іма́м, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Духоўны кіраўнік у мусульман.
2. Правіцель мусульманскай дзяржавы, які спалучае ў адной асобе свецкую і духоўную ўладу.
3. Духоўная асоба, якая кіруе богаслужэннем у мячэці.
|| прым. іма́мскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
імпе́рыя, -і, мн. -і, -рый, ж.
1. Манархічная дзяржава на чале з імператарам.
Рымская і.
2. перан. Буйная манаполія, якая ажыццяўляе кантроль над пэўнай галіной прамысловасці, над якой-н. дзейнасцю.
Імперыя прэсы.
|| прым. імпе́рскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абла́ва, -ы, ж.
1. Паляванне, пры якім месца, дзе знаходзіцца зверына, акружаецца, ачэпліваецца паляўнічымі і загоншчыкамі.
А. на ваўкоў.
2. Акружэнне якога-н. месца з мэтай злавіць каго-н.
Фашысты зрабілі аблаву.
|| прым. абла́ўны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абмалаці́ць, -лачу́, -ло́ціш, -ло́ціць; -ло́чаны; зак., што.
Малоцячы, аддзяліць зерне ад калосся, саломы.
А. жыта.
|| незак. абмало́чваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. абмало́чванне, -я, н. і абмало́т, -у, М -ло́це, м.
|| прым. абмало́тны, -ая, -ае.
А. пункт.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
агло́блі, аглабе́ль, Д агло́блям, адз. агло́бля, -і, ж.
Пара жардзін, прымацаваных канцамі да пярэдняй восі воза, у якія запрагаюць каня.
Прымацаваць новыя а.
◊
Павярнуць аглоблі (разм.) — пайсці, паехаць назад, не дасягнуўшы мэты.
|| прым. аглабе́льны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дазо́р, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. Абход для агляду.
Крэйсер накіраваўся ў д.
2. Невялікі атрад, які пасылаецца для аховы і разведкі.
Д. знаёміўся з мясцовасцю.
|| прым. дазо́рны, -ая, -ае.
Дазорнае судна.
Змяніць дазорнага (наз.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дамаві́на, -ы, мн. -ы, -ві́н, ж.
Доўгая скрыня з дошак, у якую кладуць нябожчыка для пахавання; труна.
Д. павольна плыла на плячах жывых.
◊
Хоць у дамавіну кладзі (разм.) — пра схуднелага, хваравітага чалавека.
|| прым. дамаві́нны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
джэнтльме́н, -а, мн. -ы, -аў, м.
Адукаваны і выхаваны мужчына, які адрозніваецца прыстойнасцю і ветлівасцю ў адносінах з іншымі, высакароднасцю маралі, далікатнасцю, элегантнасцю.
|| прым. джэнтльме́нскі, -ая, -ае.
○
Джэнтльменскае пагадненне — міжнародны дагавор, заключаны звычайна ў вуснай форме.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дзяржа́ва, -ы, мн. -ы, -жа́ў, ж.
Асноўная палітычная форма арганізацыі грамадства, якая ажыццяўляе кіраванне, абарону эканамічнай і сацыяльнай структуры, а таксама краіна з пэўнай палітычнай арганізацыяй.
Межы дзяржавы.
Рабаўладальніцкая д.
|| прым. дзяржа́ўны, -ая, -ае.
Дзяржаўная палітыка.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дзя́цел, дзя́тла, мн. дзя́тлы, дзя́тлаў, м.
Лясная птушка сямейства дзятлавых з моцнай дзюбай, якой яна здабывае ежу са шчылін дрэў і расколін кары.
Хто б дзятла ведаў, каб не яго дзюба (з нар.).
|| прым. дзя́тлаў, -лава.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)