саба́ка м.
1. прям., перен. соба́ка ж.; пёс;
паро́дзісты с. — поро́дистая соба́ка;
пага́ны с. — зла́я соба́ка;
паляўні́чы с. — охо́тничья соба́ка;
ах ты, с.! — ах ты, соба́ка!;
2. (собака-самец) кобе́ль;
◊ вось дзе с. закапа́ны! — вот где соба́ка зарыта!;
з ~камі не зно́йдзеш — с соба́ками не сы́щешь;
і ~камі не заго́ніш — и соба́ками не заго́нишь;
ве́шаць саба́к — (на каго) ве́шать соба́к (на кого);
саба́к ганя́ць — соба́к гоня́ть;
~ку з’е́сці — (у чым, на чым) соба́ку съесть (в чём, на чём);
у ~кі вачэ́й пазы́чыць — стыд потеря́ть;
жыць як кот з ~кам — жить как ко́шка с соба́кой;
~кам се́на касі́ць — в не́тях быть (обрета́ться и т.п.), скрыва́ться (главным образом от семьи);
на саба́к браха́ць — болта́ть на ве́тер;
на ~ку не варт — ни к чёрту не годи́тся;
патрэ́бен як ~ку пя́тая нага́ — ну́жен как соба́ке пя́тая нога́;
~ку пад хвост — псу (соба́ке) под хвост;
ко́жны с. — ка́ждая (вся́кая) соба́ка;
ні адзі́н с. — ни одна́ соба́ка;
(як) с. на се́не — (как) соба́ка на се́не;
~ку — саба́чая смерць — погов. соба́ке — соба́чья смерть;
воўк ~кі не баі́цца, але́ звя́гі не лю́біць — посл. волк соба́ки не бои́тся, но ла́я не лю́бит
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хвост, род. хваста́ м., в разн. знач. хвост;
ко́нскі х. — ко́нский хвост;
х. самалёта — хвост самолёта;
х. пла́цця — хвост пла́тья;
х. каме́ты — хвост коме́ты;
х. кало́ны — хвост коло́нны;
◊ круці́ць (віля́ць) хвасто́м — верте́ть (виля́ть) хвосто́м;
пле́сціся ў хвасце́ — плести́сь в хвосте́;
прышы́й кабы́ле х. — прише́й кобы́ле хвост;
і хвасто́м накры́ўся — и был тако́в;
х. трубо́й — хвост трубо́й;
цягну́цца ў хвасце́ — плести́сь в хвосте́;
насы́паць со́лі на х. — насы́пать со́ли на хвост;
сядзе́ць (вісе́ць) на хвасце́ — сиде́ть (висе́ть) на хвосте́;
адкі́нуць х. — свали́ться, заболе́ть;
ляйчы́на пад х. папа́ла — вожжа́ (шлея́) под хвост попа́ла;
саро́ка на хвасце́ прыне́сла — соро́ка на хвосте́ принесла́;
браха́ць на свой х. — ла́ять на свой хвост;
прышчамі́ць х. — прищеми́ть хвост;
падці́снуць х. — поджа́ть хвост;
і ў х. і ў гры́ву — и в хвост и в гри́ву;
трыма́ць х. пістале́там — держа́ть хвост пистоле́том;
наступі́ць на х. — (каму) наступи́ть на хвост (кому);
х. абара́нкам — хвост пистоле́том;
цягну́ць ката́ за х. — тяну́ть кота́ за хвост;
саба́ку пад х. — псу (соба́ке) под хвост;
гніло́му цяля́ці хваста́ не адарве́ — погов. ти́ше воды́, ни́же травы́;
пашкадава́ў воўк кабы́лу, пакі́нуў х. ды гры́ву — погов. пожале́л волк кобы́лу, оста́вил хвост да гри́ву
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гаварыць, казаць, гаманіць / ціха, невыразна: мармытаць, муркаць, гугнець, гугнявіць / абменьваючыся думкамі: гутарыць, размаўляць, перагаворвацца, перамаўляцца, субяседнічаць; баіць, балбатаць, балабоніць, балабаніць, прастарэкаваць, лепятаць, лапатаць, ляпаць, пляскаць, бурчаць, плявузгаць, вякаць, чаўпці, вярзці (разм.); красамоўнічаць (разм. іран.) / абменьваючыся думкамі: зюзюкаць, дудукаць, тарабарыць, балакаць, сакрэтнічаць / на незразумелай мове: гергетаць (разм.); гуторыць, талкаваць, дзейкаць (абл.); выступаць, спяваць, трашчаць, барабаніць, бубніць, трубіць, гусці, рэзаць, сыпаць, плесці, несці, гарадзіць, малоць (перан.); брахаць, гаўкаць (перан., груб.) □ весці размову, весці гутарку, мець гутарку, весці гамонку, трымаць гаворку, перакідвацца словамі, трубіць у вушы, званіць ва ўсе званы, біць у бубен, распускаць язык, часаць язык, мазоліць язык, малоць языком, трапаць языком, мянціць языком, мянташыць языком, пераліваць з пустога ў парожняе, тачыць лясы, тачыць балясы, разводзіць балясы, разводзіць балачкі, разводзіць тары-бары
Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)