~ках не было́ — в мы́слях не́ было;
асве́чаная д. — просвещённое мне́ние;
з ду́мак не выхо́дзіць — из мы́слей (головы́) не выхо́дит;
без за́дняй ~кі — без за́дней мы́сли;
не дапуска́ць ~кі — не допуска́ть мы́сли;
прыйсці́ на ~ку — прийти́ в го́лову; взбрести́ на ум;
на маю́ ~ку — на мой взгляд; по моему́ мне́нию;
збіра́цца з ~камі — собира́ться с мы́слями;
быць высо́кай ~кі — (аб кім, чым) быть высо́кого мне́ния (о ком, чём);
падхапі́ць ~ку — подхвати́ть мысль;
ухапі́цца
лаві́ць сябе́ на ду́мцы — лови́ть себя́ на мы́сли;
паглы́біцца ў ду́мкі — погрузи́ться в мы́сли;
сабра́цца з ~камі — собра́ться с мы́слями;
прыміры́цца з ~кай — примири́ться с мы́слью
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
крок (
○ гіга́нцкія кро́кі —
◊ пе́ршыя кро́кі — пе́рвые шаги́;
адбіва́ць к. — отбива́ть шаг;
адзін к. — (да чаго) оди́н шаг (до чего);
гусі́ны к. — гуси́ный шаг;
няпра́вільны к. — ло́жный шаг;
што ні к. — что ни шаг;
дыпламаты́чныя кро́кі — дипломати́ческие шаги́;
сямімі́льнымі кро́камі — семими́льными шага́ми;
к. у к. — шаг в шаг;
ні на к. — ни на шаг;
чарапа́шым кро́кам — черепа́шьим ша́гом;
ні кро́ку дале́й — ни ша́гу да́льше;
ні кро́ку наза́д — ни ша́гу наза́д;
к.
к. напе́рад — шаг вперёд;
на ко́жным кро́ку — на ка́ждом шагу́ (что ни шаг);
кро́ку не сту́піць — (без каго, чаго) ша́гу не сту́пит (без кого,чего);
не дава́ць кро́ку ступі́ць — не дава́ть ша́гу сде́лать;
зрабі́ць рашу́чы к. — сде́лать реши́тельный шаг;
к. напе́рад, два кро́кі наза́д — шаг вперёд, два ша́га наза́д
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
увайсці́
1.
2.
◊ у. ў гісто́рыю — войти́ в исто́рию;
у. ў мо́ду — войти́ в мо́ду;
у. ў каляі́ну — войти́ в колею́;
у. ў гады́ — стать взро́слым;
у. ў сі́лу — войти́ в си́лу;
у. ў ро́лю — войти́ в роль;
у. ў жыццё — войти́ в жизнь;
увайсці́ ў даве́р — войти́ в дове́рие;
увайсці́ ў ла́ску — приобрести́ благоволе́ние, расположе́ние;
у. ў смак — войти́ во вкус
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Казі́нае масла ’расліна сон-трава, Pulsatilla patens’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
прыня́ць, прыму́, пры́меш, пры́ме; прыня́ў -няла́, -ло́; прымі́; прыня́ты;
1. каго-што. Прыбраць, занесці, пераставіць у іншае месца.
2. каго-што. Узяць, атрымаць тое, што хто
3. што. Узяць пад сваё кіраўніцтва, заняць (якую
4. каго (што). Уключыць у склад чаго
5. каго (што). Дапусціць, пусціць да сябе з якой
6. што. Успрыняць.
7. што. Згадзіцца з чым
8. што. Зацвердзіць, галасаваннем выразіць згоду з чым
9. што. Выканаць, ажыццявіць (тое, што выражана наступным назоўнікам).
10. што. Стаць уладальнікам якога
11. што. Набыць які
12. што. Падвергнуць сябе якой
13. што і чаго. Выпіць, праглынуць (лякарства).
14. каго-што і
15. Прасунуцца трохі ў якім
16. што. Зразумеўшы, паўтарыць (
17. каго (што). Аказаць дапамогу пры родах.
Прыняць бой — не ўхіліцца ад бою, што ўзнік па ініцыятыве праціўніка.
Прыняць ласку — аказаць гонар, уважыць (зайшоўшы, завітаўшы
Прыняць экзамен (залік
||
||
||
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мець, ма́ю, ма́еш, ма́е; меў, ме́ла; май;
1. каго-што. Валодаць кім-, чым
2. што. Валодаць чым
3. У спалучэнні з
а) дзеянне па
б) быць, знаходзіцца ў якім
4. У спалучэнні асабовых форм з
Вока не мець (
Вось табе і маеш! (
Мець вушы (
Мець зуб на каго (
Мець ласку (
1) любіць каго-, што
2) мець гонар, мець магчымасць (зрабіць, сказаць
Мець на прыкмеце — улічваць, браць пад увагу каго-, што
Мець руку (
Мець слова — атрымліваць дазвол выступіць дзе
Мець справу з кім-чым — уступаць у нейкія адносіны, сутыкацца з кім-, чым
(Не) мець
||
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)